Isabelle de Charrière: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2928 bajtów ,  1 rok temu
uzupełnienie
(uzupełnienie)
(uzupełnienie)
|www =http://www.charriere.nl/
}}
'''Isabelle de Charrière''', znana w Holandii jako '''Belle van Zuylen''', urodzona '''Isabella Agneta Elisabeth''' z domu '''Tuyll van Serooskerken''' (ur. [[20 października]] [[1740]] w zamku Zuylen, [[Utrecht (prowincja)|Utrecht]], zm. [[27 grudnia]] [[1805]] w Le Pontecie, Colombier, Neuchâtel, [[Prusy (państwo)|Prusy]]) – holenderska [[Pisarz|pisarka]] [[Oświecenie|Oświecenia]], [[tłumacz]]ka, [[dramat]]opisarka, powieściopisarka, [[poeta|poetka]] i [[kompozytor]]ka. Mieszkała wW drugiej połowie swojego życia mieszkała w Colombier, Neuchâtel. Obecnie jest najbardziej znana ze swoich listów i powieści, chociaż pisała także broszury, muzykę i sztuki. Ostro interesowała się społeczeństwem i polityką swojego wieku, a jej praca w czasach [[rewolucja francuska|rewolucji francuskiej]] jest uważana za szczególnie interesującą.
 
== Życiorys ==
Isabelle van Tuyll van Serooskerken urodziła się w zamku Zuylen w Zuilen w pobliżu [[Utrecht]]u w ówczesnej [[Republika Zjednoczonych Prowincji|Republice Zjednoczonych Prowincji]], w rodzinie Didericka Jacoba van Tuyll van Serooskerken (1707-1776) i Helen Jacob de Vick ( 1724-1768). Była najstarszą z siedmiorga dzieci. Jej rodzice zostali opisani przez [[Szkoci|szkockiego]] pisarza [[James Boswell]], a następnie studenta prawa w Utrechcie i jednego z jej zalotników, jako „jeden z najstarszych szlachciców w Siedmiu Prowincjach” i „pani z Amsterdamu, z dużą ilością pieniędzy”. Zimą mieszkali w swoim domu w Utrechcie.
W 1771 roku wyszła za mąż za Charlesa-Emmanuela de Charrière de Penthaza (1735–1808), byłego [[Korepetycje|prywatnego nauczyciela]] jej brata Willema René za granicą w latach 1763–1766. Następnie została znana jako Isabelle de Charrière. Osiedlili się w [[Majątek ziemski|majątku]] Le Pontet w Colombier (w pobliżu [[Neuchâtel (kanton)|Neuchâtel]]), kupionemu przez jego dziadka Béat Louis de Muralt, wraz z teściem François (1697–1780) i jej dwiema niezamężnymi szwagierkami Louise (1731–1810) i Henriette (1740–1814). Małżeństwo spędziło też sporo czasu w Genewie i Paryżu.
 
W 1750 roku Isabelle została wysłana do [[Genewa|Genewy]] i podróżowała przez [[Szwajcaria|Szwajcarię]] i [[Francja|Francję]] ze swoją francuskojęzyczną [[guwernantka|guwernantką]] Jeanne-Louise Prevost, która była jej nauczycielką w latach 1746-1753. Po rocznej rozmowie tylko po francusku musiała na nowo uczyć się holenderskiego po powrocie do Holandii. Jednak francuski pozostawał dla niej podstawowym, bardziej pożądanym językiem przez resztę życia, co pomaga wyjaśnić, dlaczego przez dłuższy czas jej praca nie była tak dobrze znana w kraju urodzenia, jak można się było spodziewać.
 
Isabelle cieszyła się znacznie szerszym wykształceniem niż dziewczęta w tamtym czasie dzięki liberalnym poglądom jej rodziców, którzy również pozwolili jej studiować przedmioty takie jak [[matematyka]], [[fizyka]] i języki: [[łacina|łacinę]], [[włoski]], [[niemiecki]] i [[angielski]]. Pod każdym względem była utalentowaną uczennicą. Zawsze zainteresowana muzyką, w 1790 roku rozpoczęła naukę u kompozytora [[Niccolò Zingarelli]].<ref name = "Grove"/>
 
W wieku 14 lat zakochała się w [[Kościół łaciński|rzymskokatolickim]] [[Polacy|polskim]] hrabim Peterze Dönhoffie. Nie był nią zainteresowany. Rozczarowana opuściła Utrecht na 18 miesięcy. <ref>[http://www.hetutrechtsarchief.nl/collectie/handschriften/belle-van-zuylen/001 Pierwszy list do hrabiego Dönhoffa]</ref> Kiedy stała się starsza, w jej życiu różni zalotnicy pojawiali się tylko po to, by zostać odrzuconymi, ponieważ obiecali ją odwiedzić, ale nie zrobili tego, lub wycofali się z dalszej walki o jej rękę i serce, ponieważ była lepsza. Widziała małżeństwo jako sposób na zdobycie wolności, ale chciała także wyjść za mąż z miłości.
 
Specjalnie zaproszona przez Annę Polksleffen Drake i jej męża [[generał porucznik|generała porucznika]] [[George Augustus Eliott|George’a Eliotta]] do odwiedzenia ich [[Londyn|londyńskiego]] domu przy Curzon Street w [[Mayfair]] Isabel przybyła łodzią z [[Hellevoetsluis]] do [[Harwich]] 7 listopada 1766 w towarzystwie swojego brata Ditie, jej służącej Doortje i jej [[kamerdyner]]a Vitela.
 
W końcu w 1771 roku wyszła za mąż za Charlesa-Emmanuela de Charrière de Penthaza (1735–1808), byłego [[Korepetycje|prywatnego nauczyciela]] jej brata Willema René za granicą w latach 1763–1766. Następnie została znana jako Isabelle de Charrière. Osiedlili się w [[Majątek ziemski|majątku]] Le Pontet w Colombier (w pobliżu [[Neuchâtel (kanton)|Neuchâtel]]), kupionemu przez jego dziadka BéatBéat’a LouisLouis’a de MuraltMuralta, wraz z teściem FrançoisFrançoisem (1697–1780) i jej dwiema niezamężnymi szwagierkami Louise (1731–1810) i Henriette (1740–1814). Małżeństwo spędziło też sporo czasu w Genewie i Paryżu.
 
== Korespondencja ==
Isabelle de Charrière prowadziła szeroką korespondencję z wieloma osobami, w tym z intelektualistami takimi jak [[David-Louis Constant de Rebecque|David-Louis Constant d'Hermenchesd’Hermenches]], [[James Boswell]], [[Benjamin Constant]] i jej tłumacz [[język niemiecki|języka niemieckiego]] [[Ludwig Ferdinand Huber]].
 
W 1760 roku Isabelle spotkała Davida-LouisaLouis’a Constanta d'Hermenchesad’Hermenches’a (1722–1785), żonatego szwajcarskiego oficera uważanego w społeczeństwie za [[Don Juan]]a. Po wielu wahaniach, potrzeba wyrażenia siebie przez Isabelle pokonała jej skrupuły i po drugim spotkaniu dwa lata później rozpoczęła z nim intymną i tajną korespondencję przez około 15 lat. Constant d'Hermenches miał być jednym z jej najważniejszych korespondentów.
 
Szkocki pisarz James Boswell spotykał się z nią często w Utrechcie i Zamku Zuylen w latach 1763-1764, kiedy studiował prawo na [[Uniwersytet w Utrechcie|Uniwersytecie w Utrechcie]]. Nazywał ją „Zélide”. Stał się stałym korespondentem przez kilka lat po opuszczeniu Holandii, idąc na [[Grand Tour]]. Napisał do niej, że nie był w niej zakochany. Ona odpowiedziała: „Zgadzamy się, ponieważ nie mam talentu do podporządkowania”. W 1766 r. wysłał warunkową propozycję do ojca po spotkaniu z jej bratem w Paryżu, ale ojcowie nie zgodzili się na małżeństwo.
Jej pierwsza powieść, „Le Noble”, została opublikowana w 1763 r.<ref>[http://literatuurmuseum.nl/media/uploads/image/zuylen05-1980x_.jpg Title page Le Noble, Conte moral 1763 in Royal Library The Hague]</ref> To była satyra przeciwko szlachcie i chociaż została opublikowana anonimowo, jej tożsamość została wkrótce odkryta i jej rodzice wycofali dzieło ze sprzedaży. Potem napisała portret siebie dla swoich przyjaciół: „Portret de Mll de Z., sous le nom de Zélide, fait par elle-même. 1762.” W 1784 roku opublikowała dwie powieści „Lettres neuchâteloises” i „Lettres de Mistress Henley publiée par son amie”. Obie były epistolarne – forma, którą nadal faworyzowała. W 1788 roku opublikowała swoje pierwsze pamflety na temat sytuacji politycznej w Holandii, Francji i Szwajcarii.
 
Jako wielbicielka filozofa [[Jean-Jacques Rousseau|Jeana-Jacques’a Rousseau]] pomagała w pośmiertnej publikacji jego dzieła „Wyznania” w 1789 roku. Mniej więcej w tym czasie napisała również własne pamflety na temat Rousseau.
 
[[Rewolucja francuska]] spowodowała, że wielu szlachciców uciekło do [[Neuchâtel]], a Mme de Charrière zaprzyjaźniła się z niektórymi z nich. Ale opublikowała także prace krytykujące postawy arystokratycznych uchodźców, z których większość, jak czuła, nic się nie nauczyła z rewolucji.
 
Napisała lub przynajmniej zaplanowała słowa i muzykę do kilku utworów muzycznych, ale żaden nie przetrwa poza fragmentami. Wysłała libretto „Les Phéniciennes” do [[Mozart]]a, mając nadzieję, że to postawi, ale nie jest znana żadna odpowiedź. Wszystkie jej utwory muzyczne znajdują się w tomie 10 jej „Œuvres complètes”; obejmują one sześć menuet na [[kwartet smyczkowy]], dziewięć [[sonata fortepianowa|sonat]] fortepianowyh[[fortepiano]]wych i dziesięć arii i romansów.<ref name="Grove">{{cytuj książkę| autor r =Marius Flothius| rozdział =Belle van Zuylen| tytuł =[[Grove Dictionary of Music and Musicians]]| nazwisko =Deane L. Root|data dostępu=6 kwietnia 2019| wydawca =[[Oxford University Press]]}}</ref><ref>[https://fr.wikisource.org/wiki/Auteur:Isabelle_de_Charri%C3%A8re See her music at Wikisource]</ref>
 
== Zobacz też ==
* [http://www.belle-van-zuylen.eu Strona internetowa Belle van Zuylen] ([[Język niderlandzki|nid.]] i [[Język francuski|fr.]])
 
{{SORTUJ:Charrière, Isabelle de}}
[[Kategoria:Holenderska szlachta]]
[[Kategoria:Holenderscy pisarze]]
107

edycji