System złożony: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 142 bajty ,  1 rok temu
różne poprawki
m (Tworzę Szablon:Cytuj)
(różne poprawki)
'''System (złożony''', '''układ) złożony''' – [[system]], którego budowa lub zachowanie są w jakimś sensie złożone czy skomplikowane.
 
Złożoność systemów może wynikać z działania [[chaos (matematyka)|chaosu deterministycznego]], [[emergencja|emergencji]] oraz indywidualnego zróżnicowania elementów składowych systemu i relacji między nimi, szczególnie gdy właściwości elementów lub relacji zmieniają się [[nieliniowość|nieliniowo]].
 
Innymi słowy "system złożony" cechuje się jedną lub wieloma właściwościami niekoniecznie dającymi się wywieść od właściwości elementów składowych, co powoduje, że systemy złożone są trudno opisywalne metodami klasycznej fizyki i matematyki, a często jedynym sposobem ich badania jest jakiś rodzaj [[symulacja komputerowa|symulacji komputerowych]].
 
== Zastosowanie ==
Pojęcie to jest użyteczne tylko w niektórych dziedzinach [[Fizyka|fizyki]] (np. [[Dynamikadynamika płynów]]), natomiast szczególnie ważne jest dla [[Biologia|nauk biologicznych]] (zwłaszcza [[ekologia]]ekologii i [[Ewolucjonizm (biologia)|ewolucjonizmewolucjonizmu]]) oraz [[nauki społeczne|społecznych]] (np. [[memetyka]], [[Dynamicznadynamiczna psychologia społeczna|Dynamiczna Psychologia Społeczna]]).
 
Także [[nauki humanistyczne]] zaczynają ostatnio dostrzegać w teorii układów złożonych źródło nowych inspiracji badawczych.
 
== Wieloznaczność pojęcia ==
Obecnie termin "system„system złożony"złożony” posiadama wiele znaczeń:
* System złożony to wysoko strukturyzowany system, który do opisu struktury wykorzystuje zmienne;.
* System złożony to system wysoko wrażliwy na warunki początkowe lub małe zakłócenia, którego liczba niezależnych interakcji komponentów jest duża, lub gdzie występuje mnogość ścieżek rozwojowych danego systemu;.
* System złożony to system, który ciągle ewoluuje i rozwija się;.
* System złożony to system w którym występuje mnogość interakcji między różnymi komponentami.
 
== Cechy systemów złożonych ==
* TrudnośćIstnieją trudności w ustaleniu granic systemu – decyzja o ich wyznaczeniu zależy w wysokim stopniu od obserwatora;.
* Systemy złożone to przeważnie systemy otwarte – nie posiadają równowagi energetycznej lecz mogą być stabilne;.
* System złożony to [[układ dynamiczny]] – podlega zmianom w czasie i poprzednie stany mają wpływ na stan obecny;.
* System złożony może składać się z systemów złożonych – komponenty systemu złożonego także mogą być systemami złożonymi;.
* Występujące relacje (zależności) mają charakter nieliniowy – co oznacza, że małe zakłócenia mogą przynieść duże zmiany w wyniku końcowym ([[efekt motyla]]), proporcjonalne zmiany, proporcjonalne lub nie przynieść w ogóle zmian ([[nieliniowość]]).
 
== Zobacz też ==
* [[Chaoschaos (matematyka)|teoria chaosu]]
* [[Instytut Santa Fe]]
* [[Murray Gell-Mann]]
* [[Benoît Mandelbrot|Benoit Mandelbrot]]
* [[Ian Stewart (matematyk)|Ian Stewart]]
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = [[Władysław Findeisen]]; |tytuł = Struktury sterowania dla złożonych systemów |data = 1997 |isbn = 83-87012-84-X |miejsce = Warszawa |wydawca = Wyd. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej |s = 190 |oclc = 751176809 }}
__notoc__
 
[[Kategoria:Teoria układów dynamicznych]]
[[Kategoria:Systemy informatyczne]]
[[Kategoria:Psychologia systemowa]]
 
[[ca:Sistemes complexos]]
25 535

edycji