Siła odśrodkowa: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 5 bajtów ,  1 rok temu
m
(w ZT nie umieszczamy linków występujących w treści)
m (WP:SK+Bn)
{{Dopracować|źródła=2018-03}}
 
'''Siła odśrodkowa''' w [[fizyka|fizyce]] – [[siła bezwładności]] występująca w obracającym się [[układ odniesienia|układzie odniesienia]]. Układy takie zalicza się do [[NieinercjalnyUkład układ odniesienianieinercjalny|układów nieinercjalnych]].
 
Siła odśrodkowa wyrażona jest wzorem:
:: <math> {\mathbf F} = \frac{m v^2} {r} \frac{\mathbf r}{r} = {m \omega^2} {\mathbf r}</math>
 
Wartość siły określają wzory
:: <math> F = \frac{m v^2} {r} = {m \omega^2} r </math>
 
Wartość siły określają wzory
: <math> F = \frac{m v^2} r = {m \omega^2} r </math>
gdzie:
*: ''<math>m''</math> – [[masa (fizyka)|masa]],
*: ''<math>v''</math> – [[prędkość]],
*: ''ω''<math>\omega = ''v''/''r''</math> – chwilowa [[prędkość kątowa]],
*: ''<math>r''</math> – promień krzywizny [[tor ruchu|toru]]. [[Wektor]] [[krzywizna krzywej|promienia krzywizny]] ma początek w chwilowym środku obrotu układu (środku [[krzywizna krzywej|krzywizny]] toru ruchu) i zwrócony jest w stronę poruszającego się [[Ciało (fizyka)|ciała]].
*: ''<math>F''</math>Siłasiła
 
== Przykłady ==
Przykładem jest siła, którą odczuwają znajdujący się w skręcającym samochodzie (względem samochodu są oni w spoczynku, jednak ze skręcającym samochodem związany jest nieinercjalny układ odniesienia). Siła ta działa w kierunku prostopadłym do łuku, po którym porusza się wybrany układ odniesienia, na zewnątrz. Podczas skrętu samochodem w lewo, siła ta jest odczuwana jak dodatkowa składowa siły ciążenia działająca na pasażera w prawo. Właśnie ze względu na siłę odśrodkową zakręty na [[Droga (komunikacjatransport)|drogach]], przeznaczone do pokonywania ze znaczną prędkością, profiluje się podnosząc ich zewnętrzną krawędź, podobnie projektuje się także np. trasy saneczkarskie. Dzięki takiemu zabiegowi, w układzie związanym z samochodem [[siła wypadkowa|wypadkowa]] [[siła ciężkości|siły ciążenia]] i siły odśrodkowej ma mniejszą składową równoległą do płaszczyzny jezdni, zmniejszając ryzyko poślizgu i wypadnięcia z zakrętu.
 
Jeżeli to samo zagadnienie jest rozpatrywane w inercjalnym układzie odniesienia, to siła odśrodkowa nie występuje, ale wówczas ciało to porusza się po okręgu i by pozostało w ruchu po okręgu musi na nie działać siła o wartości równej [[siła dośrodkowa|sile dośrodkowej]]. W przypadku samochodu pokonującego zakręt na nieprofilowanej drodze siłę dośrodkową musi zapewnić poprzeczna do kierunku jazdy [[tarcieTarcie (pojęcie fizycznefizyka)|siła tarcia]] opon o nawierzchnię. Gdy będzie ona zbyt mała (np. na mokrej lub oblodzonej drodze), dojdzie do poślizgu i samochód zacznie poruszać się po łuku o promieniu większym niż promień zakrętu, lub wręcz po prostej.
 
{{Mechanika klasyczna}}