Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 73 bajty ,  9 miesięcy temu
uzupełnienia
W latach 1872–1876 na odcinku Ostróda-Miłomłyn uruchomiono trzy śluzy: Miłomłyn, Zielona, Mała Ruś. Ostatnią pochylnię [[Całuny]] (położoną najbliżej jeziora Druzno) zbudowano w latach 1874–1881. Zastąpiła ona znajdujące się wcześniej w tym miejscu śluzy.
 
Pierwotna koncepcja budowy kanału opierała się na projekcie pokonania różnicy poziomów wód między [[Jezioro Pniewskie (województwo warmińsko-mazurskie)|Jeziorem Pniewskim]] a jeziorem Druzno za pomocą śluz komorowych wykonanych z drewna. Pod wpływem rozwiązań zastosowanych na Kanale Morrisa w USA oraz innym, podobnym do Kanału Elbląskiego szlaku wodnym w kanadyjskiej [[Nowa Szkocja|Nowej Szkocji]], koncepcję tę zarzucono. Ostatnia pochylnia ''Całuny'' zastąpiła istniejące już śluzy. Przyczyną zmiany koncepcji był wydłużony czas śluzowania oraz deficyt wody do napełniania śluz.
 
Do napędu mechanizmu napędowego pochylni wykorzystano energię wody przepływającej z wyższego poziomu na niższy. Wprawia ona w ruch [[koło wodne|koło wodne nasiębierne]] a to z kolei mechanizm napędzający liny ciągnące wózki do transportu jednostek pływających. Wózki transportowe poruszają się po szynach łączących odcinki kanału po obydwu stronach pochylni. Energia elektryczna służy wyłącznie do oświetlenia obiektów.
 
Ostatni odcinek systemu kanałów z [[Ostróda|Ostródy]] do [[Stare Jabłonki|Starych Jabłonek]] (a właściwie do [[Staszkowo|Staszkowa]]) przez [[Puzy|Jezioro Pauzeńskie]] o długości 16,8 km<ref>Starsze źródła podają długość 16,9 km.</ref> oddano do użytku dopiero w 1873. Z uwagi na względy ochrony przyrody odcinek ten jest dostępny wyłącznie dla kajaków i żaglówek.
 
Budowa kanału była droższa o około 10% od kosztu budowy [[Wieża Eiffla|Wieży Eiffla]] w [[Paryż]]u. Wartość poniesionych nakładów inwestycyjnych odpowiadała wartości 2,4&nbsp;t złota<ref>{{Cytuj|tytuł=150 lat Kanału Ostróda-Elbląg 1860–2010|autor=Ryszard Kowalski, Cezary Wawrzyński|wydawca=Wers|miejsce=Olsztyn|isbn=978-83-60488-25-6}}</ref><ref>{{Cytuj |url=http://www.focus.pl/artykul/kanal-ostroda-elblag-bezimienny-cud-architektury |tytuł=Kanał Ostróda-Elbląg: bezimienny cud architektury |opublikowany=Focus.pl |język=pl |data dostępu=2017-12-09}}</ref>.
 
[[Plik:KanalElblaski-schemat.svg|mały|center|upright=2.5]]
Kanał w XIX w. (1844–1860), jako szlak komunikacyjny, pełnił ważną rolę gospodarczą przyczyniając się do rozwoju pojezierzy Ostródzkiego i Iławskiego i ich komunikacji z portami w [[Gdańsk]]u i [[Elbląg]]u, do których przewożono głównie płody rolne (zwłaszcza zboże) i drewno. Mniejsze znaczenia miał transport artykułów przemysłowych. Rozwój transportu kolejowego (zwłaszcza po 1872, kiedy przez [[Ostróda|Ostródę]] przeprowadzono linię [[Poznań]] – [[Toruń]] – [[Olsztyn]] – [[Czerniachowsk|Wystruć]]) i później samochodowego wpłynął na zmniejszenie przewozów towarowych na kanale i już w latach 30. XX wieku był on wykorzystywany jedynie przez turystów.
 
Pierwszy raz turyści popłynęli kanałem w 1912 na pokładzie łodzi motorowej „Seerose” („Róża morska”) należącej do przedsiębiorstwa żeglugowego Schiffs-Reederei Adolf Tetzlaff. W tym samym roku do eksploatacji wprowadzono statek „Herta”. W 1925 służbę podjęła jednostka wycieczkowa „Heini”, a dwa lata później (1927) statek „Konrad”,. a. W tym samym 1927, w sezonie letnim rozpoczęto regularne rejsy pasażerskie po kanale.
 
W 1948 dzięki staraniom Adolfa Tetzlaffa i pełnomocnika rządu Zygmunta Mianowicza ponownie uruchomiono urządzenia kanału, dzięki czemu możliwe się stało wznowienie regularnych rejsów turystycznych<ref>Spotykana jest również informacja, że ruch towarowy wznowiono po wojnie już w 1946 roku.</ref>. Początkowo armatorem była [[Żegluga Gdańska]], ale w połowie lat 70. pływające po kanale statki przejęła [[Żegluga Mazurska]] z [[Giżycko|Giżycka]]. Od 1992 armatorem był samorządowy Zakład Komunikacji Miejskiej w Ostródzie – Żegluga Ostródzko-Elbląska. W 1999 w skład należącej do Żeglugi Ostródzko-Elbląskiej białej floty wszedł ósmy, zakupiony wówczas statek o nazwie „Ostróda” (65 miejsc; pozostałe statki tej wielkości to wyprodukowane w latach 60.: „Kormoran”, „Birkut”, „Marabut”, „Pingwin”, „Łabędź”; mniejsze statki to: „Żuraw” mieszczący 35 osób oraz „Perkoz” – 12 osób)<ref>{{Cytuj|autor=Igor Nazaruk|tytuł=Kapitanowie słodkich wód|opublikowany=Metro|data=2011-07-18|url=http://www.emetro.pl/emetro/1,85648,9968451,Kapitanowie_slodkich_wod.html}}</ref>. Statki tego armatora przewoziły rocznie około 50 tys. pasażerów. 25 października 2010 nastąpiło przekształcenie ZKM w Ostródzie w firmę Żegluga Ostródzko-Elbląska Sp. z o.o.
 
ObecniePrzez prowadzonawiele jestlat po żegluga1945 statkówstatki tzw. [[Biała flota w Polsce|białej floty]] wodbywały rejsachcałodzienne rejsy pomiędzy portami w Elblągu i Ostródzie, a także krótsze między Ostródą a Starymi Jabłonkami oraz Miłomłynem. Jeszcze kilkana latpoczątku temu{{kiedy|data=2019-01}}XX wieku na zamówienie realizowano rejsy na odcinku [[Miłomłyn]] – [[Iława]]. W 2013 roku, z uwagi na remont kanału, rejsy statków realizowane były wyłącznie między Elblągiem a Całunami oraz z Ostródy przez Miłomłyn do Iławy. Po zakończeniu remontu Kanału nie są już prowadzone regularne rejsy statków na całej długości między Elblągiem a Ostródą. Statki pływają z Elbląga tylko do pochylni Buczyniec, a z Ostródy do Miłomłyna. Ponadto w 2018 oferowano rejsy na trasach Ostróda – Stare Jabłonki, Ostróda – [[Puzy|Jezioro Pauzeńskie]] – Ostróda, Iława – Sarnówek – Iława, rejs z Iławy po Jezioraku i z Ostródy po [[Jezioro Drwęckie|Jeziorze Drwęckim]] oraz po pochylni Buczyniec<ref>{{Cytuj |tytuł = Żegluga Ostródzko-Elbląska |data dostępu = 2019-01-16 |opublikowany = zegluga.com.pl |url = http://www.zegluga.com.pl/oferta/}}</ref>.
 
== Wymiary śluz ==
Anonimowy użytkownik