Zasada zachowania pędu: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 20 bajtów ,  10 miesięcy temu
m
m (WP:SK+Bn)
 
{{Dopracować|źródła=2018-03}}
 
'''Zasada zachowania pędu''' - jedna z fizycznych [[Prawa zachowania|zasad zachowania]]. Treść zasady:
 
{{Cytat|Suma wektorowa pędów wszystkich elementów układu izolowanego pozostaje stała.|}}
 
co można wyrazić wzorami
: <math>\sum _sum_{i=1} ^{n} \vec{p}_{i}_i = \text{const}</math>
: <math>\Delta \sum\limits_{i=1}^{n}{\vec{p}_{i}_i}=0</math>
 
Układ izolowany to taki układ, na który nie działają [[siły zewnętrzne]] lub siły te się równoważą. Oddziaływanie między elementami układu [[Siły wewnętrzne|siłami wewnętrznymi]] nie zmienia pędu układu.
 
Gdy na układ ciał działa niezrównoważona siła zewnętrzna, wówczas pęd wypadkowy układu zmienia się. Zasada zachowania pędu wynika wprost z [[Zasady dynamiki Newtona|II zasady dynamiki]] w postaci uogólnionej. Można ją również wywieść z niezmienniczości [[lagranżjan]]u ([[hamiltonian]]u) względem przesunięć w przestrzeni (jeśli wszystkie punkty zostaną przesunięte w przestrzeni o <math>\bar{r},</math>, to nowy układ będzie identyczny z pierwotnym). Sytuacji takiej odpowiada brak członu potencjalnego w [[lagranżjan]]ielagranżjanie ([[hamiltonian]]iehamiltonianie).
 
Zasada ta jest zawsze spełniona (dla dowolnego [[układ odosobniony|układu izolowanego]]) w każdym procesie fizycznym, tylko w [[kreacja par|niektórych zjawiskach]] opisywanych przez [[mechanika kwantowa|mechanikę kwantową]] możliwe jest krótkotrwałe jej złamanie (w czasie zajścia oddziaływania), jednak już po bardzo krótkim czasie (potrzebnym światłu na przebycie odległości międzycząstkowych) zasada ta jest spełniona. Zasadę zachowania pędu można wraz z [[zasada zachowania materii-energii|zasadą zachowania materii-energii]] połączyć w [[zasada zachowania czteropędu|zasadę zachowania czteropędu]].
Przejawem działania tej zasady jest zjawisko odrzutu, polegające na tym, że przy rozpadzie ciała na dwie części obie uzyskują pędy jednakowe co do wartości bezwzględnej, lecz przeciwnie skierowane (w [[układ odniesienia|układzie odniesienia]], w którym ciało przed rozpadem pozostawało w spoczynku).
 
=== Przykłady odrzutu ===
* napęd odrzutowy w samolotach odrzutowych i rakietach (pęd strumienia gazów wyrzucanych z dyszy nadaje samolotowi lub rakiecie pęd w kierunku przeciwnym)
* [[Odrzut broni|odrzut]] i [[podrzut broni]] palnej
* [[Atom gorący|odrzut jądra atomowego]] przy emisji cząstek z jądra
* sposób poruszania się niektórych zwierząt wodnych (np. [[Meduza|meduzy]])
* prysznic, gdy ustawiony zostanie na silny strumień wody, doznaje odrzutu i potrafi sam się unosić w powietrzu.
* nadmuchany otwarty balon, gdy zostanie uwolniony, doznaje odrzutu i porusza się do czasu, aż powietrze w balonie osiągnie wartość ciśnienia atmosferycznego
 
== Zobacz też ==
* [[czteropęd]]
* [[zasada zachowania momentu pędu]]
 
[[Kategoria:Dynamika]]