Kolumbia: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 375 bajtów ,  1 rok temu
WP:SK+ToS+Bn+mSI, drobne redakcyjne, drobne techniczne
(Anulowanie wersji 55405991 autorstwa E.3 (dyskusja))
Znacznik: Anulowanie edycji
(WP:SK+ToS+Bn+mSI, drobne redakcyjne, drobne techniczne)
{{Inne znaczenia|państwa|[[Kolumbia (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Państwo infobox
|nazwa_oryginalna = República de Colombia
|nazwa_polska = Republika Kolumbii
|flaga_obraz = Flag of Colombia.svg
|herb_obraz = Coat of arms of Colombia.svg
|nazwa_dopełniacz = Kolumbii
|p1 =
|p1_flaga =
|lata_istnienia =
|n1 =
|n1_flaga =
|s1 = [[Panama]]
|s1_flaga =
|s1_data = 1903
|i1 =
|i1_flaga =
|i1_data =
|dewiza = Libertad y Orden
|dewiza_język = [[język hiszpański|hiszp.]]
|dewiza_polski = Wolność i porządek
|lokalizacja_obraz = Colombia on the globe (San Andrés and Providencia special) (Americas centered).svg
|konstytucja =
|państwo =
|język_urzędowy = [[język hiszpański|hiszpański]]
|język_używany =
|stolica = [[Bogota]]
|ustrój_polityczny = [[republika]]
|typ_państwa =
|głowa_państwa = [[Iván Duque Márquez]]
|głowa_państwa_opis = [[prezydenci Kolumbii|prezydent]]
|status_terytorium =
|zależne_od =
|głowa_terytorium =
|głowa_terytorium_opis =
|w_imieniu_tekst =
|w_imieniu_urząd =
|w_imieniu =
|szef_rządu = [[Iván Duque Márquez]]
|szef_rządu_opis = [[prezydenci Kolumbii|prezydent]]
|w_imieniu_tekst2 =
|w_imieniu_urząd2 =
|w_imieniu2 =
|powierzchnia = 1 139 825<ref>[http://www.dane.gov.co/censo/files/libroCenso2005nacional.pdf dane Kolumbijskiego Urzędu Statystycznego].</ref>
|powierzchnia_wód = 8,8%
|powierzchnia_miejsce = 26
|ludność = 49 292 000{{r|IMF}}
|gęstość = 42
|gęstość_miejsce =
|ludność_rok = 2017
|narodowości =
|ludność_miejsce = 29
|pkb = 309,2 mld<ref name="IMF"> {{cytuj stronę| url = https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=8&sy=2016&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=233&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= | tytuł = World Economic Outlook Database, April 2018 | autor = International Monetary Fund | język = en | data dostępu = 2018-04-19}}</ref> [[dolar amerykański|USD]]
|pkb_rok = 2017
|pkb_osoba = 6273{{r|IMF}} [[dolar amerykański|USD]]
|pkb_ppp = 714 mld{{r|IMF}} [[Dolar międzynarodowy|dolarów międzynar.]]
|pkb_ppp_rok = 2017
|pkb_ppp_osoba = 14 485{{r|IMF}} [[Dolar międzynarodowy|dolarów międzynar.]]
|utworzenie_sposób = [[Niepodległość]]<br />• proklamowana<br />• uznana
|od_kogo = od [[Hiszpania|Hiszpanii]]
|utworzenie_data = 20 lipca 1810<br />7 sierpnia 1819
|likwidacja_sposób =
|przez_kogo =
|likwidacja_data =
|religia_dominująca =
|waluta_nazwa = [[peso kolumbijskie]]
|waluta_symbol = COP
|UTC = -5
|hymn = [[Plik:United States Navy Band - ¡Oh, gloria inmarcesible!.ogg|centruj]][[Hymn Kolumbii|¡Oh Gloria inmarcesible!]]
|hymn_nazwa_polska = O niegasnąca chwało!
|kod_ISO = CO
|domena = [[.co]]
|kod_samochodowy = CO
|kod_samolotowy = HK
|numer_kierunkowy = +57
|terytoria_zależne =
|terytoria_autonomiczne =
|mapa_obraz = Co-map.png
|uwagi =
|commons = Category:Colombia
|quote = Kolumbia
|wikisłownik = Kolumbia
}}
'''Kolumbia''', '''Republika Kolumbii''' ([[język hiszpański|hiszp.]] ''Colombia'', ''República de Colombia'') – państwo w północno-zachodniej części [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]] leżące nad [[Morze Karaibskie|Morzem Karaibskim]] i [[Ocean Spokojny|Oceanem Spokojnym]].
== Geografia ==
{{osobny artykuł|Geografia Kolumbii}}
[[Plik:Mapa de Colombia (relieve).svg|mały|lewo|Mapa topograficzna terytorium kolumbijskiego.]]
 
Kolumbia jest położona w północno-zachodniej części [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]], zajmuje powierzchnię lądową 1 141 748 km² i powierzchnię morską 928 660 km². Terytorium Kolumbii rozciąga się od [[Morze Karaibskie|Morza Karaibskiego]] po [[Ocean Spokojny|Pacyfik]], zajmuje spory fragment [[Amazonia|puszczy amazońskiej]], osią państwa jest łańcuch [[Andy|Andów]]. Kolumbia jest jedynym państwem południowoamerykańskim, które leży nad dwoma oceanami. Dzieli się administracyjnie na regiony i departamenty.
 
[[Andy]] południowoamerykańskie, które przebiegają kontynent od południa ([[Patagonia]]) zachodnim skrajem, kończą się w jego najbardziej północnej części ([[Kolumbia]]). W tym kraju dzielą się na: [[Kordyliera Zachodnia (Andy)|Kordylierę Zachodnią]], [[Kordyliera Środkowa (Andy)|Kordylierę Środkową]] i [[Kordyliera Wschodnia (Andy)|Kordylierę Wschodnią]].
Ten podział Andów kolumbijskich zaczyna się w [[Nudo de los Pastos]] i w ''Nudo de Almaguer'' lub [[Masyw Kolumbijski|Masywie Kolumbijskim]].
[[Masyw Kolumbijski]] jest znany również pod nazwą ''Estrella Fluvial de Colombia'' (Rzeczna Gwiazda Kolumbii), dlatego, że mają tu źródła rzeki, które uchodzą do Pacyfiku ([[Patía (rzeka)|Patía]]), Morza Karaibskiego ([[Cauca (rzeka)|Cauca]] i [[Magdalena (rzeka)|Magdalena]]) i Amazonki ([[Caquetá (rzeka)|Caquetá]]).
 
* '''Kordyliera Wschodnia''' dzieli się z kolei w pobliżu granicy z [[Wenezuela|Wenezuelą]] na dwa pasma: [[Serranía de los Motilones]], która wyznacza granicę z Wenezuelą pomiędzy kolumbijskimi departamentami [[Cesar (Departament)|El Cesar]] i [[La Guajira|Guajira]] i wenezuelskim stanem [[Zulia]] i [[Kordyliera de Mérida]], która biegnie dalej przez terytorium wenezuelskie.
W tej Kordylierze znajduje się [[Altiplano Cundiboyacense]] z wysokościami przekraczającymi 2500 m n.p.m. i naturalną przestrzenią miast [[Bogota]] i [[Tunja]]. Obszar ten był terytorium najważniejszej Konfederacji Plemion Ameryki Południowej – [[Czibcza|Czibczów]].
 
Trzy kordyliery wraz z dolinami andyjskimi tworzą kolumbijski [[Region Andyjski (Kolumbia)|Region Andyjski]] i skupiają największą część ludności Kolumbii.
 
Najwyższymi szczytami [[Kolumbia|Kolumbii]] są bliźniacze [[Sierra Nevada de Santa Marta|Pico Colón]] i [[Sierra Nevada de Santa Marta|Pico Bolívar]] (5 7755775 m n.p.m.)
 
Kolumbia graniczy z następującymi pięcioma państwami:
* [[Region Amazoński (Kolumbia)|Region Amazoński]]: stanowi południową część zachodniej Kolumbii, jest regionem równinnym nisko położonym. Jest częścią [[Nizina Amazońska|Niziny Amazońskiej]], nazywa go się również Kolumbijską Puszczą Amazońską.
* [[Region Andyjski (Kolumbia)|Region Andyjski]]: odpowiada kolumbijskim [[Andy|Andom]], włączając andyjskie doliny rzek [[Cauca (rzeka)|Cauca]] i [[Magdalena (rzeka)|Magdalena]].
* [[Region Karaibski (Kolumbia)|Region Karaibski]]: obejmuje nadbrzeżne niziny kolumbijskiej części Morza Karaibskiego i górotwory, które nie należą do Andów (jak [[Montes de María]] i [[Sierra Nevada de Santa Marta]]).
* [[Region Wybrzeża Pacyfiku (Kolumbia)|Region Wybrzeża Pacyfiku]]: obejmuje nadbrzeżne niziny nad Pacyfikiem i górotwory, które nie należą do Andów, w szczególności [[Serranía del Baudó]].
* [[Region Wyspiarski (Kolumbia)|Region Wyspiarski]]: obejmuje kolumbijskie wyspy, których nie uważa się za wyspy wybrzeża, jak archipelag [[San Andrés i Providencia]] na zachodnim [[Morze Karaibskie|Morzu Karaibskim]] i wyspę [[Malpelo]] na [[Ocean Spokojny|Pacyfiku]].
[[Plik:castillo San Felipe 04.jpg|thumb|left|Mury obronne w [[Cartagena de Indias]]]]
Zamieszkane od kilku tysięcy lat przez [[Indianie|Indian]] (m.in. plemiona [[Czibcza]] i [[Arawak]]) tereny dzisiejszej Kolumbii, odkrył dla Europejczyków hiszpański żeglarz [[Alonso de Hojeda]] w 1499 roku. W następnym stuleciu tereny te zostały podbite przez [[Hiszpania|Hiszpanów]] (początek podboju – 1525) i weszły w skład [[Wicekrólestwo Peru|wicekrólestwa Peru]], a od roku 1717 w skład [[Wicekrólestwo Nowej Granady|wicekrólestwa Nowej Granady]] (razem z Ekwadorem i Wenezuelą). W roku 1810 wybuchło powstanie przeciwko hiszpańskiej władzy kolonialnej. Powstańcy zdołali nawet 20 lipca (dzień święta narodowego) usunąć wicekróla, ale ostatecznie wojska królestwa ponownie przejęły władzę. Jednak w roku 1819 kraj został zdobyty przez walczące z Hiszpanami wojska [[Simón Bolívar|Simóna Bolívara]]. Razem z [[Wenezuela|Wenezuelą]] Kolumbia utworzyła federację [[Wielka Kolumbia|Wielkiej Kolumbii]], którą z czasem zasiliły Panama (1821) oraz [[Ekwador]] (1822). Federacyjne państwo przetrwało do roku 1830. Po rozpadzie Wielkiej Kolumbii powstało, na obszarze z grubsza odpowiadającemu dzisiejszej Kolumbii, państwo Nowa Grenada. Przez znaczną część dziewiętnastego stulecia sytuacja wewnętrzna nie była stabilna. Lata 1831–1840 były zdominowane przez konflikt graniczny z Ekwadorem<ref name="Kolumbia. Historia">[http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Kolumbia-Historia;4574504.html Kolumbia. Historia.]</ref>.
[[Plik:AGHRC (1890) - Carta XI - División política de Colombia, 1824.jpg|mały|left|[[Wielka Kolumbia]], 1824]]
{{osobny artykuł|wojnaWojna domowaTysiąca w Kolumbii (1899-1902)Dni}}
[[Plik:Separacion Panama de Colombia.png|mały|left|W 1903 roku, wspierana przez Stany Zjednoczone, [[Wojny bananowe|Panama oddziela się od Kolumbii]] i staje się republiką.]]
Konstytucją z roku 1858 utworzono konfederację Granadina, którą w 1861 przekształcono w Stany Zjednoczone Nowej Granady, a dwa lata później w Stany Zjednoczone Kolumbii. W okresie przewagi [[liberalizm|liberałów]] dokonano wielu postępowych reform w tym zniesienia niewolnictwa w 1852 i wprowadzenia federalistycznej i [[antyklerykalizm|antyklerykalnej]] konstytucji rok później. W okresie rządów Tomása Cipriano de Mosquery w latach 60. wprowadzono federalistyczny i skrajnie antyklerykalny system rządów. Reformy liberałów starał cofać się konserwatywnie nastawiony Rafael Núñez który objął rządy w 1880 roku i sprawował je przez kolejne czternaście lat. W roku 1885 w wyniku antyfederalistycznej rewolucji kraj przekształcono w republikę Kolumbii. Trwające dziesiątki lat zatargi między liberałami (promowali [[federalizm]] i rozdział Kościoła od państwa) a [[konserwatyzm|konserwatystami]] (optowali za centralizacją i silną pozycją Kościoła) wywołały ostatecznie tzw. [[wojna domowa w Kolumbii (1899-1902)|wojnę 1000 dni]] (1899-1902), która skończyła się zwycięstwem konserwatystów. W wojnie zginęło około 100 tysięcy mieszkańców Kolumbii. Konserwatyści mimo zwycięstwa przyjęli program modernizacji kraju<ref name="Kolumbia. Historia" />.
 
W roku 1903 od Kolumbii oderwała się [[Panama]]. Wywołało to poważny konflikt dyplomatyczny z [[Stany Zjednoczone|USA]], które stały za tą secesją. Konflikt zakończył się w 1914 roku i w późniejszych latach wpływy USA w Kolumbii rosły. Podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]] Kolumbia pozostała neutralna. Władzę przez wiele lat sprawował dyktatorski prezydent wywodzący się z konserwatywnych kręgów, [[Rafael Reyes]]. Reyes w trakcie swoich rządów realizował program reform wzorowanych na [[Meksyk]]u [[Porfirio Díaz]]a. Okres konserwatywnych rządów związany był z inwestycjami gospodarczymi oraz wzrostem wpływów [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] na sytuację Kolumbii. W roku 1930 po raz pierwszy od wojny 1000 dni władzę przejęli liberałowie. Za ich czasów największym problemem wewnętrznym w kraju był konflikt między chłopami i właścicielami ziemskimi, podczas którego dochodziło m.in. do walk uzbrojonych oddziałów obu stron. W 1934 doszło do starć nadgranicznych z [[Peru]] o miasto [[Leticia]], które [[Liga Narodów]] przyznała później Kolumbii. W 1943 roku Kolumbia wypowiedziała wojnę państwom [[Państwa Osi|osi]], a w rok po zakończeniu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] władzę, dzięki podziałom wśród liberałów, odzyskali konserwatyści<ref name="Kolumbia. Historia" />.
 
{{osobny artykuł|La Violencia}}
W roku 1948 zamordowany został przywódca obozu liberalnego [[Jorge Eliécer Gaitán]]. Wznieciło to tlącą się cały czas w kraju wojnę domową (''[[La Violencia]]''). Konflikt trwał do 1958 roku, a w jego wyniku zginęło 300 tys. osób w większości chłopów i robotników mieszkających na wsi<ref>Nazih Richani (2002). ''Systems of Violence: the political economy of war and peace in Colombia''. SUNY Press. s. 23–28.</ref>. W roku 1953 rządy przejął, w wyniku [[zamach stanu|zamachu stanu]], generał Gustavo Rojas Pinilla który próbując zakończyć wojnę stale wzmacniał armię. Kraj pogrążał się w korupcji. Rządy junty doprowadziły do zawarcia sojuszu między konserwatystami i liberałami (Front Narodowy) którzy wsparli pucz w 1957. Odwieczni wrogowie przejęli władzę którą wspólnie sprawowali aż do 1974 roku. Sojusz konserwatystów i liberałów nie potrafił jednak sprostać pogarszającej się sytuacji gospodarczej (m.in. wysoka [[inflacja]]).
{{osobny artykuł|Wojna domowa w Kolumbii (od 1964)|FARC}}
W końcu lat 60. na kolumbijskiej arenie pojawiły się dwie lewicowe organizacje partyzanckie [[FARC]] i [[Armia Wyzwolenia Narodowego (Kolumbia)|ELN]], a w roku 1970 dołączył do nich [[Ruch 19 Kwietnia]] (M-19). Partyzanci cieszyli się poparciem głównie wśród ubogiej części społeczeństwa. Często po stronie partyzantów stawali również duchowni. Na korzyść partyzantów wpływała sytuacja ekonomiczno-społeczna kraju, do lat 60. w kraju żyło ponad 400 tys. bezrolnych rodzin, a od 1961 roku ich liczba corocznie wzrastała o 40 tys.<ref>Richard Gott (1970). ''Guerrilla Movements in Latin America''. Nelson. s. 516.</ref><ref>Gary MacEoin (1971). Revolution Next Door: Latin America in the 1970s. Holt, Rinehart & Winston. s. 91.</ref> W tym samym okresie brak podstawowej opieki medycznej i niedożywienie spowodowało wzrost śmiertelności noworodków i częstości występowania chorób<ref>{{Cytuj|autor = James Jeremiah Brittain |tytuł = Revolutionary Social Change in Colombia: The Origin and Direction of the FARC-EP |data = 2010 |isbn = 978-0-7453-2876-8 |miejsce = London |wydawca = Pluto Press |s = 74–76 |oclc = 656846654 }}</ref>. W 1970 roku, 77% gruntów wchodziło do [[latyfundia|latyfundiów]], czyli gospodarstw zajmujących powierzchnię sięgającą ponad 50 hektarów<ref>Raúl A. Fernández (1979). ''„Imperialist capitalism in the Third World: theory and evidence from Colombia”''. Latin American Perspectives 6 (1): 56.</ref>. W 1971 roku 70% gruntów należało do raptem 5,7% obywateli<ref>Ernest Feder (1971). The Rape of the Peasantry: Latin America’s Landholding System. New York: Anchor. s 244.</ref>. W roku 1974 liberalno-konserwatywny sojusz rozpadł się. Przy władzy pozostali liberałowie, ale w roku 1982 przegrali wybory. Cztery lata później odzyskali władzę. Podejmowane w latach 80. próby zakończenia wojny spełzły na niczym (m.in. próby wciągnięcia partyzantów w życie polityczne).
 
[[Plik:Jefa de Estado participa en ceremonia de la Firma de la Paz entre el Gobierno de Colombia y las FARC E.P. (29953487045).jpg|mały|Prezydent [[Juan Manuel Santos]] podpisał kolumbijski proces pokojowy z FARC w 2016 roku.]]
{{osobny artykuł|kartel z Medellín|kartel z Cali}}
W latach 80. pojawiły się bardzo silne i wpływowe gangi [[narkotyk]]owe (np. kartele z [[Medellín]] i [[Cali]]). W roku 1987 sześć najsilniejszych ugrupowań partyzanckich utworzyło wspólne kierownictwo w celu koordynowania swoich działań. Wojna stawała się coraz bardziej krwawa i zdarzało się, że w ciągu roku ginęło kilka tysięcy ludzi. W marcu 1990 roku Ruch 19 Kwietnia zaprzestał walki i przekształcił się w legalną partię. Jednak najsilniejsze ''guerillas'' FARC i ELN nie podążyły jego śladem. W lipcu 1991 roku weszła w życie nowa konstytucja. W roku 1993 władze Kolumbii wspierane przez USA zdołały rozbić kartel z Medellín. W następnym roku prezydentem kraju został Ernesto Samper Pizano. Mimo że zwalczał handlarzy narkotykami, oskarżono go o branie pieniędzy od kartelu z Cali (oczyszczono go z zarzutu w 1996 roku). Jego administracja była mało efektywna i skorumpowana, ale mimo to zdołała znacznie osłabić kartel w Cali aresztując jego przywódców. W latach 90. do wojny dołączyły prawicowe oddziały paramilitarne – [[Zjednoczone Siły Samoobrony Kolumbii|AUC]], które zajęły się zwalczaniem lewicowej partyzantki. Klęskę karteli wykorzystały w połowie lat 90. partyzantki wszelkich barw, stając się głównymi producentami narkotyków w regionie. Wprowadzone pod koniec lat 90. przez rządzącego od 1998 roku prezydenta [[Andrés Pastrana Arango|Andrésa Pastrana Arango]] zawieszenie broni okazało się niepowodzeniem, a przydzielenie FARC w geście dobrej woli własnej strefy wzmocniło jedynie tę organizację. Negocjacje w latach 2000 i 2001 nie przyniosły żadnych pozytywnych efektów. W 2002 roku władze Kolumbii zaostrzyły walkę z uprawami [[Krasnodrzew pospolity|koki]], korzystając z silnego wsparcia (broń, pieniądze, instruktorzy) USA. Na skutek wojny domowej zginęło co najmniej 32 tysiące ludzi, co spowodowało że Kolumbia znajdowała się w czołówce państw o największej liczbie zabójstw i porwań oraz cały czas pozostawała głównym producentem [[kokaina|kokainy]] na świecie.
Od 2002 do 2010 prezydentem kraju był neokonserwatysta [[Álvaro Uribe]], w 2006 wybrany na drugą kadencję (to pierwszy taki przypadek w Kolumbii od 100 lat). W 2010 na stanowisku szefa państwa zastąpił go [[Juan Manuel Santos]].
 
23 czerwca 2016 prezydent Kolumbii i dowódca lewicowej partyzantki FARC podpisali w [[Hawana|Hawanie]] (stolicy Kuby) porozumienie kończące definitywnie wojnę domową, która w ciągu przeszło 50 lat kosztowała życie ponad 220 tys. ludzi. FARC rozbroi się do końca 2016 roku<ref>[http://fakty.interia.pl/swiat/news-podpisano-porozumienie-konczace-wojne-domowa-w-kolumbii,nId,2224650. Podpisano porozumienie kończące wojnę domową w Kolumbii - fakty.interia.pl<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->].</ref>.
 
10 grudnia 2017 wysunięto kandydaturę [[Iván Duque Márquez|Ivána Duque Márqueza]]. W pierwszej turze 27 maja 2018 otrzymał 39% głosów. W drugiej turze, 17 czerwca, pokonał Gustavo Petro stosunkiem głosów 54 do 42%. Urząd objął 7 sierpnia.
 
== Ustrój polityczny ==
Zgodnie z [[konstytucja|konstytucją]] z 1991 roku Kolumbia jest [[System prezydencki|republiką prezydencką]]. Głową państwa i zarazem szefem [[Rząd (prawo)|rządu]] jest [[prezydent]], jest on wybierany w [[wybory|wyborach]] powszechnych raz na 4 lata. [[Władza ustawodawcza|Ciałem ustawodawczym]] jest dwuizbowy Kongres Narodowy (Izba Reprezentantów (166 deputowanych) i Senat (102 senatorów))<ref name="Atlas Świata">{{Cytuj książkę | tytuł = Tom 17 Ameryka Południowa | wydawca = PWN | miejsce = Warszawa | data = 2006 | seria = Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata | strony = 45-4745–47 | isbn = 978-83-01-14932-1}}</ref>, a [[władza wykonawcza|władzą wykonawczą]] jest prezydent i odpowiedzialny przed nim rząd.<br />
Przynależność do organizacji międzynarodowych: [[OECD]], [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|ONZ]], [[Stowarzyszenie Integracji Latynoamerykańskiej|ALADI]], [[Organizacja Państw Amerykańskich|OPA]], [[Latynoamerykański System Gospodarczy|SELA]], [[Mercosur]] (członek stowarzyszony) i do [[Andyjski Wspólny Rynek|Paktu Andyjskiego]].
 
Kolumbia dysponuje trzema [[rodzaj sił zbrojnych|rodzajami sił zbrojnych]]: wojskami lądowymi, [[Marynarka wojenna Kolumbii|marynarką wojenną]] oraz [[Kolumbijskie Siły Powietrzne|siłami powietrznymi]]{{r|Global}}. Uzbrojenie sił lądowych Kolumbii składało się w 2014 roku z 1186 opancerzonych pojazdów bojowych{{r|Global}}. Marynarka wojenna Kolumbii dysponowała w 2014 roku 76 okrętami obrony przybrzeża, czterema [[Fregata (okręt)|fregatami]] oraz 11 [[Okręt podwodny|okrętami podwodnymi]]{{r|Global}}. Kolumbijskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 19 [[Samolot myśliwski|myśliwców]], 307 [[Samolot transportowy|samolotów transportowych]], 42 [[Samolot szkolno-bojowy|samolotów szkolno-bojowych]] oraz 248 [[Śmigłowiec|śmigłowców]]{{r|Global}}.
 
Wojska kolumbijskie w 2014 roku liczyły 444,5 tys. żołnierzy zawodowych oraz 62 tys. rezerwistów. Według rankingu ''[[Global Firepower]]'' (2014) kolumbijskie siły zbrojne stanowią 54. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 12,2 mld dolarów ([[Dolar amerykański|USD]])<ref name="Global">{{Cytuj stronę | url = http://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.asp?country_id=Colombia | tytuł = Colombia | opublikowany = [[Global Firepower]] | język = en | data dostępu = 2014-08-25}}</ref>.
 
== Demografia ==
 
<small>dane na podstawie wyników spisu narodowego wg stanu na 30 czerwca 2005</small>
* 0-40–4 lat: 4 108 861
* 5-95–9 lat: 4 295 913
* 10-1410–14 lat: 4 339 046
* 15-1915–19 lat: 3 933 754
* 20-2420–24 lat: 3 641 839
* 25-2925–29 lat: 3 280 767
* 30-3430–34 lat: 2 917 290
* 35-3935–39 lat: 2 919 161
* 40-4440–44 lat: 2 732 504
* 45-4945–49 lat: 2 291 308
* 50-5450–54 lat: 1 835 340
* 55-5955–59 lat: 1 450 658
* 60-6460–64 lat: 1 104 733
* 65-6965–69 lat: 921 054
* 70-7470–74 lat: 702 518
* 75-7975–79 lat: 504 438
* 80-8480–84 lat: 278 875
* 85 i więcej lat: 210 325
łącznie: 41 468 384
 
=== Religia ===
[[Plik:Santuario de Las Lajas, Ipiales, Colombia, 2015-07-21, DD 21-23 HDR-Edit.JPG|mały|[[Bazylika Las Lajas]].]]
{{osobny artykuł|Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Kolumbii}}
{{osobny artykuł|Protestantyzm w Kolumbii|Pentekostalizm w Kolumbii|Świadkowie Jehowy w Kolumbii}}
** [[Świadkowie Jehowy]] – 0,34%
 
Źródło: CIA, 2014<ref>{{cytuj stronę |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |tytuł=Colombia |data= |opublikowany=The World Factbook CIA |data dostępu=2017-08-27}}</ref>; LDS, 2016<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.mormonnewsroom.org/facts-and-statistics/country/colombia/ |tytuł=Facts and Statistics |data= |opublikowany=An Official WEBSITE of The Church of JESUS CHRIST of LATTER-DAY SAINTS |data dostępu=2017-08-27}}</ref>; [[Rocznik Świadków Jehowy]], 2017<ref>{{cytuj książkę | tytuł = Rocznik Świadków Jehowy 2017 | wydawca = Towarzystwo Strażnica | rok = 2016 | strony = 178–187 | url = https://www.jw.org/pl/publikacje/ksi%C4%85%C5%BCki/rocznik-2017/sprawozdanie-z-dzialalnosci-2016/|wydawca = Towarzystwo Strażnica |rok = 2016 |strony = 178–187}}</ref>.
 
== Kultura ==
 
== Gospodarka ==
[[Produkt krajowy brutto|PKB]] na mieszkańca – 11100 [[Dolar amerykański|dolarów]] [[Stany Zjednoczone|amerykańskich]] (w 2013 roku, według [[parytet siły nabywczej|parytetu siły nabywczej]]).
 
Uprawia się kawę (3 miejsce na świecie po [[Brazylia|Brazylii]] i [[Wietnam]]ie), wydobywa się ropę naftową, jest tu również najwięcej [[szmaragd]]ów na świecie.
|rozmiar = 600
|wyrównanie = center
|podpis = <span style="border-bottom:1px solid #dadada; padding-bottom:2px; ">'''Porty lotnicze w Kolumbii'''</span>
|punkty mapy =
{{mapa lokalizacyjna/punkt|03°32′35″N 76°22′53″W|pozycja=right|znak=Airplane silhouette.svg|rozmiar znaku=8|opis=Palmira}}
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
{{Państwa Ameryki Południowej}}
{{Grupa szablonów
{{WTO}}
}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}
 
[[Kategoria:Kolumbia| ]]
[[Kategoria:Państwa w Ameryce Południowej]]
[[Kategoria:Państwa członkowskie Unii Narodów Południowoamerykańskich]]
[[Kategoria:Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych]]
55 353

edycje