Otwórz menu główne

Zmiany

Rozmiar się nie zmienił, 5 miesięcy temu
→‎Europa: drobne redakcyjne
{{Osobny artykuł|Wojna grecko-włoska|Kampania bałkańska}}
28 października 1940 roku Włochy zaatakowały [[Grecja|Grecję]]. Wojska włoskie zostały jednak szybko powstrzymane i odrzucone, a w grudniu oddziały greckie wkroczyły do południowej [[Albania|Albanii]]. Szerokiego poparcia Grekom udzielili Brytyjczycy, wysyłając swoje siły ekspedycyjne. Obecność Brytyjczyków w Grecji i niepomyślny rozwój sytuacji politycznej w [[Jugosławia|Jugosławii]] doprowadził do niemieckiej inwazji na oba te kraje (6 kwietnia 1941 roku). Oprócz Włoch do ataku przyłączyły się również Węgry i Bułgaria. Już 12 kwietnia Niemcy wkroczyli do [[Belgrad]]u (5 dni później skapitulowała jugosłowiańska armia), a do 30 kwietnia opanowali lądową część terytorium Grecji. Brytyjczycy wraz z resztkami greckiej armii wycofali się na [[Kreta|Kretę]]. 20 maja na wyspie wylądowały [[Fallschirmjäger|niemieckie oddziały powietrznodesantowe]] ([[Bitwa o Kretę|operacja „Merkur”]]) i pomimo ciężkich strat zdobyły ją (ostatnie oddziały brytyjskie zostały ewakuowane 31 maja). Grecja znalazła się pod niemiecko-włosko-bułgarską okupacją. Na części terytorium Jugosławii doszło do utworzenia sprzymierzonego z Osią tzw. [[Ustasze|Niezależnego Państwa Chorwackiego]] na czele z wodzem [[Ustasze|ustaszów]] [[Ante Pavelić|Ante Paveliciem]], resztę państwa podzieliły między siebie III Rzesza, Włochy, Węgry i Bułgaria.
 
=== kampania afrykańska ===
[[Plik:AustraliansAtTobruk.jpg|thumb|Australijczycy na pozycjach obronnych pod Tobrukiem (1941)]]
{{Osobny artykuł|II wojna światowa w Afryce}}
Walki w północnej Afryce rozpoczęły się w chwili przystąpienia Włoch do wojny po stronie Niemiec. 13 września 1940 armia włoska pod dowództwem marszałka [[Rodolfo Graziani]]ego, atakując z [[Libia (kolonia włoska)|Libii]], wtargnęła do [[Egipt]]u i zdobyła [[Sidi Barrani]]. Mimo zdecydowanej przewagi liczebnej zatrzymała się tam i zaczęła się umacniać, czekając na zaopatrzenie. Brytyjczycy, dowodzeni przez generała [[Archibald Wavell|Archibalda Wavella]], wycofali się do Marsa Matruh. 9 grudnia ruszyła [[Operacja Compass|brytyjska kontrofensywa]]. Włosi zostali wyparci z Egiptu i utracili [[Cyrenajka|Cyrenajkę]] z [[Al-Bardijja|Bardią]] i [[Tobruk]]iem.
 
19 stycznia 1941 ruszyła ofensywa Brytyjczyków przeciwko wojskom włoskim we Wschodniej Afryce. Brytyjczycy zaatakowali z trzech stron, kierując się na stolicę [[Etiopia|Etiopii]] – [[Addis Abeba|Addis Abebę]]. 26 marca po 7-tygodniowym oblężeniu upadła twierdza górska Keren. Brytyjskie oddziały desantowe odbiły stolicę [[Somali Brytyjskie|Somalii Brytyjskiej]] – [[Berbera|Berberę]]. Główny atak brytyjski wyszedł z [[Kenia|Kenii]] i po 53 dniach stałego marszu i walk wojska tego frontu wyzwoliły Addis Abebę. W II połowie maja 1941 cała Etiopia, [[Erytrea]] i [[Somalia]] były wolne od okupantów włoskich.
 
[[Plik:Advance of the Panzerjager-Abteilung 39-AC1942.jpg|thumb|[[Afrika Korps|Afrikakorps]] w północnej Afryce (1942)]]
9 stycznia 1941 Niemcy podjęli decyzję o wsparciu włoskich działań wojennych w Afryce Północnej. W lutym do Libii dotarły pierwsze jednostki [[Afrika Korps|Niemieckiego Korpusu Afrykańskiego]] pod dowództwem generała [[Erwin Rommel|Erwina Rommla]].
 
31 marca ruszyło natarcie wojsk niemiecko-włoskich, przy czym główne uderzenie wyszło od strony pustyni. Rozcięta na dwie części armia brytyjska wycofała się aż nad granicę libijsko-egipską, pozostawiając jedynie załogę w oblężonym Tobruku. 25 sierpnia broniących się w Tobruku Australijczyków wsparła polska [[Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich]]. 18 listopada ruszyła brytyjska ofensywa, która po ciężkich walkach zlikwidowała oblężenie Tobruku i wyparła wojska Osi z [[Cyrenajka|Cyrenajki]]. 21 stycznia 1942 siły niemiecko-włoskie rozpoczęły kontratak, odzyskując utracone terytorium libijskie i zdobywając twierdzę Tobruk, a następnie wkroczyły w głąb Egiptu, docierając pod [[Al-Alamajn]]. Ciężkie walki pod Al-Alamajn trwały od 31 sierpnia do 4 listopada i zakończyły się porażką wojsk świeżo mianowanego feldmarszałka Rommla.
 
7 listopada siły angielsko-amerykańskie w ramach [[Operacja Torch|operacji „Torch”]] wylądowały w [[Maroko|Maroku]] i [[Algieria|Algierii]]. Niemcy i Włosi wycofali się do [[Tunezja|Tunezji]], gdzie podjęli próbę kontrofensywy na [[Linia Mareth|Linii Mareth]], a wobec jej niepowodzenia skapitulowali 12 maja 1943.
 
=== Niemiecka inwazja na Związek Radziecki ===
 
Pragnąc po raz kolejny odzyskać inicjatywę na froncie, w lipcu 1943 roku Niemcy przeszli do zmasowanego kontrataku w okolicach [[Kursk]]a, rzucając do walki większość swych sił pancernych. Tak zwana [[bitwa na łuku kurskim]], pomimo początkowych sukcesów niemieckich, skończyła się przegraną atakujących i ostatecznym przejęciem przez Armię Czerwoną inicjatywy strategicznej, której nie oddała ona już do końca wojny.
 
=== kampania afrykańska ===
[[Plik:AustraliansAtTobruk.jpg|thumb|Australijczycy na pozycjach obronnych pod Tobrukiem (1941)]]
{{Osobny artykuł|II wojna światowa w Afryce}}
Walki w północnej Afryce rozpoczęły się w chwili przystąpienia Włoch do wojny po stronie Niemiec. 13 września 1940 armia włoska pod dowództwem marszałka [[Rodolfo Graziani]]ego, atakując z [[Libia (kolonia włoska)|Libii]], wtargnęła do [[Egipt]]u i zdobyła [[Sidi Barrani]]. Mimo zdecydowanej przewagi liczebnej zatrzymała się tam i zaczęła się umacniać, czekając na zaopatrzenie. Brytyjczycy, dowodzeni przez generała [[Archibald Wavell|Archibalda Wavella]], wycofali się do Marsa Matruh. 9 grudnia ruszyła [[Operacja Compass|brytyjska kontrofensywa]]. Włosi zostali wyparci z Egiptu i utracili [[Cyrenajka|Cyrenajkę]] z [[Al-Bardijja|Bardią]] i [[Tobruk]]iem.
 
19 stycznia 1941 ruszyła ofensywa Brytyjczyków przeciwko wojskom włoskim we Wschodniej Afryce. Brytyjczycy zaatakowali z trzech stron, kierując się na stolicę [[Etiopia|Etiopii]] – [[Addis Abeba|Addis Abebę]]. 26 marca po 7-tygodniowym oblężeniu upadła twierdza górska Keren. Brytyjskie oddziały desantowe odbiły stolicę [[Somali Brytyjskie|Somalii Brytyjskiej]] – [[Berbera|Berberę]]. Główny atak brytyjski wyszedł z [[Kenia|Kenii]] i po 53 dniach stałego marszu i walk wojska tego frontu wyzwoliły Addis Abebę. W II połowie maja 1941 cała Etiopia, [[Erytrea]] i [[Somalia]] były wolne od okupantów włoskich.
 
[[Plik:Advance of the Panzerjager-Abteilung 39-AC1942.jpg|thumb|[[Afrika Korps|Afrikakorps]] w północnej Afryce (1942)]]
9 stycznia 1941 Niemcy podjęli decyzję o wsparciu włoskich działań wojennych w Afryce Północnej. W lutym do Libii dotarły pierwsze jednostki [[Afrika Korps|Niemieckiego Korpusu Afrykańskiego]] pod dowództwem generała [[Erwin Rommel|Erwina Rommla]].
 
31 marca ruszyło natarcie wojsk niemiecko-włoskich, przy czym główne uderzenie wyszło od strony pustyni. Rozcięta na dwie części armia brytyjska wycofała się aż nad granicę libijsko-egipską, pozostawiając jedynie załogę w oblężonym Tobruku. 25 sierpnia broniących się w Tobruku Australijczyków wsparła polska [[Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich]]. 18 listopada ruszyła brytyjska ofensywa, która po ciężkich walkach zlikwidowała oblężenie Tobruku i wyparła wojska Osi z [[Cyrenajka|Cyrenajki]]. 21 stycznia 1942 siły niemiecko-włoskie rozpoczęły kontratak, odzyskując utracone terytorium libijskie i zdobywając twierdzę Tobruk, a następnie wkroczyły w głąb Egiptu, docierając pod [[Al-Alamajn]]. Ciężkie walki pod Al-Alamajn trwały od 31 sierpnia do 4 listopada i zakończyły się porażką wojsk świeżo mianowanego feldmarszałka Rommla.
 
7 listopada siły angielsko-amerykańskie w ramach [[Operacja Torch|operacji „Torch”]] wylądowały w [[Maroko|Maroku]] i [[Algieria|Algierii]]. Niemcy i Włosi wycofali się do [[Tunezja|Tunezji]], gdzie podjęli próbę kontrofensywy na [[Linia Mareth|Linii Mareth]], a wobec jej niepowodzenia skapitulowali 12 maja 1943.
 
=== Kampania włoska ===
25 523

edycje