Hypocaustum: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2161 bajtów ,  2 lata temu
→‎Działanie: uzupełnienie, dodane linki
(→‎Działanie: uzupełnienie, dodane linki)
(→‎Działanie: uzupełnienie, dodane linki)
Hypocausta były wykorzystywane do ogrzewania [[term]] i domów prywatnych. Wzniesiona wysoko podłoga opierała się na słupkach, zwanych ''pilae'', na których układano stropy wyłożone warstwą płytek zalanych warstwą betonu, z drugą warstwą płytek na powierzchni. Przestrzenie pozostawione w ścianach służyły temu, aby gorące powietrze i dym z pieca mogły przejść przez nie i zostać wyprowadzone na zewnątrz przez ujścia przewodów w dachu. Dzięki temu gorące powietrze i dym nie przenikały do wnętrza pomieszczeń. Płytki ceramiczne umieszczano dla ogrzewania ścian. Pokoje wymagające największego ciepła położone były najbliżej pieca, którego ciepło można było zwiększać poprzez rozniecanie większego ognia. Uruchomienie hypocaustu było czynnością pracochłonną, wymagało stałego dozorowania mocy ognia, a ponieważ jako system był kosztowny w użytkowaniu, funkcjonował głównie w prywatnych willach i w łaźniach publicznych.
 
[[Witruwiusz]] (5,10,1 - 2) opisuje jego budowę i eksploatację:
[[Witruwiusz]] (5,10,1 - 2) opisuje jego budowę i eksploatację opierając się na pracy [[Sergiusz Orata|Sergiusza Oraty]] z ok. 80 roku p.n.e.,<ref>Oratę jako pierwszego, który zastosował ''hypocaustum'' do ogrzewania basenu przeznaczonego do hodowli ryb i ostryg wymieniają [[Waleriusz Maksymus]] ([https://la.wikisource.org/wiki/Factorum_et_dictorum_memorabilium_libri_IX/Liber_IX IX, 1]) i [[Pliniusz Starszy]] ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D9%3Achapter%3D79 IX, 79, 168 - 169]). Wg Pliniusza nastąpiło to przed [[Wojna Rzymu ze sprzymierzeńcami|wojną Rzymu ze sprzymierzeńcami]].</ref> i dodając szczegółowe informacje dotyczące paliwa. Opisuje także urządzenie do regulacji ciepła – wentylator z [[Brązy|brązu]] w kopule sufitu.
{{Cytat|''Nad paleniskiem należy umieścić trzy naczynia z brązu; jedno - [[caldarium]] na wodę gorącą, drugie - [[tepidarium]] na letnią, trzecie - [[frigidarium]] na zimną. Należy je tak umieścić, aby z tepidarium do caldarium wpływało tyle wody, ile stamtąd ciepłej wody ubyło; podobnie powinna przepływać woda z frigidarium do tepidarium. Dno basenu powinno być ogrzane przez wspólne palenisko. Należy je tak umieścić, aby z tepidarium do caldarium wpływało tyle wody, ile stamtąd ciepłej wody ubyło; podobnie powinna przepływać woda z frigidarium do tepidarium. Dno basenu powinno być ogrzane przez wspólne palenisko. Wiszące podłogi w gorących łaźniach należy wykonać w następujący sposób. Przede wszystkim trzeba ułożyć na ziemi dachówki wielkości półtorej stopy, z takim nachyleniem ku palenisku, żeby piłka rzucona na podłogę nie mogła się zatrzymać, lecz sama staczała się w stronę paleniska; w ten sposób płomień będzie pod wiszącą podłogą łatwiej krążył. Na tej podłodze z dachówek trzeba ustawić słupki z ośmiocalowych cegieł i tak je rozmieścić, żeby można było na nich ułożyć dwustopowe dachówki. Słupki te, wykonane z gliny przerobionej z sierścią, powinny być wysokie na dwie stopy; na nich układa się dwu- stopowe dachówki, na których leży podłoga.'' (tłum. [[Kazimierz Feliks Kumaniecki]])}}
dodając szczegółowe informacje dotyczące paliwa. Opisuje także urządzenie do regulacji ciepła – wentylator z [[Brązy|brązu]] w kopule sufitu:
{{Cytat|''W środku sklepienia należy pozostawić otwór świetlny. Z otworu tego powinna zwisać na łańcuchach tarcza z brązu; podnosząc ją lub spuszczając reguluje się temperaturę pomieszczenia. Sam otwór powinien być okrągły, aby siła płomienia i pary równomiernie ze środka wokół się rozchodziła.''}}
[[Witruwiusz]]Za (5,10,1odkrywcę -urządzenia 2)uchodził opisuje jego budowę i eksploatację opierając się na pracyRzymianin [[Sergiusz Orata|Sergiusza Oraty]] zw ok.początkach 80I rokuwieku p.n.e.,<ref> choć zapewne udoskonalił on jedynie wynalazek znany wcześniej w Grecji. Oratę jako pierwszego, który zastosował ''hypocaustum'' do ogrzewania basenu przeznaczonego do hodowli ryb i ostryg wymieniają [[Waleriusz Maksymus]]<ref>''Factorum et dictorum memorabilium libri novem'' IX, 1 ([https://la.wikisource.org/wiki/Factorum_et_dictorum_memorabilium_libri_IX/Liber_IX IXtekst łac.], 1[https://www.loebclassics.com/view/valerius_maximus-memorable_doings_sayings/2000/pb_LCL493.293.xml przekład ang.])</ref> i [[Pliniusz Starszy]]<ref>''Historia Naturalis'' IX, 79, 168 - 169 ([http://ctsstage.dh.uni-leipzig.de/text/urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat2/passage/9.54 tekst łac.], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D9%3Achapter%3D79 IX,przekład 79, 168 - 169ang.]). Wg Pliniusza nastąpiło to przed [[Wojna Rzymu ze sprzymierzeńcami|wojną Rzymu ze sprzymierzeńcami]].</ref> i dodając szczegółowe informacje dotyczące paliwa. Opisuje także urządzenie do regulacji ciepła – wentylator z [[Brązy|brązu]] w kopule sufitu.
 
Wiele pozostałości hypocaustów przetrwało wśród ruin architektury rzymskiej w całej Europie, w zachodniej Azji i północnej Afryce. Hypocaust uważany jest za wynalazek, który poprawił higienę i warunki życia ludności, będąc zarazem poprzednikiem współczesnego centralnego ogrzewania.
15 914

edycji