Entente cordiale: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 769 bajtów ,  9 miesięcy temu
uzupełnienie, dodane linki wewnętrzne i zewnętrzne
(szablon, WP:SK+mSK+ToS)
(uzupełnienie, dodane linki wewnętrzne i zewnętrzne)
'''Entente cordiale''' ([[Język francuski|fr.]] ''serdeczne porozumienie'' z [[Łacina|łac.]] ''intentio'' 'natężenie, napięcie, usiłowanie' i ''cordialis'' 'serdeczny', od ''cor'' dpn. ''cordis'' '[[serce]]')<ref>[http://www.slownik-online.pl/kopalinski/95ABED013B6BD269C12565BE001305B2.php ''Słownik Wyrazów Obcych'']</ref> – nazwa układu pomiędzy [[Francja|Francją]] i [[Wielka Brytania|Wielką Brytanią]], zawartego [[8 kwietnia]] [[1904]]. [[Sygnatariusz]]ami byli [[Ministrowie spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii|Minister Spraw Zagranicznych Wielkiej Brytanii]] [[Henry Petty-Fitzmaurice (5. markiz Lansdowne)|Henry Petty-Fitzmaurice]] i [[ambasador]] Francji w [[Londyn]]ie [[Pierre Paul Cambon]].
 
== Historia ==
Poprzez zawarcie tego porozumienia rządy obydwu krajów doprowadziły do załagodzenia dotychczas istniejących sporów i umożliwiły sformowanie [[sojusz]]u przeciwko [[Cesarstwo Niemieckie|Niemcom]]. Traktat ten, w połączeniu z wcześniejszą [[Sojusz francusko-rosyjski|umową francusko-rosyjską]] z [[1892]] i późniejszym [[porozumienie rosyjsko-angielskie|porozumieniem rosyjsko-angielskim]] z [[1907]], był podstawą [[Ententa|Trójporozumienia]].
 
 
Podczas [[Konflikty marokańskie|drugiego kryzysu marokańskiego]] szef francuskiego Sztabu Generalnego [[Auguste Dubail]] i dyrektor wydziału operacji wojskowych w [[War Office]] [[Henry Hughes Wilson (1 baronet)|Henry Wilson]] uzgodnili plany współdziałania w razie wojny. Memorandum podpisane w [[Paryż]]u 20 lipca 1911 zaznaczało, iż ''rozmowy, pozbawione urzędowego charakteru, nie mogą w żaden sposób wiązać żadnego z Rządów'', miały jedynie na celu ''zbadanie pewnych podstawowych zagadnień'' oraz ''zapewnienie niezbędnych środków przygotowawczych''<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.149904 ''The Origins Of The World War''] Londyn 1923, t. 1, s. 291n, [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62726914 ''Les armées françaises dans la Grande guerre''] Paryż 1922, t. 1, s. 49.</ref>. 22 i 23 listopada 1912 brytyjski minister spraw zagranicznych [[Edward Grey]] i ambasador francuski w Londynie Pierre Paul Cambon wymienili pisemne oświadczenia, iż ''jeśli któryś z Rządów miałby poważny powód, by oczekiwać niesprowokowanej [[agresja (prawo)|napaści]] ze strony trzeciego mocarstwa lub czegoś, co zagrażałoby powszechnemu [[pokój (polityka)|pokojowi]], powinien natychmiast omówić współdziałanie z drugim'', zaś ''plany Sztabów Generalnych byłyby od razu wzięte pod uwagę''<ref>Listy te były tajne, 3 sierpnia 1914 Grey ujawnił je w Izbie Gmin (''[[Hansard]]'', [https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1914/aug/03/statement-by-sir-edward-grey 1813]), zaś 4 sierpnia za zgodą Londynu zrobił to też we francuskim parlamencie premier [[René Viviani]] ([https://www.jstor.org/stable/pdf/2212042.pdf ''The American Journal of International Law''] s. 299n, [http://www.senat.fr/comptes-rendus-seances/3eme/pdf/1914/08/S19140804_1297_1314.pdf ''Débats parlementaires''] s. 1300n).</ref>.
 
Po zakończeniu wojny porozumienie próbowano odnowić i zacieśnić. W trakcie rozmów o zawarciu anglo-francuskiego sojuszu w styczniu 1922 r. strona francuska nalegała na rozszerzenie [[casus foederis]] na groźbę wojny bądź zgromadzenie wojsk niemieckich na granicy Francji, co strona brytyjska uznała za zobowiązanie zbyt daleko idące<ref>Michał Król, ''Zagadnienie agresji w prawie międzynarodowym'', [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=29991 ''Rocznik Prawniczy Wileński 1939''] s. 211 - 213. Postulat Francji uwzględnił [[Traktat z Locarno]] w art. 2 na równi z rozpoczęciem wojny traktując [[remilitaryzacja Nadrenii|remilitaryzację Nadrenii]] przez Niemcy.</ref>
 
Jako odnowienie porozumienia z 1904 pomyślany był [[Traktat z Dunkierki]] w 1947 r.
 
== Zobacz też ==
15 283

edycje