Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 251 bajtów ,  11 miesięcy temu
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne
|nazwa zwyczajowa = Szyszkowcowate
|nazwa łacińska = Cordylidae
|TSN = 209057
|zoolog = [[Robert Friedrich Wilhelm Mertens|Mertens]], 1937
|okres istnienia =
|grafika = Cordylus giganteus.jpg
|opis grafiki = Przedstawiciel rodziny – '''[[Szyszkowiecszyszkowiec olbrzymi]] (''Cordylus giganteus'' lub (''Smaug giganteus'')
|typ = [[strunowce]]
|podtyp gromada = [[kręgowcezauropsydy]]
|gromada = [[gady]]
|rząd = [[łuskonośne]]
|gromada infrarząd = [[gadyScincomorpha]]
|rodzina = szyszkowcowate
|typ nomenklatoryczny =
|synonimy =
|ranga podtaksonu = [[rodzaj (biologia)|Rodzaje]]
|podtaksony = ''zobacz opis w tekście''
|wikispecies = Cordylidae
|commons = Category:Cordylidae
}}
 
'''Szyszkowcowate'''{{r|pwn}}, jaszczurki kolczaste''' (Cordylidae) — rodzina naziemnych [[jaszczurki|jaszczurek]] z rzędu [[łuskonośne|łuskonośnych]] (Squamata).
 
== Zasięg występowania ==
; '''Opis''' : Charakteryzują się dużymi, dachówkowato nakładającymi się na siebie łuskami, zakończonymi grubymi, ostrymi i sterczącymi kolcami stanowiącymi ochronę przed napastnikami. Łuski na ciele tworzą regularne pierścienie. Ich rozsunięcie umożliwia jaszczurce celowe zaklinowanie się w szczelinie skalnej, co praktycznie uniemożliwia drapieżnikowi wyciągnięcie gada. Największe łuski pokrywają tył głowy i ogon. Brak zdolności do [[autotomia|autotomii]]. Różnorodnie ubarwione, niektóre bardzo kolorowe. Pod tarczkami głowowymi i pod łuskami płytki osteodermalne. Język mały, zaokrąglony, pokryty brodawkami. Odnóża pięciopalczaste, zakończone pazurkami. U niektórych gatunków odnóża zredukowane do dwóch palców. Na tylnych kończynach otwory gruczołów udowych.
Rodzina obejmuje gatunki występujące we wschodniej i południowej [[Afryka|Afryce]].
; '''Rozmiary''' : Długość głowy i tułowia od 5 do 20 [[centymetr|cm]], całkowita długość ciała wraz z ogonem do 40 cm ([[szyszkowiec olbrzymi]])
 
; '''Biotop''' : [[Step]]y i [[sawanna|sawanny]], tereny skaliste
== Charakterystyka ==
; '''Pokarm''' : Głównie owadożerne, ale niektóre zjadają również rośliny
;Długość '''Opis'''głowy :i tułowia od 5 do 20 [[centymetr|cm]], całkowita długość ciała wraz z ogonem do 40 cm ([[szyszkowiec olbrzymi]]). Charakteryzują się dużymi, dachówkowato nakładającymi się na siebie łuskami, zakończonymi grubymi, ostrymi i sterczącymi kolcami stanowiącymi ochronę przed napastnikami. Łuski na ciele tworzą regularne pierścienie. Ich rozsunięcie umożliwia jaszczurce celowe zaklinowanie się w szczelinie skalnej, co praktycznie uniemożliwia drapieżnikowi wyciągnięcie gada. Największe łuski pokrywają tył głowy i ogon. Brak zdolności do [[autotomia|autotomii]]. Różnorodnie ubarwione, niektóre bardzo kolorowe. Pod tarczkami głowowymi i pod łuskami płytki osteodermalne. Język mały, zaokrąglony, pokryty brodawkami. Odnóża pięciopalczaste, zakończone pazurkami. U niektórych gatunków odnóża zredukowane do dwóch palców. Na tylnych kończynach otwory gruczołów udowych.
; '''Zachowanie''' : Aktywne w dzień
 
; '''Rozmnażanie''' : [[jajożyworodność|jajożyworodne]], z wyjątkiem [[jajorodność|jajorodnego]] rodzaju ''Platysaurus''
== Ekologia ==
; '''Występowanie''' : Wschodnia i południowa [[Afryka]]
Szyszkowcowate zamieszkują [[step]]y i [[sawanna|sawanny]] oraz tereny skaliste. Są głównie owadożerne, ale niektóre zjadają również rośliny. Aktywne w dzień.
; '''Rozmnażanie''' : [[jajożyworodność|jajożyworodne]], z wyjątkiem [[jajorodność|jajorodnego]] rodzaju ''[[Platysaurus]]''.
 
== Systematyka ==
Do rodziny należą następujące rodzaje{{r|Uetz&Hallermann}}:
Podrodziny i rodzaje według Stanleya i współpracowników (2011).
* rodzaj ''[[Chamaesaura]]''
* rodzaj ''[[Cordylus]]''
* rodzaj ''[[Hemicordylus]]''
* rodzaj ''[[Karusasaurus]]''
* rodzaj ''[[Namazonurus]]''
* ''Ninurta'' – jedynym przedstawicielem jest ''[[Ninurta coeruleopunctatus]]''
* ''Ouroborus'' – jedynym przedstawicielem jest ''[[Ouroborus cataphractus]]''
* [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] ''[[Platysaurus]]''
* rodzaj ''[[Pseudocordylus]]''
* rodzaj ''[[Smaug (rodzaj)|Smaug]]''
 
== Przypisy ==
[[podrodzina (biologia)|Podrodzina]]: [[Platysaurinae]]
{{Przypisy|
* [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] ''[[Platysaurus]]''
# <ref name="pwn">{{cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa|tytuł = Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana | datarok = 2005 | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | strony = 383|isbn = 83-01-14344-4}}</ref>
Podrodzina: [[Cordylinae]]
# <ref name="Uetz&Hallermann">{{cytuj stronę | url = http://reptile-database.reptarium.cz/advanced_search?taxon=Cordylidae&submit=Search| tytuł = Higher taxa: Cordylidae| opublikowany = The Reptile Database | data dostępu = 2018-11-29| autor = P. Uetz & J. Hallermann| język = en }}</ref>
* rodzaj ''[[Chamaesaura]]''
}}
* rodzaj ''[[Cordylus]]''
* rodzaj ''[[Hemicordylus]]
* rodzaj ''[[Karusasaurus]]''
* rodzaj ''[[Namazonurus]]''
* rodzaj ''[[Ninurta (rodzaj)|Ninurta]]''
* rodzaj ''[[Ouroborus]]''
* rodzaj ''[[Pseudocordylus]]''
* rodzaj ''[[Smaug (rodzaj)|Smaug]]''
 
== Bibliografia ==
# {{Cytuj książkę | nazwisko= Dobrowolska | imię=Hanna | tytuł= Gady | data=1981 | wydawca=Państwowe Wydaw. Naukowe | miejsce=Warszawa | isbn=83-01-00957-8}}
# {{cytuj książkę | nazwisko= Juszczyk | imię=Włodzimierz | tytuł= Gady i płazy | data=1986 | wydawca=Wiedza Powszechna | miejsce=Warszawa | isbn=83-214-0464-2}}
#{{cytuj stronę| url = http://reptile-database.reptarium.cz/advanced_search?taxon=Cordylidae&submit=Search
| tytuł = Higher taxa: Cordylidae
| opublikowany = The Reptile Database | data dostępu = 5 stycznia 2013
| język = en }}
#{{cytuj książkę | tytuł= Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana | data=2005 | wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce=Warszawa | isbn=83-01-14344-4}}
#{{cytuj pismo | autor=Edward L. Stanley, Aaron M. Bauer, Todd R. Jackman, William R. Branch i P. Le Fras N. Mouton | rok = 2011 | tytuł =Between a rock and a hard polytomy: Rapid radiation in the rupicolous girdled lizards (Squamata: Cordylidae) | czasopismo =Molecular Phylogenetics and Evolution | wolumin =58 | wydanie =1 | strony =53–70 | doi =10.1016/j.ympev.2010.08.024 | język = en }}