Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 10 bajtów, 8 miesięcy temu
int.
Na okres jego patriarchatu przypadł początek sporów [[Hezychazm|palamickich]]. Pod wpływem [[Grzegorz Synaita|Grzegorza Synaity]], ascety i mistyka wędrującego w latach 30. XIV wieku po ziemiach Cesarstwa, w klasztorach bizantyńskich, a zwłaszcza na [[Athos|Atosie]] rozpowszechniła się doktryna ascetyczna, której celem było ujrzenie światłości boskiej, do czego miała doprowadzić specjalna praktyka. Przebywający w odosobnieniu mnisi mieli powtarzać tzw. [[Modlitwa Jezusowa|Modlitwę Jezusową]] (''Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznikiem''), wstrzymując za każdym razem, podczas odmawiania formuły, oddech. Przeciwko możliwości ujrzenia światłości boskiej przez człowieka wystąpił [[Barlaam z Kalabrii]], w obronie mnichów stanął [[Grzegorz Palamas]]<ref name="Ost474">{{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrogorski |imię=G. |autor link= Georg Ostrogorski |tytuł= Dzieje Bizancjum |strony=474}}</ref>.
 
Chcąc zakończyć zataczający coraz szersze kręgi spór [[Cesarze bizantyńscy|cesarz]] [[Andronik III Paleolog]] zwołał do Konstantynopola synod. 10 czerwca 1341 roku Jan XIV podpisał tomos [[synod]]u, na którym w obecności cesarza uznano prawowierność [[Grzegorz Palamas|Grzegorza Palamasa]] i wyklęto polemizującego z nim [[Barlaam z Kalabrii|Barlaama z Kalabrii]] ([[Patrologia Graeca|PG]], 152, 1241)<ref name="Enc868">{{Cytuj książkę |tytuł= Encyklopedia katolicka |tom=7 |strony=868 |nazwisko r=Modzelewska|imię r=Bożena |autor link=}}</ref>. Sześć dni później cesarz umarł i sytuacja uległa zmianie. Do władzy w stolicy doszło stronnictwo cesarzowej Anny, Jan XIV, zdeklarowany przeciwnik Palamasa, zdecydowanie wystąpił przeciw niemu. Palamas znalazł się w więzieniu, a jego obrońca [[Domestyk|megadomestyk]] [[Jan VI Kantakuzen|Jan Kantakuzen]] został wypędzony z Konstantynopola<ref name="Ost475">{{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrogorski |imię=G. |autor link= Georg Ostrogorski |tytuł= Dzieje Bizancjum |strony=475}}</ref>. W kwestii dotyczącej palamityzmu Jan wydał encyklikę i list do mnichów z góry [[Athos|Atos]] oraz urzędowy komentarz do tomosu z 1341 roku (encyklika: PG 150, 891-894891–894; list: PG 152, 1269–1273; komentarz: PG 150, 900-903900–903)<ref name="Enc868"/>. Po wyjeździe z Konstantynopola Barlaama, na głównego przeciwnika hezychazmu wyrósł [[Grzegorz Akyndyn]]. Patriarcha popierał go, a w 1344 roku wyświęcił go na diakona<ref name="Enc285">{{Cytuj książkę |nazwisko= |imię= autor link= |tytuł= Encyklopedia katolicka |tom=1 |strony=285 |rozdział=Akindinos Gregorios}}</ref>. Kolejna zmiana w sytuacji politycznej cesarstwa doprowadziła antyhezychastów do utraty poparcia cesarzowej w 1346 roku. 2 lutego 1347 roku Jan Kalekas został złożony ze stolicy patriarszej, a Grzegorz Palamas wypuszczony z więzienia. W maju 1347 roku Jan Kantakuzen koronował się w Konstantynopolu na cesarza. Synod zwołany w tym samym 1347 roku zatwierdził fakt złożenia z urzędu Jana XIV i ponownie potępił Barlaama<ref name="Ost481">{{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrogorski |imię=G. |autor link= Georg Ostrogorski |tytuł= Dzieje Bizancjum |strony=481–482}}</ref><ref name="Enc868"/>. Jan zmarł w 1347 roku w klasztorze Pera<ref name="Jur288">{{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej |strony=288}}</ref>
 
== Pisma ==
Jan pozostawił liczne pisma dyplomatyczne i rozporządzenia kościelne (PG 152, 1215–1284), pisma polemiczne (PG 150, 864-872864–872) oraz homilie (PG 150, 253-280253–280)<ref name="Enc868"/>. W traktacie ''O bycie i energii'' (''Perí usías kaj energéjas'') zwalczał zarówno Palamasa, jak i jego zwolenników powtarzając argumenty swych poprzedników. Był zwolennikiem współdziałania z Zachodem. W swoim dziele cytował [[Ojcowie Kościoła|Ojców Kościoła]], dowodząc że w kwestii [[Filioque]], którą przyjmował za Kościołem rzymskim, Ojcowie Kościoła Wschodu i Zachodu IV i V w. nie różnili się w swoich poglądach. Już jako katolik napisał główne dzieło swego życia ''O wierze i początkach wiary katolickiej'' (''Perí tes pistéos kuj perí ton archon tes katholikes pistéos''). Jan Kalekas przetłumaczył też kilka pism teologów łacińskich, m.in. ''De Trinitate'' [[Anicius Manlius Severinus Boethius|Boecjusza]]<ref name="Jur288"/>.
 
== Przypisy ==
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko= Browning |imię=R.|autor link=Robert Browning (historyk) |tytuł= Cesarstwo Bizantyńskie|data=1997 |wydawca= Państwowy Instytut Wydawnicczy |miejsce=Warszawa |strony=212-213212–213 |isbn=83-06-02615-2}}
* Venance Grumel, ''Traité d'études byzantines'', « La Chronologie I. », Presses universitaires de France, Paryż, 1958, s. 437.
* {{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej|wydawca= Ossolineum |miejsce=Wrocław |rok=1984 |strony=284 |isbn=83-04-01422-X}}