Otwórz menu główne

Zmiany

=== Era Chruszczowa ===
==== XX Zjazd KPZR i destalinizacja ====
W 1955 premierem ZSRR został Nikołaj Bułganin. W następnym roku Nikita Chruszczow na [[XX Zjazd KPZR|XX Zjeździe KPZR]] potępił zbrodnie dokonane pod rządami Józefa Stalina<ref>{{cytuj książkę |nazwisko=Marples |imię=David |tytuł=Historia ZSRR |miejsce=Wrocław |data=2006 |strony=212 |isbn=83-04-04779-9}}</ref>. Treść referatu, jaki Chruszczow wygłosił na zjeździe partii, nie wpłynął znacząco na postawy radzieckiego społeczeństwa, wywołał jednak [[Poznański Czerwiec|niepokoje w Polsce]] i [[powstanie węgierskie 1956]]. Pod wpływem tych wydarzeń obrońcy Stalina zorganizowali protesty w [[Gruzja|Gruzji]], skąd pochodził dyktator. Protesty przerodziły się w trwające cztery dni [[zamieszki]], w trakcie których protestujący [[Gruzini]] domagali się dymisji Chruszczowa i zastąpieniu go przez Mołotowa<ref name="Taubman 2003, s. 286–291">Taubman 2003, s. 286–291.</ref>. Po jeszcze większym rozpropagowaniu treści referatu poprzez spotkania partyjne, na których był on odczytywany, radzieccy komuniści potępili Stalina w jeszcze większym stopniu. Niektórzy z nich wezwali nawet do wielopartyjnych wyborów i potępienia samego Chruszczowa. Z drugiej strony zwykli mieszkańcy często lekceważyli informacje o zbrodniach reżimu stalinowskiego i bronili dyktatora, widząc w destalinizacji niepotrzebne grzebanie w historii<ref name="Taubman 2003, s. 286–291"/>.
 
Przeciwna Chruszczowowi mniejszość w Prezydium zjednoczyła się w celu odrzucenia reformy Chruszczowa, zmierzającej do decentralizacji kontroli nad przemysłem. W pierwszej połowie 1957 roku, Malenkow, Mołotow i Kaganowicz rozpoczęli działania zmierzające do odwołania Chruszczowa. 18 czerwca na posiedzeniu Prezydium kilku ze stalinowskich przedstawicieli partii zaproponowało odsunięcie Chruszczowa od władzy. Chruszczow wkrótce dowiedział się o planach stalinistów. Określił ich jako [[Antypartyjna grupa Malenkowa, Kaganowicza, Mołotowa, Bułganina i Szepiłowa]], a na Plenum Centralnego Komitetu KPZR oskarżył o frakcyjność i udział w zbrodniach stalinowskich. Trzech z nich zostało wydalonych z KC i Prezydium, Mołotow został wysłany do [[Mongolia|Mongolii]] jako [[ambasador]], a reszta objęła stanowiska w obiektach przemysłowych i instytutach znajdujących się daleko od Moskwy<ref>Tompson 1995, s. 176–183.</ref>.