Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 11 496 bajtów ,  8 miesięcy temu
m
uzupełnienie i ulepszenie, źródła/przypisy
|nazwa = ARA San Luis (S-32)
|grafika = ARASanLuisS32.jpg
|opis grafiki = „San Luis” w stoczni w 2004 r.
|klasa = [[okręt podwodny]]
|typ = ''[[okrętyOkręty podwodne typu 209|209/1200]]''
|projekt = IK 68
|oznaczenie NATO =
|stocznia = [[Howaldtswerke-Deutsche Werft]], [[Kilonia]] {{flaga|HDWGER}}<br />[[Tandanor]], [[Buenos Aires]] {{flaga|ARG}}
|początek budowy =
|położenie stępki = 1 października 1970
|wodowanie = 3 kwietnia 1973
|1. bandera = Argentyna
|1. wersja bandery = wojenna
|1. nazwa =
|1. wejście do służby = 24 maja 1974
|1. wycofanie ze służby = kwiecień 1997
|zatopiony =
|zatonął =
|los okrętu =
|wyporność = 11401158 [[Tona|ton]]
|wyporność w zanurzeniu = 12481268 ton
|długość = 6455,49 metra[[Metr|m]]
|szerokość = 6,525 metram
|zanurzenie = 5,5 m
|zanurzenie testowe =
|zanurzenie maksymalne = 250 m
|rodzaj kadłuba = jednokadłubowy
|materiał kadłuba =
|napęd = 4 [[Silnik o zapłonie samoczynnym|silniki wysokoprężne]], 1 [[silnik elektryczny]] o&nbsp;mocy 5000&nbsp;[[Koń mechaniczny|KM]], 1 [[Śruba okrętowa|śruba]]
|napęd =
|prędkość = 1011,5 węzłów[[Węzeł (jednostka prędkości)|węzła]]
|prędkość w zanurzeniu = 17,522 węzławęzły
|prędkość taktyczna =
|zasięg = 8000 11&nbsp;300&nbsp;[[milaMila morska|Mm]] @przy 10prędkości 4 węzłów (na [[chrapyChrapy (żegluga)|chrapychrapach]])<br, />400 &nbsp;Mm @przy prędkości 4&nbsp;węzłów węzływ (zanurzenie)zanurzeniu
|sensory = [[sonar]] aktywny STN Atlas CSU-3, sonar pasywny DUUG-1D
|uzbrojenie = 14 [[torpedaTorpeda|torped]]
|wyrzutnie torpedowe = 8 &nbsp;x [[wyrzutnia torpedowa|torpedowe]] &nbsp;533 &nbsp;mm (dziób)
|opancerzenie =
|wyposażenie = system kierowania ogniem H.S.A. Mk 8, [[radar]] nawigacyjny Calypso II, telefon podwodny, 2&nbsp;[[Peryskop (przyrząd optyczny)|peryskopy]]
|wyposażenie =
|wyposażenie lotnicze =
|załoga = 31 oficerów i marynarzy
|commons = Category:Salta class submarines
}}
'''ARA San Luis (S-32)''' – [[Argentyna|argentyński]] [[okręt podwodny]] z lat 70. XX wieku, jedna z dwóch zakupionych przez Argentynę [[Niemcy|niemieckich]] jednostek [[Typ okrętu|typu]] ''[[okrętyOkręty podwodne typu 209|209/1200]]''. konstrukcjiOkręt został zbudowany w [[NiemcyStocznia|niemieckiejstoczni]] "San[[Howaldtswerke-Deutsche Luis" był reprezentantem opracowanegoWerft]] w Niemczech typu okrętów podwodnych[[Kilonia|Kilonii]], którypo odniósłczym największyprzewieziony sukcesw eksportowysekcjach spośróddo wszystkichargentyńskiej powojennychstoczni konstrukcji zachodnich. Opracowany[[Tandanor]] w [[Ingenieur KontorBuenos LübeckAires]], (IKL)gdzie typ[[Wodowanie|zwodowano]] 209go był3 teżkwietnia najbardziej1973 udanym do tej pory niemieckim typem okrętów podwodnych przeznaczonych na eksportroku. "SanJednostkę Luis"przyjęto reprezentowałdo rodzinęsłużby "1200" okrętów typu ''209''. Wybudowany na zamówieniew [[Argentyna|Argentyny]]Armada wde stocznila [[Howaldtswerke-DeutscheRepública WerftArgentina]], został24 zwodowanymaja 6 kwietnia 19731974 roku, zakończył swą służbę w roku 1997. W czasie służby we flocie Argentyny, „San Luis” wziął między innymi udział w argentyńsko-[[Wielka Brytania|brytyjskim]] [[Wojna o Falklandy-Malwiny|konflikcie o Falklandy]], w trakcie którego był jednym z dwóch argentyńskich okrętów podwodnych prowadzących [[Operacje podwodne w wojnie o Falklandy-Malwiny|operacje podwodne]]. Okręt wycofano ze służby w kwietniu 1997 roku.
 
== KonfliktProjekt falklandzkii budowa ==
ARA{{refn|grupa=uwaga|ARA – ''Armada de la Republica Argentina'' – Marynarka Wojenna Republiki Argentyny.}} „San Luis” jest jednym z kilkudziesięciu zbudowanych okrętów niemieckiego eksportowego typu ''209'', zaprojektowanego w biurze konstrukcyjnym [[Ingenieurkontor Lübeck]]{{odn|Fontenoy|2007|s=330}}. Okręt należy do drugiej serii jednostek (projekt o sygnaturze IK 68), nazwanej na podstawie przybliżonej wyporności ''209/1200'', przedłużonej o 1,6 metra w stosunku do pierwszych okrętów{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{odn|Moore|1975|s=27}}.
"San Luis" wyszedł na patrol w drugim tygodniu kwietnia 1982 roku. Jego rejonem operacyjnym był obszar na północ od Falklandów, gdzie miał atakować okręty brytyjskie według zasad ustalonych przez obowiązujące go zasady użycia broni (rules of engagement – RoE). W trakcie tego patrolu, okręt przeprowadził trzy ataki torpedowe, dwa z użyciem przeznaczonych do ataku na jednostki nawodne niemieckich torped [[Torpeda SST-4|SST-4]] oraz jeden atak przy użyciu amerykańskiej torpedy przeciwpodwodnej [[Torpeda Mark 37|Mark 37]]<ref name="Harper">Steven R. Harper, USN: ''Submarine Operations During Falklands War'', ss.9-12</ref>. Celem pierwszych ataków przeprowadzonych 1 maja 1982 roku były średniej wielkości jednostki brytyjskie wyposażone w helikoptery ZOP fregata rakietowa [[Fregaty rakietowe typu 22|typu ''22'']] {{HMS|Brilliant|F90}} oraz fregata typu [[Fregaty typu 12|''12'']] {{HMS|Yarmouth|F101}}. Oba ataki nie przyniosły powodzenia, a okręty brytyjskie przypuściły trwający 20 godzin kontratak za pomocą bomb głębinowych oraz co najmniej jednej torpedy<ref name="Harper"/>. Drugi atak argentyńskiego okrętu, którego celem był okręt podwodny, został przeprowadzony 8 maja. 12 minut po odpaleniu przeciwpodwodnej torpedy Mk.37, z kierunku celu słyszalny był odgłos eksplozji, jednakże Wielka Brytania nigdy nie potwierdziła straty okrętu podwodnego, toteż przypuszcza się że torpeda mogła eksplodować uderzając w dno<ref name="Harper"/>. Ostatni atak miał miejsce 10 maja – podobnie jak poprzednie przeprowadzony został bez użycia peryskopu. Jego celami były fregaty rakietowe typu ''[[Fregaty rakietowe typu 21|21]]'': [[HMS Arrow (F173)|HMS "Arrow" (F173)]] i [[HMS Alacrity (F174)|"Alacrity" (F174)]], przy czym atak na każdy z okrętów nastąpił przy użyciu jednej torpedy na jeden cel. Podobnie jak poprzednie, także ten atak nie przyniósł sukcesu, mimo że na atakującym okręcie usłyszano niewielką eksplozję z kierunku celu 6 minut po odpaleniu torpedy. Co istotne, po wciągnięciu przez "Arrow" jej holowanej przynęty przeciwtorpedowej okazało się, że urządzenie jest zniszczone. Zostało to uznane za dowód, iż brytyjska pułapka zadziałała i zwiodła układ naprowadzania torpedy SST-4. Atak na drugi okręt brytyjski został przeprowadzony w sytuacji szybko zwiększającej się odległości między "San Luis" a celem, w związku z czym przyczyną jego bezskuteczności było prawdopodobnie wyjście "Alacrity" poza zasięg torpedy<ref name="Harper"/>.
 
Jednostka została zamówiona przez rząd Argentyny w 1968 roku{{odn|Moore|1985|s=10}}{{odn|Sharpe|1990|s=11}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Ehlers|2013a|s=72|ref=nie}} podaje, że okręt został zamówiony w 1969 roku.}} i zbudowana w stoczni Howaldtswerke-Deutsche Werft w Kilonii, po czym przewieziono ją w sekcjach do argentyńskiej stoczni [[Tandanor]] w [[Buenos Aires]] (numer budowy A&nbsp;30){{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{odn|Ehlers|2013a|s=73}}. [[Stępka|Stępkę]] okrętu położono 1 października 1970 roku, a [[Wodowanie|zwodowany]] został 3 kwietnia 1973 roku{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{odn|Gogin|2018}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Moore|1975|s=27|ref=nie}}, {{odn|Moore|1979|s=26|ref=nie}} i {{odn|Moore|1981|s=25|ref=nie}} podają, że okręt został zwodowany 2 maja 1973 roku.}}.
 
== Dane taktyczno–techniczne ==
„San Luis” był średniej wielkości jednokadłubowym okrętem podwodnym o [[Długość całkowita (statek)|długości całkowitej]] 55,9 [[metr]]a, [[Szerokość całkowita|szerokości]] 6,25 metra i [[Zanurzenie|zanurzeniu]] 5,5 metra{{odn|Moore|1985|s=10}}{{odn|Gogin|2018}}. [[Kadłub sztywny|Kadłub]] miał średnicę 6,25 metra, a wysokość (od [[Stępka|stępki]] do szczytu [[Kiosk okrętu podwodnego|kiosku]]) wynosiła 11,3 metra{{odn|Ehlers|2013b|s=86}}. [[Wyporność]] w położeniu nawodnym wynosiła 1158 [[Tona|ton]] (bez [[Zbiornik balastowy|zbiorników balastowych]]), a w zanurzeniu 1268 ton{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Moore|1975|s=27|ref=nie}} podaje, że wyporność wynosiła 980/1230 ton; {{odn|Moore|1979|s=26|ref=nie}}, {{odn|Moore|1981|s=25|ref=nie}}, {{odn|Moore|1985|s=10|ref=nie}}, {{odn|Sharpe|1988|s=10|ref=nie}} – 1185/1285 ton; {{odn|Gogin|2018|ref=nie}} i {{odn|Fontenoy|2007|s=330|ref=nie}} podają wyporność wynoszącą 1140/1248 ton, zaś {{odn|Gardiner|Chumbley|1996|s=11|ref=nie}} i {{odn|Sharpe|1990|s=11|ref=nie}} 1248/1440 ton.}}. Okręt napędzany był na powierzchni i w zanurzeniu przez dwustojanowy [[silnik elektryczny]] [[Siemens]] o mocy 5000&nbsp;KM (3680&nbsp;[[Wat|kW]]) przy 200 [[RPM (jednostka miary)|obr./min]]{{odn|Ehlers|2013b|s=86}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Fontenoy|2007|s=330|ref=nie}} podaje, że moc siłowni wynosiła 1500 KM.}}, zasilany z czterech baterii [[Akumulator elektryczny|akumulatorów]] po 120 [[Ogniwo galwaniczne|ogniw]] o łącznej pojemności 11&nbsp;500&nbsp;[[Amperogodzina|Ah]]{{refn|grupa=uwaga|Łączna masa akumulatorów wynosi 257 ton{{odn|Ehlers|2013b|s=86}}.}}, ładowanych przez [[Agregat prądotwórczy|generatory]] [[AEG (koncern)|AEG]] o mocy po 550&nbsp;KM, poruszane czterema [[Silnik czterosuwowy|czterosuwowymi]], 12-[[Cylinder (mechanika)|cylindrowymi]] [[Silnik o zapłonie samoczynnym|silnikami wysokoprężnymi]] [[MTU Friedrichshafen|MTU]] 12V 493 TY60 o mocy 600&nbsp;KM przy 1450 obr./min każdy{{odn|Gogin|2018}}{{odn|Ehlers|2013b|s=86}}. [[Okrętowy wał napędowy|Jednowałowy]] układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 11,5 [[Węzeł (jednostka prędkości)|węzła]] na powierzchni i 22 węzły w zanurzeniu (na [[Chrapy (żegluga)|chrapach]] 12 węzłów){{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Fontenoy|2007|s=330|ref=nie}} podaje, że okręt osiągał prędkość 10 węzłów na powierzchni i 17,5 węzła w zanurzeniu; {{odn|Moore|1975|s=27|ref=nie}}, {{odn|Moore|1979|s=26|ref=nie}}, {{odn|Moore|1981|s=25|ref=nie}}, {{odn|Moore|1985|s=10|ref=nie}}, {{odn|Sharpe|1988|s=10|ref=nie}} i {{odn|Sharpe|1990|s=11|ref=nie}} podają, że okręt osiągał prędkość 10 węzłów na powierzchni i 22 węzły w zanurzeniu.}}. Zasięg wynosił 6000&nbsp;[[Mila morska|Mm]] przy prędkości 8 węzłów na chrapach (lub 11&nbsp;300&nbsp;Mm przy prędkości 4 węzłów) i 400&nbsp;Mm przy prędkości 4 węzłów w zanurzeniu{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. [[Ster]] krzyżowy, umiejscowiony przed pięciołopatową [[Śruba okrętowa|śrubą napędową]]{{odn|Ehlers|2013b|s=86-87}}. [[Zbiornik paliwa|Zbiorniki]] mieściły maksymalnie 85 ton paliwa{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. Oprócz tego okręt zabierał 4 tony [[Oleje smarowe|oleju smarowego]], 31 ton wody sanitarnej i 19 ton [[Woda pitna|wody pitnej]]{{odn|Ehlers|2013b|s=86}}. Maksymalna głębokość zanurzenia wynosiła 250 metrów, zaś [[Autonomiczność okrętu|autonomiczność]] 40 [[Doba|dób]]{{odn|Ehlers|2013b|s=86-87}}.
 
Okręt wyposażony był w osiem dziobowych [[Wyrzutnia torpedowa|wyrzutni torped]] [[Kaliber broni|kalibru]] 533&nbsp;mm, z łącznym zapasem 14 [[Torpeda|torped]]{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{odn|Gogin|2018}}. Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało [[radar]] nawigacyjny [[Thales|Thomson-CSF]] Calypso II, telefon podwodny UT-Anlage, system kierowania ogniem (przelicznik torpedowy) H.S.A. Mk 8 Mod 24, [[sonar]] STN [[Atlas Elektronik|Atlas]] CSU-3, sonar pasywny DUUG-1D i bierne urządzenie pomiaru odległości Thomson Sintra DUUX-2C{{odn|Gogin|2018}}{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. Prócz tego okręt posiadał dwa [[Peryskop (przyrząd optyczny)|peryskopy]], dwie [[Tratwa|tratwy ratunkowe]], [[Kotwica|kotwicę]] i pętlę [[Rozmagnesowanie|demagnetyzacyjną]] MES-Anlage{{odn|Ehlers|2013b|s=86}}.
 
Załoga okrętu składała się z 5 oficerów oraz 26 podoficerów i marynarzy{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}.
 
== Służba ==
24 maja 1974 roku jednostkę pod nazwą ARA „San Luis” przyjęto do służby w [[Armada de la República Argentina]]{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{odn|Gardiner|Chumbley|1996|s=11}}. Okręt otrzymał [[Numer burtowy|numer taktyczny]] S-32{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{odn|Gardiner|Chumbley|1996|s=11}}.
 
=== Konflikt falklandzki ===
"SanW przeciwieństwie do bliźniaczej jednostki „[[ARA Salta (1972)|Salta]]”, „San Luis” wziął aktywny udział w argentyńsko-[[Wielka Brytania|brytyjskim]] [[Wojna o Falklandy-Malwiny|konflikcie o Falklandy]]{{odn|Moore|1985|s=10}}{{odn|Mitrofanov|2002|s=61-62}}. Dowódcą jednostki był w tym czasie [[Komandor porucznik|kmdr por.]] (''capitain de fregata'') [[Fernando Azcueta]]{{odn|Mitrofanov|2002|s=61}}. Luis"Okręt wyszedł na patrol w drugim tygodniu kwietnia 1982 roku, mając na pokładzie 10 torped [[Torpeda SST-4|SST-4]] oraz 14 torped [[Torpeda Mark 37|Mark 37]]{{odn|Mitrofanov|2002|s=61}}. Jego rejonem operacyjnym był obszar na północ od Falklandów, gdzie miał atakować okręty brytyjskie według zasad ustalonych przez obowiązujące go zasady użycia broni (rules of engagement – RoE){{odn|Harper|1994|s=9-12}}. W trakcie tego patrolu, okręt przeprowadził trzy ataki torpedowe,: dwa z użyciem przeznaczonych do ataku na jednostki nawodne niemieckich torped [[Torpeda SST-4|SST-4]] oraz jeden atak przy użyciu amerykańskiej torpedy przeciwpodwodnej [[Torpeda Mark 37{{odn|Mark 37]]<ref nameHarper|1994|s="Harper">Steven R. Harper, USN: ''Submarine Operations During Falklands War'', ss.9-12</ref>}}. Celem pierwszych ataków przeprowadzonych 1 maja 1982 roku były średniej wielkości jednostki brytyjskie wyposażone w helikoptery [[Zwalczanie okrętów podwodnych|ZOP]]: fregata rakietowa typu [[Fregaty rakietowe typu 22|typu ''22'']] {{[[HMS| Brilliant (1978)|F90}}HMS „Brilliant”]] oraz fregata typu [[Fregaty typu 12|''12'']] [[HMS Yarmouth (1959)|HMS „Yarmouth”]]{{HMSodn|YarmouthEhlers|F1012013b|s=87}}. Oba ataki nie przyniosły powodzenia, a okręty brytyjskie przypuściły trwający 20 godzin kontratak za pomocą [[Bomba głębinowa|bomb głębinowych]] oraz co najmniej jednej torpedy<ref name{{odn|Ehlers|2013b|s="87}}{{odn|Harper"/>|1994|s=9-12}}. Drugi atak argentyńskiego okrętu, którego celem był okręt podwodny, został przeprowadzony 8 maja{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. 12 minut po odpaleniu przeciwpodwodnej torpedy Mk. 37, z kierunku celu słyszalny był odgłos eksplozji, jednakże Wielka Brytania nigdy nie potwierdziła straty okrętu podwodnego, toteż przypuszcza się że torpeda mogła eksplodować uderzając w dno<ref name="{{odn|Harper"/>|1994|s=9-12}}. Ostatni atak miał miejsce 10 maja – podobnie jak poprzednie przeprowadzony został bez użycia peryskopu{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. Jego celami były fregaty rakietowe typu ''[[Fregaty rakietowe typu 21|21]]'': [[HMS Arrow (F1731974)|HMS "Arrow" (F173)„Arrow”]] i [[HMS Alacrity (F1741974)|"Alacrity"HMS (F174)„Alacrity”]], przy czym atak na każdy z okrętów nastąpił przy użyciu jednej torpedy na jeden cel{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. Podobnie jak poprzednie, także ten atak nie przyniósł sukcesu, mimo że na atakującym okręcie usłyszano niewielką eksplozję z kierunku celu 6 minut po odpaleniu torpedy{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. Co istotne, po wciągnięciu przez "Arrow"HMS „Arrow” jej holowanej przynęty przeciwtorpedowej okazało się, że urządzenie jest zniszczone{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. Zostało to uznane za dowód, iż brytyjska pułapka zadziałała i zwiodła układ naprowadzania torpedy SST-4{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. Atak na drugi okręt brytyjski został przeprowadzony w sytuacji szybko zwiększającej się odległości między "San„San Luis"Luis” a celem, w związku z czym przyczyną jego bezskuteczności było prawdopodobnie wyjście "Alacrity"HMS „Alacrity” poza zasięg torpedy<ref name{{odn|Ehlers|2013b|s="87}}{{odn|Harper"/>|1994|s=9-12}}. 19 maja okręt powrócił do bazy w [[Puerto Belgrano]] po 4-dniowym rejsie bojowym, przebywając podczas niego w zanurzeniu przez 864 godziny{{odn|Mitrofanov|2002|s=62}}.
 
=== Koniec służby ===
W 1992 roku „San Luis” rozpoczął w krajowej stoczni Domecq Garcia w Buenos Aires modernizację, mającą obejmować m.in. wymianę silników, wyposażenia elektronicznego oraz uzbrojenia{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}{{odn|Gogin|2018}}. W styczniu 1997 roku wstrzymano prace i nigdy ich nie ukończono{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}. W kwietniu 1997 roku jednostka została wycofana ze służby i zakonserwowana{{odn|Gogin|2018}}{{odn|Saunders|2004|s=10}}. Skanibalizowany okręt istniał jeszcze w 2011 roku{{odn|Ehlers|2013b|s=87}}.
 
== Uwagi ==
{{Uwagi}}
 
== Przypisy ==
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj pismo | nazwisko = Ehlers | imię = Hartmut | tytuł = Niemieckie okręty podwodne po II wojnie światowej. Część VII | czasopismo = Okręty Wojenne | wydawca = Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry | rok = 2013 | oznaczenie = Nr 3 (119) | issn = 1231-014X | odn = a}}
* {{cytuj stronę | url = http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=ADA279554| tytuł = Submarine Operations During Falklands War| data dostępu = 2011-05-02| autor = Steven R. Harper, USN| opublikowany = [[Naval War College]], [[Newport (Rhode Island)|Newport]]| praca = | data = 17 czerwca 1994| język = en}}
* {{cytuj książkępismo | nazwisko = FontenoyEhlers | imię = PaulHartmut E.| tytuł = Submarines:Niemieckie Anokręty Illustratedpodwodne Historypo ofII Theirwojnie Impactświatowej. (WeaponsCzęść andVIII Warfare)| wydawcaczasopismo = ABC-CLIOOkręty Wojenne | miejscewydawca = Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry | rok = marzec2013 2007| stronyoznaczenie = Nr 4 (120) | issn = 1231-014X | isbnodn = 1851095632b}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Fontenoy | imię = Paul E. | tytuł = Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare) | wydawca = ABC-CLIO | miejsce = Santa Barbara, California | rok = 2007 | isbn = 1-85367-623-3 | język = en | odn = tak}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Gardiner | imię = Robert | nazwisko2 = Chumbley | imię2 = Stephen | tytuł = Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995 | wydawca = Naval Institute Press | miejsce = Annapolis | rok = 1996 | isbn = 1557501327 | język = en | odn = tak}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.navypedia.org/ships/argentina/arg_ss_salta.htm | autor = Ivan Gogin | opublikowany = Navypedia | tytuł = SALTA submarines (1974) | język = en | data dostępu = 2019-01-07 | odn = {{odn/id|Gogin|2018}}}}
* {{cytuj stronę | url = http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=ADA279554 | tytuł = Submarine Operations During Falklands War | data dostępu = 20112019-0501-0207 | autor = Steven R. Harper, USN| opublikowany = [[Naval War College]], [[Newport (Rhode Island)|Newport]] | praca = | data = 17 czerwca 1994 | język = en | odn = {{odn/id|Harper|1994}}}}
* {{cytuj pismo | nazwisko = Mitrofanov | imię = Aleksandr | tytuł = Argentyńskie okręty podwodne w konflikcie falklandzkim | czasopismo = Okręty Wojenne | wydawca = Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry | rok = 2002 | oznaczenie = Nr 4 (54) | issn = 1231-014X | odn = tak}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Moore (red.) | imię = John E. | tytuł = Jane’s Fighting Ships 1975-76 | rok = 1975 | wydawca = Jane’s Yearbooks | miejsce = London | isbn=0-531-03251-5 | język = en | odn = {{odn/id|Moore|1975}}}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Moore (red.) | imię = John E. | tytuł = Jane’s Fighting Ships 1979-80 | rok = 1979 | wydawca = Jane’s Publishing Company Ltd | miejsce = London | isbn=0-531-03913-7 | język = en | odn = {{odn/id|Moore|1979}}}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Moore (red.) | imię = John E. | tytuł = Jane’s Fighting Ships 1981-82 | rok = 1981 | wydawca = Jane’s Information Group Ltd | miejsce = London | isbn=0-7106-0728-8 | język = en | odn = {{odn/id|Moore|1981}}}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Moore (red.) | imię = John E. | tytuł = Jane’s Fighting Ships 1984-85 | rok = 1985 | wydawca = Jane’s Publishing Company Ltd | miejsce = London | isbn=0-7106-0795-4 | język = en | odn = {{odn/id|Moore|1985}}}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Saunders (red.) | imię = Stephen | tytuł = Jane’s Fighting Ships 2004-2005 | rok = 2004 | wydawca = Jane’s Information Group Ltd | miejsce = London | isbn=0-7106-2623-1 | język = en | odn = {{odn/id|Saunders|2004}}}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Sharpe (red.) | imię = Richard | tytuł = Jane’s Fighting Ships 1988-89 | rok = 1988 | wydawca = Jane’s Publishing Company Ltd | miejsce = London | isbn = 0-7106-0858-6 | język = en | odn = {{odn/id|Sharpe|1988}}}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Sharpe (red.) | imię = Richard | tytuł = Jane’s Fighting Ships 1990-91 | rok = 1990 | wydawca = Jane’s Defence Data | miejsce = London | isbn = 0-7106-0904-3 | język = en | odn = {{odn/id|Sharpe|1990}}}}
 
{{Okręty podwodne typu 209}}
{{SORTUJ:San Luis}}
[[Kategoria:Argentyńskie okręty podwodne]]
[[Kategoria:Argentyńskie okręty z okresu po 1945]]
[[Kategoria:Okręty podwodne typu 209]]
[[Kategoria:Okręty zbudowane w Howaldtswerke-Deutsche Werft]]
[[Kategoria:Wojna o Falklandy-Malwiny]]
45 017

edycji