Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 1224 bajty ,  9 miesięcy temu
Na początku 1567 roku w Moulins zwołane zostały Stany Generalne. Karol nadał tam Henrykowi tytuł księcia andegaweńskiego, wraz z rozległymi włościami (księstwami Bourbonnais i Owernii, hrabstwami Beaufort, Forez, Montferrand i drobniejszymi baroniami) i uposażeniem, a Franciszkowi tytuł księcia d'Alençon. Henryk z Franciszkiem serdecznie się nienawidzili, stosunki Henryka z królewskim bratem też z latami coraz bardziej się pogarszały. Prowadziło to do licznych konfliktów. Henryk miał odtąd własny dwór. Zarządzał nim René Villequier, który znając ambicje swego pana otoczył go orszakiem wysportowanych rówieśników, z o kilka lat starszym zabijaką Ludwikiem Berangerem panem Du Gast na czele. Z grupy tej powstać miała w przyszłości formacja [[Mignoni Henryka III Walezego|mignonów]]{{R|Grzybowski38}}.
 
W 1566 roku w Niderlandach zawiązała się konfederacja przeciw rządom hiszpańskim. Dla spacyfikowania nastrojów wyruszyła na północ, wzdłuż granic francuskich, potężna armia hiszpańska. Zaniepokojony rozwojem wypadków przywódca hugenotów, książę Kondeusz, wystąpił na Radzie Królewskiej z oświadczeniem, że powoła w ciągu kilku dni 4-tysięczną armię, co było jawnym wejściem w kompetencje króla lub jego namiestnika. Henryk wystąpił w obronie króla jako jego namiestnik, choć formalnie nim jeszcze nie był. Kondeusz opuścił Paryż, pod koniec września próbował zaatakować zamek [[Montceaux]] i wziąć do niewoli przebywającą tam królową i jej synów. Uprzedzona zamachu Katarzyna, pod eskortą najemników szwajcarskich, wycofała się do Paryża. Zaczęła się druga wojna religijna. 10 listopada 1567 pod [[Bitwa pod Saint-Denis (1567)|Saint- Denis]] armia królewska dowodzona przez marszałka [[Anne de Montmorency]] odniosła zwycięstwo na hugenotami. Dowódca wojsk królewskich zginął na polu bitwy. Rojaliści byli jednak skłóceniː do naczelnego dowództwa aspirowali popierający kanclerza Montmorency i prohiszpańsko nastawieni Gwizjusze Nowym dowódcą i namiestnikiem królestwa Karol mianował w tej sytuacji Henryka. Przez kilka następnych miesięcy młody dowódca prowadził podjazdowe walki z siłami Kondeusza i Coligny'ego. Na wiosnę Kondueszowi zabrakło pieniędzy i 23 marca 1568 roku podpisano [[Pokój z Longjumeau|pokój w Longjumeau]]{{R|Grzybowski42}}.[[Plik:Anjou 1570louvre.jpg|thumb|left|upright|Henryk w 1570 roku]]Król niespecjalnie interesował się królestwem. Całymi dniami polował. Henryk w tym czasie od rana zasiadał w Radzie Królewskiej, zajmując się pracą administracyjną, którą bardzo polubił. Starał się w bezpieczny sposób zdemobilizować wojska zaciężne, rozlokować armię królewską. Uczył się kierowania sprawami królestwa, którym rządziła matka{{R|Grzybowski47}}.
 
{{fakt|data=2016-10|Upodobania Henryka wyróżniały go również na francuskim dworze, a po przybyciu do Polski stały się przyczyną [[Szok kulturowy|szoku kulturowego]]. W 1573 roku ambasador wenecki w Paryżu, Morisoni, donosił swoim zwierzchnikom, że Henryk wydawałby się poważny, gdyby nie ubiór i ozdoby ''w których się lubuje'', a które ''nadają mu pozory miękkości i prawie kobiecej delikatności''. Oprócz wspaniałych strojów zdobionych drogimi kamieniami i perłami, Henryk nosił naszyjnik ze złota i bursztynu, uszy zaś miał przekłute ''na wzór mody damskiej. Nie zadowalał się on noszeniem jednego kolczyka w każdym z nich, potrzeba mu aż podwójnych wraz z wisiorkami, ozdobionymi drogimi kamieniami i cennymi perłami''. W czerwcu 1577 roku na balu wydawanym przez Katarzynę Medycejską Henryk pojawił się cały w ''diamentach, brylantach i perłach. Jego włosy były posypane fioletowym proszkiem a strój błyszczącym brokatem''. We Francji Henryk zyskał przydomek „księcia Sodomy”}}.
=== Jarnac i Moncontour ===
Katarzyna, która obawiała się Kondeusza, wydała marszałkowi Tavannesowi rozkaz pochwycenia księcia. Przedsięwzięcie nie powiodło się i przywódcy protestanccy rozpoczęli kolejną, trzecią, wojnę domową. Henryk zajął się koncentracją wojsk, przygotowaniem planów wojennych, zaopatrzeniem armii. W październiku wyruszył z wojskiem nad [[Loara|Loarę]]. Początki wojny zeszły jednak na nieudanych negocjacjach. Na początku marca 1569 armia Henryka znajdowała się pomiędzy [[Angoulême]] a [[La Rochelle]], zdążając w kierunku zagrożonego przez hugenotów [[Bordeaux]], od przeciwnika oddzielała ją rzeka [[Charente (rzeka)|Charente]]. W nocy 12 na 13 Tavannes zmylił czujność Coligny'ego i przez pospiesznie zbudowany drewniany most przeprawił wojsko. Do bitwy doszło pod miejscowością [[Bitwa pod Jarnac|Jarnac]]. W decydującym momencie bitwy, gdy kawaleria Kondeusza uderzyła na rajtarów katolickich, Henryk zatoczył ze swą jazdą szeroki łuk i z flanki uderzył na oddziały Kondeusza rozbijając je doszczętnie. Bitwa zamieniła się w rzeź. Kondeusz zginął w walce. Coligny'emu udało się wycofać z resztką wojska{{R|Grzybowski50}}.
 
Bezpośrednio po bitwie Henryk wszczął rokowania pokojowe. Na przeszkodzie zawarciu pokoju stanęli jednak zazdrosny o sławę brata król oraz Gwizjusze. 3 października doszło do kolejnej [[Bitwa pod Moncontour|bitwy pod Moncontour]] na północ od [[Poitiers]]. Jazda hugenocka rozbita przez włoską kawalerię zaczęła się wycofywać, gdy Coligny pchnął do walki oddziały księcia Ludwika Nassauskiego. Henryk osobiście poprowadził szarżę, która przełamała opór przeciwnika i pod silnym ostrzałem rozbiła linię obrony głównych sił. Niedobitki zwyciężonych umknęły z pola walki, uwożąc rannego dowódcę. Szybka akcja mogła doprowadzić do rozgromienia niedobitków. Król jednak nakazał zaniechać pościgu i skupić się na obleganiu twierdz. Armia królewska nie miała na to odpowiednich środków. Wielomiesięczne diałania oblężnicze nie przyniosły rozstrzygnięcia. Coligny odbudował swą armię. Rozpoczęto rokowania pokojowe, które 8 sierpnia 1570 doprowadziły do zawarcia pokoju w Saint-Germain-en-Laye. Trzy dni później parlament wydał edykt, który przyznawał hugenotom bardzo znaczący zakres swobód, pieczętując ich faktyczne zwycięstwo w wojnie{{R|Grzybowski55}}.
 
{{fakt|data=2016-10|Okres młodości Henryka, to narastające we Francji konflikty religijne, które kilka lat wcześniej przerodziły się w otwartą wojnę domową między katolickim królem a francuskimi kalwinistami, zwanymi powszechnie [[Hugenoci|hugenotami]]. W 1569 roku Henryk Andegaweński stanął na czele armii królewskiej i odniósł szereg zwycięstw nad hugenotami, między innymi 13 marca pod [[Bitwa pod Jarnac|Jarnac]] oraz 30 października pod [[Bitwa pod Moncontour|Moncontour]]. Niewyjaśniony pozostaje udział Henryka w wypadkach [[Noc św. Bartłomieja|nocy świętego Bartłomieja]], ale sprawa ta znacznie skomplikowała starania Henryka o koronę polską. Przeciwnicy francuskiej kandydatury straszyli szlachtę, że Henryk zrobi nad Wisłą kolejną taką noc}}.
 
== Droga do polskiego tronu ==
<ref name="Grzybowski38"> {{odn|Grzybowski|1980|s=38-42|ref=nie}}</ref>
<ref name="Grzybowski42"> {{odn|Grzybowski|1980|s=42-47|ref=nie}}</ref>
<ref name="Grzybowski47"> {{odn|Grzybowski|1980|s=47-50|ref=nie}}</ref>
<ref name="Grzybowski50"> {{odn|Grzybowski|1980|s=50-55|ref=nie}}</ref>
<ref name="Grzybowski55"> {{odn|Grzybowski|1980|s=55-60|ref=nie}}</ref>
}}
 
12 014

edycji