Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 113 bajtów, 4 miesiące temu
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, drobne techniczne, wikizacja
{{Duchowny infobox
|imię i nazwisko =
|imię i nazwisko oryginalne =
|imię przybrane = Jan XIV Kalekas
|imię przybrane oryginalne = Ιωάννης ΙΔ΄ Καλέκας
|tytuł = Patriarcha Konstantynopola
|grafika =
|opis grafiki =
|herb =
|dewiza =
|dewiza - j. polski =
|państwo = [[Cesarstwo Bizantyńskie]]
|wariant flagi =
|data urodzenia = 1282
|miejsce urodzenia = Apros
|data śmierci = 29 grudnia 1347
|miejsce śmierci = [[Konstantynopol]]
|1. funkcja = patriarchaPatriarcha Konstantynopola
|1. funkcja - okres = od 1334<br />do 13471334–1347
|2. funkcja =
|2. funkcja - okres =
|wyznanie = [[chrześcijaństwoPrawosławie|prawosławne]]
|kościół = [[Patriarchat Konstantynopolitański]]
|inkardynacja =
|data ślubów zakonnych =
|data diakonatu =
|data ordynacji =
|data święceń =
|data nominacji =
|data sakry =
|data patriarchatu = luty 1334
|data kreacji =
|papież kreujący =
|kościół tytularny =
|data pontyfikatu =
|odznaczeniapodpis =
|commonsodznaczenia = =
|wikiźródłacommons =
|wikicytatywikiźródła =
|wikinewswikicytaty = =
|wwwwikinews = =
|www =
}}
'''Jan XIV Kalekas''' lub '''Aprenos''', ([[językJęzyk grecki|gr.]]: Ίωάννης ΙΔ' Καλέκας, ''Jōannēs XIV Kalekas'', (ur. 1282 w 1282[[Apros]], zm. 29 grudnia 1347 w [[Konstantynopol]]u) – patriarcha [[Konstantynopolpatriarcha Konstantynopola]]a od lutego 1334 do 2 lutego 1347<ref name="Ven">Venance Grumel, ''Traité d'études byzantines'', s. 437</ref>.
 
== ŻycieŻyciorys ==
Jan urodził się w Apros w 1282 rokur.<ref>Stąd jego przydomek „Aprenos”. {{Cytuj książkę |tytuł= Encyklopedia katolicka |tom=7 |strony=868 |nazwisko r=Modzelewska|imię r=Bożena |autor link=}}</ref>. Wychował się w skromnym środowisku. Był żonaty, miał syna i córkę<ref name="Nic211">{{Cytuj książkę | nazwisko= Nicol |imię=Donald M. |autor link= |tytuł=Les derniers siècles de Byzance |strony=211}}</ref>. Został kapelanem [[Domestyk|megadomestyka]] [[Jan VI Kantakuzen|Jana VI Kantakuzena]]<ref name="Enc868"/> i dzięki jego poparciu, mimo sprzeciwu synodu prowincjonalnego został wybrany najpierw arcybiskupem [[Saloniki|Tesaloniki]], a następnie w lutym 1334 rokur. patriarchą Konstantynopola<ref name="Nic211"/><ref name="Ven"/>.
 
Na okres jego patriarchatu przypadł początek sporów [[Hezychazm|palamickich]]. Pod wpływem [[Grzegorz Synaita|Grzegorza Synaity]], ascety i mistyka wędrującego w latach 30. XIV wieku po ziemiach Cesarstwa, w klasztorach bizantyńskich, a zwłaszcza na [[Athos|Atosie]] rozpowszechniła się doktryna ascetyczna, której celem było ujrzenie światłości boskiej, do czego miała doprowadzić specjalna praktyka. Przebywający w odosobnieniu mnisi mieli powtarzać tzw. [[Modlitwa Jezusowa|Modlitwę Jezusową]] (''Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznikiem''), wstrzymując za każdym razem, podczas odmawiania formuły, oddech. Przeciwko możliwości ujrzenia światłości boskiej przez człowieka wystąpił [[Barlaam z Kalabrii]], w obronie mnichów stanął [[Grzegorz Palamas]]<ref name="Ost474">{{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrogorski |imię=G. |autor link= Georg Ostrogorski |tytuł= Dzieje Bizancjum |strony=474}}</ref>.
 
Chcąc zakończyć zataczający coraz szersze kręgi spór [[Cesarze bizantyńscy|cesarz]] [[Andronik III Paleolog]] zwołał do Konstantynopola synod. 10 czerwca 1341 rokur. Jan XIV podpisał tomos [[synod]]u, na którym w obecności cesarza uznano prawowierność [[Grzegorz Palamas|Grzegorza Palamasa]] i wyklęto polemizującego z nim [[Barlaam z Kalabrii|Barlaama z Kalabrii]] ([[Patrologia Graeca|PG]], 152, 1241)<ref name="Enc868">{{Cytuj książkę |tytuł= Encyklopedia katolicka |tom=7 |strony=868 |nazwisko r=Modzelewska|imię r=Bożena |autor link=}}</ref>. Sześć dni później cesarz umarł i sytuacja uległa zmianie. Do władzy w stolicy doszło stronnictwo cesarzowej Anny,. Jan XIV, zdeklarowany przeciwnik Palamasa, zdecydowanie wystąpił przeciw niemu. Palamas znalazł się w więzieniu, a jego obrońca [[Domestyk|megadomestyk]] [[Jan VI Kantakuzen|Jan Kantakuzen]] został wypędzony z Konstantynopola<ref name="Ost475">{{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrogorski |imię=G. |autor link= Georg Ostrogorski |tytuł= Dzieje Bizancjum |strony=475}}</ref>. W kwestii dotyczącej palamityzmu Jan wydał encyklikę i list do mnichów z góry [[Athos|Atos]] oraz urzędowy komentarz do tomosu z 1341 rokur. (encyklika: PG 150, 891–894; list: PG 152, 1269–1273; komentarz: PG 150, 900–903)<ref name="Enc868"/>. Po wyjeździe z Konstantynopola Barlaama, na głównego przeciwnika hezychazmu wyrósł [[Grzegorz Akyndyn]]. Patriarcha popierał go, a w 1344 rokur. wyświęcił go na diakona[[diakon]]a<ref name="Enc285">{{Cytuj książkę |nazwisko= |imię= autor link= |tytuł= Encyklopedia katolicka |tom=1 |strony=285 |rozdział=Akindinos Gregorios}}</ref>. Kolejna zmiana w sytuacji politycznej cesarstwa doprowadziła antyhezychastów do utraty poparcia cesarzowej w 1346 rokur. 2 lutego 1347 rokur. Jan Kalekas został złożony ze stolicy patriarszej, a Grzegorz Palamas wypuszczony z więzienia. W maju 1347 rokur. Jan Kantakuzen koronował się w Konstantynopolu na cesarza. Synod zwołany w tym samym 1347 roku zatwierdził fakt złożenia z urzędu Jana XIV i ponownie potępił Barlaama<ref name="Ost481">{{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrogorski |imię=G. |autor link= Georg Ostrogorski |tytuł= Dzieje Bizancjum |strony=481–482}}</ref><ref name="Enc868"/>. Jan zmarł w 1347 rokur. w klasztorze Pera<ref name="Jur288">{{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej |strony=288}}</ref>.
 
== Pisma ==
{{Kontrola autorytatywna}}
 
{{SORTUJ:Jan XIV Kalekas}}
[[Kategoria:Patriarchowie Konstantynopola]]
[[Kategoria:Bizantyńscy teologowie 1204–1453]]
106 160

edycji