Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 3 bajty ,  8 miesięcy temu
m
Bot poprawia linkowanie wewnętrzne oraz wykonuje inne drobne poprawki
=== Niemiecka inwazja na Skandynawię ===
[[Plik:Bundesarchiv Bild 183-H26353, Norwegen, Kampf um ein brennendes Dorf.jpg|thumb|Niemiecka piechota atakuje norweską wieś]]
{{Osobny artykuł|Kampania duńska|kampania norweska 1940}}
Aby zabezpieczyć dostawy szwedzkich rud żelaza, niezbędnych dla niemieckiego przemysłu wojennego, i uprzedzić spodziewane zajęcie norweskich portów przez aliantów, 9 kwietnia 1940 roku III Rzesza zaatakowała [[Dania|Danię]] i [[Norwegia|Norwegię]]. Dania nie była w stanie stawiać jakiegokolwiek oporu i podporządkowała się Niemcom, broniła się natomiast Norwegia. Pomimo utraty najważniejszych miast, słaba 50-tysięczna armia norweska stworzyła ogniska oporu w głębi kraju, a król [[Haakon VII]] uniknął pojmania i wraz z rządem ewakuował się do Wielkiej Brytanii. Brytyjczycy i Francuzi wysadzili desanty w rejonie [[Åndalsnes]] i [[Namsos]]. Po zaciętych walkach z udziałem polskiej [[Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich|Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich]] został [[Bitwa o Narwik|opanowany też Narwik]]. Sukces ten nie miał jednak już większego znaczenia w obliczu ataku III Rzeszy na Francję i kraje Beneluksu. W rezultacie w czerwcu alianci wycofali się. Norweskie porty i lotniska stały się odtąd dla Niemców dogodnymi bazami do ataków na Wielką Brytanię i północny Atlantyk. Dania i Norwegia pozostały pod okupacją do ostatnich dni wojny.
 
[[Plik:Bundesarchiv Bild 146-1994-036-09A, Paris, Parade auf der Champs Elysée.jpg|thumb|Defilada Wehrmachtu w zdobytym Paryżu]]
{{Osobny artykuł|Kampania francuska 1940}}
10 maja 1940 Niemcy zaatakowali [[Holandia|Holandię]], [[Belgia|Belgię]] i [[Luksemburg]] ([[Kampania francuska 1940|Fall Gelb]]). Opanowanie przez spadochroniarzy mostów i lotnisk holenderskich pozwoliło armii niemieckiej na [[Kampania holenderska|zajęcie tego kraju w ciągu sześciu dni]]. W dniach 12–15 maja Niemcy [[Bitwa pod Sedanem (1940)|przerwali front francuski]] w rejonie [[Sedan (Francja)|Sedanu]] i ruszyli na zachód. 20 maja dotarli do kanału [[La Manche]] pod [[Abbeville (Francja)|Abbeville]], odcinając lewe skrzydło wojsk alianckich. 28 maja armia belgijska skapitulowała. Od 26 maja do 4 czerwca w rejonie [[Dunkierka|Dunkierki]] odbywała się ewakuacja wojsk brytyjskich ([[Operacjaoperacja Dynamo|operacja „Dynamo”]]). Plaże pozostawiono wypełnione sprzętem, ale ludzi zdołano wywieźć na Wyspy Brytyjskie. 10 czerwca Włochy wypowiedziały wojnę Francji, co jednak nie mogło już mieć większego wpływu na losy wojny. W cztery dni później Niemcy wkroczyli do [[Paryż]]a.
 
[[Plik:British prisoners at Dunkerque, France.jpg|thumb|left|upright|Brytyjscy i francuscy jeńcy na plaży pod Dunkierką]]
16 czerwca nowym premierem Francji został marszałek [[Philippe Pétain]], który następnego dnia poprosił Berlin o zawieszenie broni. Dzień później [[BBC]] nadało odezwę gen. [[Charles de Gaulle|Charles’a de Gaulle’a]] wzywającą do dalszej walki. Zapoczątkowało to działalność [[Wolna Francja|Komitetu Wolnej Francji]]. 22 czerwca pod [[Compiègne]], w tej samej salonce kolejowej, w której podpisano rozejm kończący [[I wojna światowa|I wojnę światową]], Francuzi sygnowali zawieszenie broni. Północna Francja wraz z Paryżem dostała się pod okupację niemiecką, [[Alzacja|Alzację]] i [[Lotaryngia|Lotaryngię]] przyłączono do III Rzeszy, południowa zaś część kraju stała się kolaborującym z Niemcami [[Francja Vichy|Państwem Francuskim]] ze 100-tysięczną armią i rządem [[Philippe Pétain|Petaina]]-[[Pierre Laval|Lavala]], ulokowanym w słynnym kurorcie [[Vichy]]. Państwo to istniało do 1942 roku, kiedy całe jego terytorium zaanektowane zostało przez Niemców w związku z [[Operacjaoperacja Torch|wydarzeniami w Afryce Północnej]].
 
[[Plik:Second world war europe 1940 map pl2.png|thumb|Działania wojenne w Europie (1940)]]
[[Plik:Buchenwald Ohrdruf Corpses 18718.jpg|thumb|Ofiary [[Zagłada Żydów|Holocaustu]]]]
[[Plik:Defendants in the dock at nuremberg trials.jpg|thumb|Sprawcy Holocaustu i innych zbrodni, niemieccy wojskowi podczas Procesu norymberskiego (1945)]]
Niektóre walczące strony dopuściły się licznych zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości. Szczególnie dobrze udokumentowana jest zbrodnicza działalność Niemców zakładających [[Obozy niemieckie (1933–1945)|obozy koncentracyjne]], będące narzędziem ludobójstwa podbitych narodów.
 
Wskutek wojny z powodu zniszczeń i strat materialnych pozycję na arenie międzynarodowej straciły [[Wielka Brytania]], [[Japonia]], [[Niemcy]] i [[Francja]]. Od teraz los Europy zależał w głównej mierze od [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] i [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Radzieckiego]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Burbank | imię = Jane | nazwisko2= Cooper| imię2 =Frederick | tytuł = Empires in world history. Power and the politics of difference |url=http://books.google.pl/books?id=y7B9euuLEkUC&pg=PA1&hl=pl&source=gbs_toc_r&cad=3#v=onepage&q&f=true | wydawca = Princeton University Press | miejsce = Princeton, N.J | rok = 2010 | isbn = 9780691127088 | język = en |oclc=436358445 |strony=370}}</ref>.
306 811

edycji