Isabelle de Charrière: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4905 bajtów ,  1 rok temu
uzupełnienie
(int., uzupełnienie)
(uzupełnienie)
|www =http://www.charriere.nl/
}}
'''Isabelle de Charrière''', znana w Holandii jako '''Belle van Zuylen''', urodzona '''Isabella Agneta Elisabeth''' z domu '''Tuyll van Serooskerken''' (ur. [[20 października]] [[1740]] w zamku Zuylen, [[Utrecht (prowincja)|Utrecht]], zm. [[27 grudnia]] [[1805]] w Le Pontecie, Colombier, Neuchâtel, [[Prusy (państwo)|Prusy]]) – holenderska [[Pisarz|pisarka]] [[Oświecenie|Oświecenia]], [[tłumacz]]ka, [[dramat]]opisarka, powieściopisarka, [[poeta|poetka]] i [[kompozytor]]ka. Mieszkała w drugiej połowie swojego życia w Colombier, Neuchâtel. Obecnie jest najbardziej znana ze swoich listów i powieści, chociaż pisała także broszury, muzykę i sztuki. Ostro interesowała się społeczeństwem i polityką swojego wieku, a jej praca w czasach [[rewolucja francuska|rewolucji francuskiej]] jest uważana za szczególnie interesującą.
 
== Życiorys ==
W 1771 roku wyszła za mąż za Charlesa-Emmanuela de Charrière de Penthaza (1735–1808), byłego [[Korepetycje|prywatnego nauczyciela]] jej brata Willema René za granicą w latach 1763–1766. Następnie została znana jako Isabelle de Charrière. Osiedlili się w [[Majątek ziemski|majątku]] Le Pontet w Colombier (w pobliżu [[Neuchâtel (kanton)|Neuchâtel]]), kupionemu przez jego dziadka Béat Louis de Muralt, wraz z teściem François (1697–1780) i jej dwiema niezamężnymi szwagierkami Louise (1731–1810) i Henriette (1740–1814). Małżeństwo spędziło też sporo czasu w Genewie i Paryżu.
 
== Korespondencja ==
Isabelle de Charrière prowadziła szeroką korespondencję z wieloma osobami, w tym z intelektualistami takimi jak [[David-Louis Constant de Rebecque|David-Louis Constant d'Hermenches]], [[James Boswell]], [[Benjamin Constant]] i jej tłumacz [[język niemiecki|języka niemieckiego]] [[Ludwig Ferdinand Huber]].
 
W 1760 roku Isabelle spotkała Davida-Louisa Constanta d'Hermenchesa (1722–1785), żonatego szwajcarskiego oficera uważanego w społeczeństwie za [[Don Juan]]a. Po wielu wahaniach, potrzeba wyrażenia siebie przez Isabelle pokonała jej skrupuły i po drugim spotkaniu dwa lata później rozpoczęła z nim intymną i tajną korespondencję przez około 15 lat. Constant d'Hermenches miał być jednym z jej najważniejszych korespondentów.
 
Szkocki pisarz James Boswell spotykał się z nią często w Utrechcie i Zamku Zuylen w latach 1763-1764, kiedy studiował prawo na [[Uniwersytet w Utrechcie|Uniwersytecie w Utrechcie]]. Nazywał ją „Zélide”. Stał się stałym korespondentem przez kilka lat po opuszczeniu Holandii, idąc na [[Grand Tour]]. Napisał do niej, że nie był w niej zakochany. Ona odpowiedziała: „Zgadzamy się, ponieważ nie mam talentu do podporządkowania”. W 1766 r. wysłał warunkową propozycję do ojca po spotkaniu z jej bratem w Paryżu, ale ojcowie nie zgodzili się na małżeństwo.
 
W 1786 r. Mme de Charrière spotkała w Paryżu siostrzeńca Constanta d'Hermenchesa, pisarza Benjamina Constanta. Kilka razy odwiedzał ją w Colombier. Tam napisali razem [[powieść epistolarna|powieść epistolarną]] i rozpoczęła się wymiana listów, która potrwa do końca jej życia.
 
Miała także interesującą korespondencję ze swoim tłumaczem niemieckiego Ludwigiem Ferdinandem Huberem.
 
== Utwory ==
Isabelle de Charrière pisała powieści, broszury i sztuki teatralne oraz komponowała muzykę. Jej najbardziej wydajny okres nastąpił dopiero po wielu latach pobytu w Colombier. Tematy obejmowały jej wątpliwości religijne, szlachetność i wychowanie kobiet.
 
Jej pierwsza powieść, „Le Noble”, została opublikowana w 1763 r.<ref>[http://literatuurmuseum.nl/media/uploads/image/zuylen05-1980x_.jpg Title page Le Noble, Conte moral 1763 in Royal Library The Hague]</ref> To była satyra przeciwko szlachcie i chociaż została opublikowana anonimowo, jej tożsamość została wkrótce odkryta i jej rodzice wycofali dzieło ze sprzedaży. Potem napisała portret siebie dla swoich przyjaciół: „Portret de Mll de Z., sous le nom de Zélide, fait par elle-même. 1762.” W 1784 roku opublikowała dwie powieści „Lettres neuchâteloises” i „Lettres de Mistress Henley publiée par son amie”. Obie były epistolarne – forma, którą nadal faworyzowała. W 1788 roku opublikowała swoje pierwsze pamflety na temat sytuacji politycznej w Holandii, Francji i Szwajcarii.
 
Jako wielbicielka filozofa [[Jean-Jacques Rousseau]] pomagała w pośmiertnej publikacji jego dzieła „Wyznania” w 1789 roku. Mniej więcej w tym czasie napisała również własne pamflety na temat Rousseau.
 
[[Rewolucja francuska]] spowodowała, że wielu szlachciców uciekło do [[Neuchâtel]], a Mme de Charrière zaprzyjaźniła się z niektórymi z nich. Ale opublikowała także prace krytykujące postawy arystokratycznych uchodźców, z których większość, jak czuła, nic się nie nauczyła z rewolucji.
 
Napisała lub przynajmniej zaplanowała słowa i muzykę do kilku utworów muzycznych, ale żaden nie przetrwa poza fragmentami. Wysłała libretto „Les Phéniciennes” do [[Mozart]]a, mając nadzieję, że to postawi, ale nie jest znana żadna odpowiedź. Wszystkie jej utwory muzyczne znajdują się w tomie 10 jej „Œuvres complètes”; obejmują one sześć menuet na [[kwartet smyczkowy]], dziewięć [[sonata fortepianowa|sonat fortepianowyh]] i dziesięć arii i romansów.<ref name="Grove">{{cytuj książkę| autor r =Marius Flothius| rozdział =Belle van Zuylen| tytuł =[[Grove Dictionary of Music and Musicians]]| nazwisko =Deane L. Root|data dostępu=6 kwietnia 2019| wydawca =[[Oxford University Press]]}}</ref><ref>[https://fr.wikisource.org/wiki/Auteur:Isabelle_de_Charri%C3%A8re See her music at Wikisource]</ref>
 
== Zobacz też ==
* [[(9604) Bellevanzuylen]]
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Linki zewnętrzne ==
107

edycji