Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 688 bajtów ,  6 miesięcy temu
[[Plik:Kujawiak(taniec).jpg|mały|Dzieci tańczące kujawiaka]]
'''Kujawiak''' – polski [[taniec]] ludowy, pochodzący z [[Kujawy|Kujaw]]. Wywodzi się z kujawskich [[Obrzęd|obrzędówobrzęd]]ów weselnych. Jest to trójmiarowy taniec ludowy, który charakteryzuje się rytmami [[Mazur (taniec)|mazurowymi]]. Nazwa tańca pochodzi od nazwy regionu, lecz taniec jest też spotykany w regionach sąsiadujących, np. w [[Wielkopolska|Wielkopolsce]], [[Ziemia łęczycka|ziemi łęczyckiej]], [[Ziemia sieradzka|sierackiej]], [[Ziemia kaliska|kalickiej]] i na dawnych ziemiach gostyńskich. Kujawiak jest polskim tańcem narodowym, którego nazwa po raz pierwszy pojawiła się w 1827 r. Taniec ten jest typowym przejawem polskiego folkloru tanecznego, który polega na tańcu zbiorowym, wykonywanym wspólnie przez kobiety i mężczyzn<ref name=":1">{{Cytuj |autor = G. Dąbrowska |tytuł = W kręgu Polskich tańców ludowych. |data = 1979}}</ref>.
 
Na Kujawach tańce kujawskie mają różne nazwy. Jedną z nich jest „kosebka”, która w języku regionalnym oznacza obrót w lewo, zaś taniec określany jako „odibka” oznacza obrót w prawo. Poza tym kujawiaka określa się nazwą „śpiący”, „gładki” lub „owczarek” (w języku regionalnym termin ten oznacza ''okrągły kształt'').
Dawność grupy tańców mazurowych potwierdza fakt, że najpowszechniejszym metrum w polskiej muzyce ludowej jest rytm na 2/4 i 3/8<ref>{{Cytuj |autor = Tomasz Nowak |tytuł = Taniec narodowy w polskim kanonie kultury. |data = 2016}}</ref>. Również pieśni obrzędowe w Polsce są utrzymywane w tym rytmie. Forma charakterologiczna tańców tej grupy, zwanymi tańcami wirowymi, pojawiła się wśród ludów [[Słowianie|słowiańskich]] późno, a do Polski przeniknęła prawdopodobnie dopiero pod koniec średniowiecza. W tym czasie (XV wiek), dokonał się zasadniczy przełom w choreotechnice europejskiej. Z dawnych tańców o charakterze kołowym i łańcuchowym wyłoniły się tańce parowe, które polegały na podążaniu gromady tanecznej uformowanej: parami za parą początkującą. Formowanie się rytmiki mazurowej z którą bezpośrednio jest związany kujawiak, datuje się na XV i XVI wiek. Kujawiak wraz z [[oberek|oberkiem]] wyłoniły się z tych rytmów mazurowych w okresie pomiędzy 1750 a 1830 rokiem<ref>{{Cytuj |autor = D. Idaszak |tytuł = Mazurek przed Chopinem |data = 1960}}</ref>.
 
Nazwa kujawiak po raz pierwszy pojawiła się w 1827 roku. Ludowe nazwy tego tańca to „śpiący” i „kolebany” <ref name=":0" /> Termin „kujawiak” na określenie gatunku tanecznego po raz pierwszy wymienił Feliks Jaskólski w utworze ''Pasterze na Bachorzy'' czy dziele zatytułowanym ''Sielanki kujawskie'' z 1827 roku.
 
Jedne z pierwszych mazurków Fryderyka Chopina zawierały w sobie elementy charakterystyczne w stylistyce kujawiakowej oraz oddawały idiom taneczny kujawskich tańców. Kujawiakowy charakter ma też zapis nutowy pieśni „O cóżżeś się zadumała”, udokumentowanej przez Kazimierza Wójcickiego w zbiorze Pieśni ludu Białochrobatów, Mazurów i Rusi znad Bugu z 1836 roku<ref>{{Cytuj |autor = K. Wójcicki |tytuł = Pieśni ludu Białochrobatów Mazurów i Rusi z nad Bugu |data = 1976}}</ref>. W swojej twórczości również sięgali do kujwiaka tacy kompozytorzy jak: Ignacy Dobrzyński, Edward Łodwigowski, Kazimierz Łada, Ignacy Komorowski, Wojciech Osmański, Henryk Wieniawski.
 
=== Rozwój tańca ===
Pod koniec lat sześćdziesiątych XIX wieku, po upadku [[Powstanie styczniowe|Powstania Styczniowego]] i zakończeniu żałoby narodowej, nastał czas wyraźnego zainteresowania ludowością,największym skutkiem tego zainteresowania było zaistnienie kujawiaka na salonach<ref>{{Cytuj |autor = A. Kleczewski |tytuł = Tańce salonowe |data = 1879}}</ref>. Ogólna charakterystyka tego tańca pojawiła się w podręczniku zatytułowanym:,, Tańce salonowe ", z 1879 roku, autorstwa wywodzącego się także z kujaw Arkadiusza Kleczewskiego. O kujawiaku również wspomiał Karol Mestenhauser w swym podręczniku, ale w tym przypasku kujawiak był opisywany w połączeniu z oberkiem. W tym czasie kujawiak coraz częściej zaczął występować na balach, aczkolwiek wciąż o wiele rzadziej niż mazur czy krakowiak <ref>{{Cytuj |autor = K. Mestenhauser |tytuł = Szkoła tańca Karola Mestenhausera w 3-ch częściach |data = 1888}}</ref>. Tuż przed wybuchem I wojny światowej kujawiak zaczął znikać z programów „wieczorów tańcujących” i z publikacji.
 
Całkowicie inaczej przebiegało to na samych Kujawach, gdzie wielu ziemian zapraszało wiejskich muzykantów na dwory. Zaczęto wymyślać coraz to bardziej wymyślne, popisowe sposoby tańczenia. W okresie międzywojennym kujawiak wciąż cieszył się dużą popularnością był tu bardzo popularny, co zostało opisane przez Irenę Zabłocką-Bączkowską.
 
== Zobacz też ==
{{Literatura}}
 
* [[Kujawiacy]]
* [[Polskie tańce narodowe]]
* [http://www.tance.edu.pl/en/about/concept# Lekcja kujawiaka] na portalu "traditional dance"
 
== Literatura uzupełniająca ==
 
* Kolberg, Oskar. ''Dzieła wszystkie Oskara Kolberga''. T. 3–4, ''Kujawy'', cz. 1–2. Wrocław–Poznań: Polska Akademia Nauk, 1962.
* Lange, Roderyk. ''Tańce kujawskie'' (w:) „Literatura Ludowa”, nr 4, 1963, s. 13–20.
* Lange, Roderyk; Krzyżaniak, Barbara; Pawlak, Aleksander. ''Folklor Kujaw.'' Warszawa: Warszawa: Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, 1979.
* Sroka, Czesław. ''Polskie tańce narodowe. Systematyka.'' Warszawa: Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, 1990.
* Kuźmińska, Olga. ''Taniec w teorii i praktyce.'' Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu, 2002.
 
== Przypisy ==