Cymelia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 595 bajtów ,  1 rok temu
źródła/przypisy, drobne merytoryczne, wikizacja
m (ka)
(źródła/przypisy, drobne merytoryczne, wikizacja)
{{Dopracować|źródła=2010-02 }}
[[Plik:Handschrift.karlsruhe.blb.jpg|thumb|Iluminowany rękopis - przykład cymelium]]
'''Cymelia''' (albo '''cimelia'';' l.poj(gr. κειμήλιον ''cymeliumkeimēlion'' "nieruchomość, kosztowność, skarb, klejnot") – zbiory lub obiekty o szczególnej wartości, odpowiednio chronione i przechowywane; najcenniejsze druki i rękopisy w [[biblioteka|bibliotece]], częstowydzielone trzymanez wzasobów sejfiei specjalnie chronione; rzadziej pisma i druki zakazane tzw. bibliotecznymprohibita.
 
Status cymelium mogą uzyskać wszystkie rodzaje dokumentów bibliotecznych, [[Rękopis|rękopisy]], druki, [[Rycina|ryciny]], [[Fotografia|fotografie]], [[Mapa|mapy]] i [[muzykalia]] wyróżniające się formą, treścią, pochodzeniem lub wiekiem. Mogą stanowić część cennych kolekcji lub być pamiątkami po wybitnych osobistościach.
Cymelia to najstarsze i najrzadsze obiekty biblioteczne, posiadające własną historię, zawierające autograf lub odręczne notatki autora. Mogą stanowić również pamiątkowe przedmioty osobiste pisarza.
 
Do cymeliów zaliczyć można: [[Zwój|zwoje]] i [[Kodeks (książka)|kodeksy]] papirusowe i pergaminowe, dzieła sławnych drukarni (np. [[Aldo Manuzio|Aldiny]], Elzewiry), [[Autograf|autografy]], druki i rękopisy o szczególnych walorach artystycznych, istotne dokumenty świadczące o przemianach społecznych, naukowych czy ideowych, obiekty o nietypowym formacie oraz materiale łatwym do uszkodzenia.
Są przechowywane i udostępniane zazwyczaj nie jako oryginały, lecz w postaci fotokopii, [[mikrofilm]]ów lub, ostatnio coraz częściej, w wersji cyfrowej{{Fakt|data=2017-12}}. Często pokazuje się jako obiekty muzealne. Dostęp do szczególnie cennych oryginałów jest zarezerwowany na ogół dla ściśle określonej kadry bibliotecznej i naukowej.
 
W Polsce zaliczamy do nich między innymi: kodeksy rękopiśmienne, najstarsze druki, [[Polonik|polonika]] z XVI w., cenne grupy pism z późniejszych okresów (np. literatura [[Arianizm|ariańska]]), fragmenty ciekawych zbiorów (np. Volsciana, biblioteka [[Zygmunt August|Zygmunta Augusta]]), a także książki, wybierane pod kątem rzadkości występowania (np. prasa konspiracyjna).
Niekiedy w bibliotece tworzone są specjalne działy, w których umieszcza się cymelia (np. dział "rzadkich książek" w Związku Radzieckim i "rezerwy" w Belgii).
 
Oryginały udostępniane są w czytelniach zbiorów specjalnych bibliotek. Dostęp do nich jest zarezerwowany na ogół dla ściśle określonej kadry bibliotecznej i naukowej. Dostępne są również kopie w postaci fotokopii, [[mikrofilm]]ów lub w [[Digitalizacja (bibliotekarstwo)|wersji cyfrowe]]<nowiki/>j{{Fakt|data=2017-12}}<ref>{{Cytuj |autor = |redaktor = Anna Żbikowska-Migoń, Marta Skalska-Zlat |rozdział = Cymelia |tytuł = Encyklopedia książki |data = 2017 |isbn = 978-83-229-3543-9 |wolumin = 1 |miejsce = Wrocław |wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego |s = 426}}</ref>. Cymelia często prezentowane są jako obiekty muzealne.
Do cymeliów zaliczyć można: książki rękopiśmienne i drukowane, które wyróżniają się formą, treścią, pochodzeniem lub wiekiem, dzieła sławnych drukarni (np. [[Aldo Manuzio|Aldiny]], Elzewiry), druki i rękopisy o szczególnych walorach artystycznych, istotne dokumenty świadczące o przemianach społecznych, naukowych czy ideowych.W Polsce do cymeliów zaliczamy między innymi: najstarsze druki, zwłaszcza XVI w. cenne grupy pism z późniejszych okresów (np. literatura [[Arianizm|ariańska]]), fragmenty ciekawych zbiorów (np. Volsciana, biblioteka [[Zygmunt August|Zygmunta Augusta]]), ale również nowe książki, wybierane pod kątem rzadkości występowania, a także wyżej wymienionych walorów (np. prasa konspiracyjna).
 
Niekiedy w bibliotece tworzone są specjalne działy, w których umieszcza się cymelia (np. dział "rzadkich książek" w Związku Radzieckim i "rezerwy" w Belgii).
Etymologia: [[język grecki|gr.]] ''keimēlia'' l.mn. od ''keimēlion'' – nieruchomość; kosztowności; skarb; klejnot (za [[Władysław Kopaliński|Władysławem Kopalińskim]]).
 
== Bibliografia ==
''Encyklopedia wiedzy o książce'', red. Aleksander Birkenmajer, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1971
 
''Encyklopedia książki'', red. Anna Żbikowska-Migoń, Marta Skalska-Zlat, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2017, <nowiki>ISBN 978-83-229-3543-9</nowiki>
 
== Linki zewnętrzne ==
12

edycji