Karbeny (rodniki): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 5 bajtów ,  1 rok temu
drobne techniczne, WP:SK+mSI+ToS+Bn
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Uwagi, dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
(drobne techniczne, WP:SK+mSI+ToS+Bn)
{{inne znaczenia|dwuelektronowych rodników węglowych|[[Karben|inne znaczenia tego słowa]]}}
[[Plik:Bis(2,4,6-tribromophenyl)carbene.png|thumb|Bis(2,4,6-tribromofenylo)karben: karben trypletowy o dużej trwałości<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko=Mizerski| imię=Witold| tytuł= Tablice chemiczne | data=2008 | wydawca=Wydawnictwo Adamantan | miejsce=Warszawa | isbn=978-83-7350-105-8 | strony=}}</ref>]]
'''Karbeny''' – [[Związki organiczne|organiczne związki chemiczne]], pochodne karbenu (metylenu),: :CH<sub>2</sub>, o wzorze ogólnym ''':CR<sub>1</sub>R<sub>2</sub>''', zawierające atom węgla związany z dwiema grupami jednowartościowymi lub jedną grupą dwuwartościową<ref>{{GoldBook|C00806|nazwa=Carbene}}</ref>. Są cząsteczkami obojętnymi elektrycznie i zawierają atom [[węgiel (pierwiastek)|węgla]] z sześcioma [[elektron walencyjny|elektronami walencyjnymi]] . Karbeny są związkami wysoce reaktywnymi, których nie można wyodrębnić ze środowiska reakcji. Ich istnienie i budowę potwierdzono w roku 1959 [[spektroskopia|metodami spektroskopowymi]]<ref name = MorrisonBoyd>{{Cytuj książkę | nazwisko=Morrison | imię=Robert T.| nazwisko2=Boyd| imię2=Robert N. | tytuł=Chemia organiczna| data=1985 | wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN|PWN]] | miejsce=Warszawa | isbn= 83-01-04166-8| strony=370-374370–374|tom = 1}}</ref>.
 
== Struktura ==
Karbeny mogą występować w dwóch stanach elektronowych: [[stan singletowy|singletowym]] i [[stan trypletowy|trypletowym]]. Stan singletowy ma [[Hybrydyzacja (chemia)|hybrydyzację]] ''sp<sup>2</sup>²'' z nieobsadzonym [[orbital]]em ''p'' niezawierającym się w płaszczyźnie wyznaczonej przez podstawniki ''R<sub>1</sub>'', ''R<sub>2</sub>'' i niewiążącą [[para elektronowa|parę elektronową]]. Karben w stanie trypletowym jest dwu[[rodniki]]em: ma hybrydyzację sp, a dwa niewiążące elektrony są niesparowane<ref name =MorrisonBoyd MorrisonBoyd/>.
<center>
<gallery widths=100 heights=100>
== Metylen ==
[[Plik:Methylene Structural Formula V.2.svg|thumb|150px|Niepodstawiony karben (metylen) w stanie singletowym i trypletowym]]
Niepodstawiony karben, czyli metylen<ref group=uwaga>Wolnego metylenu, CH<sub>2</sub>, nie należy mylić z [[Grupa metylenowa|grupą metylenową]], także nazywanej metylenem.</ref>, CH<sub>2</sub>, powstaje w wyniku naświetlania [[Ultrafiolet|promieniowaniem UV]] np. [[diazometan]]u (CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub>) lub [[Keteny|ketenu]] (CH<sub>2</sub>=C=O). Pierwotnym produktem reakcji jest metylen singletowy (:CH<sub>2</sub>) ze sparowanymi wolnymi elektronami, który szybko przechodzi w stabilniejszy metylen trypletowy (·CH<sub>2</sub>·), w którym wolne elektrony nie są sparowane. Wyższa stabilność formy trypletowej nie jest regułą, np. [[dichlorokarben]] (:CCl<sub>2</sub>) występuje wyłącznie w stanie singletowym<ref name =MorrisonBoyd MorrisonBoyd/>.
 
== Zobacz też ==
* [[kompleksy alkilidenowe]]
 
== Uwagi ==
{{Uwagi}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}
 
[[Kategoria:Chemia organiczna]]