Otwórz menu główne

Zmiany

m
== Historia ==
=== Początki funkcjonowania ===
Krajowa Rada Sądownictwa powstała w 1989 w wyniku postanowień podjętych podczas [[Okrągły Stół (historia PolskiPolska)|obrad Okrągłego Stołu]]<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Winczorek |imię = Piotr |tytuł = Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku |wydawca = Wydawnictwo Liber |miejsce = Warszawa |data = 2008 |strony = 359 |isbn = 978-83-7206-082-2}}</ref>. Miała zabezpieczyć niezależność sądów i niezawisłość sędziów, czego nie przestrzegano w okresie [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]]{{odn|Szczucki|2016}}. Radę wpisano do tzw. [[Nowela kwietniowa|noweli kwietniowej]], czyli ustawy o zmianie [[Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej|Konstytucji PRL]]<ref>Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ({{Dziennik Ustaw|1989|19|101}}).</ref>.
 
KRS została utworzona na podstawie ustawy z 20 grudnia 1989<ref>Art. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa ({{Dziennik Ustaw|1989|73|435}}).</ref>. Ta ustawa miała wady. Niektórzy prawnicy wyrażali obawy, że tak ukształtowany organ będzie się kierował zawodową solidarnością. Jeszcze w procesie legislacyjnym nie skonsultowano projektu ustawy z sędziami{{odn|Szczucki|2016}}. Rada rozpoczęła działalność i 20 kwietnia 1990 prezydent [[Wojciech Jaruzelski]] wręczył na jej wniosek nominacje pierwszym 79 sędziom sądów wojewódzkich, rejonowych i wojskowych<ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Z kraju. Nominacje sędziowskie |url = http://www.pbc.rzeszow.pl/publication/10462|czasopismo = [[Nowiny (dziennik rzeszowski)|Nowiny]] |strony = 2 |wolumin = 93 |data = 24 kwietnia 1990}}</ref>.
 
=== Zmiany w ustawie z 2017 ===
12 lipca 2017 [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji|Sejm]] uchwalił ustawę wygaszającą kadencje wszystkich członków KRS i dzielącą ją na dwa zgromadzenia<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1423 |tytuł = Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1423) |opublikowany = sejm.gov.pl |data dostępu = 2017-08-03}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa |czasopismo = Dziennik Gazeta Prawna |strony = D6 |data = 21–23 lipca 2017}}</ref>. Uchwalenie tej ustawy, a także ustaw: o ustroju [[Sądy powszechne|sądów powszechnych]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1491 |tytuł = Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1491) |opublikowany = sejm.gov.pl |data dostępu = 2017-07-29}}</ref> oraz [[Sąd Najwyższy (Polska)|Sądzie Najwyższym]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1727 |tytuł = Poselski projekt ustawy o Sądzie Najwyższym (druk nr 1727) |opublikowany = sejm.gov.pl |data dostępu = 2017-08-03}}</ref>, uznawanych przez niektórych jako naruszających zasadę [[Podział władz|trójpodziału władz]], wywołało [[Protesty w Polsceobronie (2017)sądów w Polsce|protesty i demonstracje w całym kraju]]<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Pytlakowski |imię = Piotr |tytuł = Nasze ulice |czasopismo = Polityka |strony = 18–20 |data = 26 lipca 2017}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Tu jest Polska |czasopismo = Gazeta Wyborcza |strony = 10–11 |data = 22–23 lipca 2017}}</ref>. Prezydent [[Andrzej Duda]] zawetował ustawę 31 lipca 2017<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.prezydent.pl/prawo/ustawy/zawetowane/art,4,prezydent-przekazal-sejmowi-do-ponownego-rozpatrzenia-ustawe-o-krs.html |tytuł = Prezydent przekazał Sejmowi do ponownego rozpatrzenia ustawę o KRS |data = 31 lipca 2017 |opublikowany = prezydent.pl |data dostępu = 2017-08-03}}</ref>.
 
We wrześniu do Sejmu wpłynął prezydencki projekt kolejnej nowelizacji<ref name=":3">{{Cytuj |tytuł=Druk nr 2002 |data dostępu=2017-11-24 |opublikowany=sejm.gov.pl |url=http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=4E47B1AE7A5AD1C2C12581D80035FD73 |język=pl}}</ref>. Zaproponowano m.in. zmiany sposobu wyboru członków Rady oraz obowiązek transmisji obrad KRS przez Internet. Prawo zgłaszania kandydatów do Rady miałyby grupy co najmniej 2000 obywateli oraz grupy co najmniej 25 sędziów. Sejm wybierałby członków KRS kwalifikowaną większością 3/5 głosów, a w przypadku konieczności przeprowadzenia drugiej tury – w głosowaniu imiennym<ref name=":3" />.
W listopadzie przeciwnicy zmian, poparci przez Radę<ref>{{Cytuj |autor=M3 Media – www.m3media.pl |tytuł=Aktualności – Nie ma zgody na niszczenie niezależnych sądów – Krajowa Rada Sądownictwa |data dostępu=2017-11-24 |opublikowany=krs.gov.pl |url=http://krs.gov.pl/pl/aktualnosci/d,2017,11/5095,nie-ma-zgody-na-niszczenie-niezaleznych-sadow |język=pl}}</ref>, zorganizowali kolejne protesty<ref name=":0">{{Cytuj |autor = PAP SA |tytuł = Przed Pałacem Prezydenckim protest pod hasłem: „Wolne sądy, Wolne wybory, Wolna Polska” {{!}} Aktualności {{!}} Polska Agencja Prasowa |data dostępu = 2017-11-24 |opublikowany = www.pap.pl |url = http://www.pap.pl/aktualnosci/news,1182361,przed-palacem-prezydenckim-protest-pod-haslem-wolne-sady-wolne-wybory-wolna-polska.html}}</ref>.
 
8 grudnia Sejm uchwalił nowelizację<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Głosowanie nr 164 na 53. posiedzeniu Sejmu |data dostępu = 2017-12-12 |opublikowany = sejm.gov.pl |url = http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/agent.xsp?symbol=glosowania&nrkadencji=8&nrposiedzenia=53&nrglosowania=164 |język = pl}}</ref> a [[Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo|Komisja Wenecka]] wydała opinię o tej ustawie. Według Komisji w [[państwo prawa|państwie prawa]] znacząca część lub większość członków rad sądowniczych powinna być wybrana przez sędziów, a według ustawy Sejm może wybrać kandydatów, którzy mają minimalne poparcie wśród sędziów. Wymóg wyboru większością 3/5 głosów zachęca do wyboru osób bardziej neutralnych, ale mechanizm ten jest nieefektywny, jeśli w drugiej turze głosowania partia rządząca może wybrać kandydatów zwykłą większością, co upolityczni radę. Pogłębione to będzie wskutek wspólnej dla wszystkich członków kadencji. W Europie powszechne są kadencje niesynchroniczne, kiedy pracują razem członkowie wybrani przez parlamenty różnych kadencji. Zwiększa to szansę, że członkowie będą posiadali różne poglądy polityczne, co zwiększa niezależność. Natomiast wybór wszystkich członków może prowadzić do jednolitej politycznie Rady. Według Komisji Weneckiej ustawa ta razem z innymi reformami osłabia niezależność wymiaru sprawiedliwości<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2017)031-e# |tytuł = CDL-AD(2017)031-ePoland – Opinion on the Draft Act amending the Act on the National Council of the Judiciary; on the Draft Act amending the Act on the Supreme Court, proposed by the President of Poland, and on the Act on the Organisation of Ordinary Courts, adopted by the Commission at its 113th Plenary Session (Venice, 8-9 December 2017) |autor = [[Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo|Komisja Wenecka]] |data dostępu = 2018-03-01}} strona 6-8.</ref>.
 
Ustawa weszła w życie 17 stycznia 2018 z wyjątkiem kilku przepisów, które weszły w życie 3 stycznia<ref name=":1">{{Dziennik Ustaw|2018|3}}, {{Dziennik Ustaw|2019|84}} tekst jednolity.</ref>. Na jej podstawie w lutym 2018 – pomimo wezwań do bojkotu wyborów głoszonych przez dotychczasowy skład Rady i organizacje reprezentujące sędziów – zgłoszono kandydatów, co spotkało się z krytyką. Krytycy argumentowali, że na 10 000 sędziów zgłoszono jedynie 18 kandydatur, głównie ludzi związanych z ministrem sprawiedliwości i prokuratorem generalnym [[Zbigniew Ziobro|Zbigniewem Ziobrą]]. Negatywnie oceniono również nieujawnienie informacji dotyczących sędziów zgłaszających kandydatów<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Siedlecka |imię = Ewa |tytuł = Sędziowie nie poszli na polityczną kolaborację |czasopismo = Polityka |wolumin = 7 (3148) |strony = 7 |data = 2018}}</ref>. 29 sierpnia 2018 [[Wojewódzki sąd administracyjny|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie]] uchylił decyzję szefa Kancelarii Sejmu utajniającą listy poparcia dla kandydatów do Rady<ref>{{Cytuj stronę | autor = Michał Wilgocki | tytuł = Sąd: Listy poparcia dla kandydatów do KRS powinny być jawne |data dostępu = 2018-08-29 |opublikowany = wyborcza.pl |url = http://wyborcza.pl/7,75398,23839934,sad-listy-poparcia-dla-kandydatow-do-krs-powinny-byc-jawne.html}}</ref>.
Ze względu na udział Krajowej Rady Sądownictwa w procesie nominacyjnym sędziów Sądu Najwyższego, sprawy Rady stały się elementem trwającego w Polsce od 2017 [[kryzys wokół Sądu Najwyższego w Polsce|kryzysu wokół Sądu Najwyższego]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2018-07-30/zgloszono-148-kandydatur-na-sedziow-sadu-najwyzszego-najwiecej-do-izby-dyscyplinarnej/ | tytuł = Zgłosiło się 148 kandydatów na sędziów Sądu Najwyższego. KRS utajniła ich nazwiska | opublikowany = polsatnews.pl | data = 30 lipca 2018 | data dostępu = 2018-07-31}}</ref>. W opinii wielu przedstawicieli środowisk sędziowskich i innych prawniczych, KRS ukonstytuowana w kwietniu 2018 ze względu na wyłonienie jej niezgodnie z konstytucją nie ma znamion organu konstytucyjnego<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.newsweek.pl/polska/polityka/wybory-sedziow-krajowej-rady-sadownictwa-niezgodne-z-konstytucja/11l6et9 | tytuł = Nieoczekiwany problem z kandydatami do KRS. Tego PiS chyba nie przewidziało | opublikowany = newsweek.pl | data = 28 lutego 2018 | data dostępu = 2018-11-22}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1747248,1,w-nowej-krs-prawo-znow-ustapilo-przed-sila.read | autor = Ewa Siedlecka | tytuł = W nowej KRS prawo znów ustąpiło przed siłą | opublikowany = polityka.pl | data = 27 kwietnia 2018 | data dostępu = 2018-11-23}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://monitorkonstytucyjny.eu/archiwa/6886 | tytuł = Organ określany jako KRS opiniuje sędziów według klucza lojalności wobec władz – 4 uchwały sędziów krakowskich | opublikowany = monitorkonstytucyjny.eu | data = 19 listopada 2018 | data dostępu = 2018-11-22}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.wnp.pl/parlamentarny/wydarzenia/iustitia-podwaza-legalnosc-krajowej-rady-sadownictwa,32614.html | tytuł = Iustitia podważa legalność Krajowej Rady Sądownictwa | opublikowany = | data = 15 lipca 2018 | data dostępu = 2018-11-22}}</ref>.
 
We wrześniu 2018 roku Europejska Sieć Rad Sądownictwa (ENCJ) zawiesiła członkostwo KRS ze względu na "niespełnianie warunku niezależności od władzy wykonawczej".<ref>{{Cytuj |tytuł = KRS zawieszona w Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa |data dostępu = 2018-09-17 |url = https://www.rp.pl/Sedziowie-i-sady/309179953-KRS-zawieszona-w-Europejskiej-Sieci-Rad-Sadownictwa.html |język = pl}}</ref>.
 
== Uprawnienia i działalność ==