Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 33 bajty, 3 miesiące temu
m
Bot poprawia linkowanie wewnętrzne oraz wykonuje inne drobne zmiany.
|www =
}}
Sir '''Edward Coley Burne-Jones''' [ˈedwəd ˈkɔli bɘ:nˈdʒounz] (ur. [[28 sierpnia]] [[1833]] w [[Birmingham]], zm. [[17 czerwca]] [[1898]] w [[Londyn]]ie) – angielski malarz i grafik, jeden z czołowych przedstawicieli nurtu [[prerafaelici|prerafaelitów]] i główny jego propagator w Europie<ref name="Encyclopaedia Britannica">{{Cytuj stronę | url = https://www.britannica.com/biography/Sir-Edward-Coley-Burne-Jones-1st-Baronet | tytuł = Sir Edward Coley Burne-Jones, 1st Baronet, British painter | opublikowany = Encyclopaedia Britannica | język = en | data dostępu = 2018-06-17}}</ref>.
 
== Życiorys ==
 
== Twórczość ==
[[Plik:Edward Burne-Jones - The Wine of Circe, 1900.jpg|thumb|250px240px|''Napój Kirke'', 1869]]
Artystycznie oryginalna, bogata ilościowo i niezwykle zróżnicowana twórczość Burne-Jonesa była wybitnym zjawiskiem nurtu prerafaelityzmu. W początkowym jej okresie zaznaczał się wyraźny wpływ Rossettiego<ref group="uwaga">Później przyznawał Rossettiemu, że „nikt na świecie nie zawdzięczał tyle drugiej osobie, co ja tobie” (A. Konopacki, dz. cyt., s. 10).</ref>, a technika malarska ograniczała się do [[akwarela|akwareli]], w których artysta najlepiej wyrażał swe zdolności. Zapowiedzią przejścia do własnej stylistyki była duża akwarela ''Miłosierny rycerz'' (1863). Na uwagę zasługuje dwuetapowy proces artystycznego rozwoju Burne-Jonesa, który z prawie nieznanego twórcy odkrywającego swe powołanie w 1855, awansował do roli wyjątkowej powagi brytyjskiej szkoły malarstwa (1877). Po tym pierwszym dwudziestoleciu, mającym charakter przygotowawczy, nastąpiło drugie 20 lat dojrzałej i wytężonej pracy twórczej, kiedy skuteczniej realizował swe pomysły wraz z doskonaleniem sprawności technicznej<ref>A. Lys Baldry, dz. cyt., s. 70–73.</ref>.
[[Plik:Burne-Jones Cophetua Beggar Maid - GAP cropped hard.jpg|thumb|left|200px|''Król Kofetua i żebraczka'' (fragment), 1884]]
Cała twórczość artysty pozostawała pod wpływem [[Mistycyzm|mistyki]] europejskiego średniowiecza (zwłaszcza włoskiego i francuskiego), jego legend, epopei, motywów mitycznych i legendarnych (np. cykl [[legendy arturiańskie|legend arturiańskich]] i o [[Graal|Świętym Graalu]]). Jednakże w odróżnieniu od reszty prerafaelitów hołdujących epoce wieków średnich, Burne-Jones sięgał później chętnie i do klasycznych motywów antycznych (cykl ''[[Perseusz (syn Zeusa)|Perseusz]]'', ''[[Pigmalion (król Cypru)|Pigmalion]]''), do grecko-rzymskiej tematyki [[mitologia|mitologicznej]] (''Napój [[Kirke (mitologia)|Kirke]]'', ''Zwierciadło Wenery'', ''Sybilla Delficka''). Poza tym znaczną część prac (witraże, [[fresk]]i, obrazy sztalugowe) poświęcił chrześcijańskiej tematyce sakralnej, zazwyczaj czerpiąc ze źródeł [[Biblia|biblijnych]] (''Sponsa de Libano'', ''Zwiastowanie'', ''Gwiazda betlejemska'') i [[hagiografia|hagiograficznych]] (przedstawienia ze [[Jerzy (męczennik)|św. Jerzym]], wizerunki [[anioł]]ów). Wiele obrazów nosi tytuły łacińskie dla zaakcentowania ducha średniowiecza.
 
Pod względem technicznym przedstawienia te charakteryzował dekoracyjny linearyzm o płynnych, falistych liniach, z wykorzystaniem w tle licznych motywów roślinnych będących zapowiedzią europejskiej [[secesja (sztuka)|secesji]]. Stylistycznie są one w większości nacechowane [[symbolizm]]em i romantycznym [[mistycyzm]]em, które artysta wykorzystywał dla przekazania prawd moralnych. Mistycyzm europejskich romantyków dominuje w większości prac Burne-Jonesa. Symbolizm najsilniej wyrażał się naturalnie w przedstawieniach [[alegoria|alegorycznych]] (''Godziny'', ''Muzyka'', ''Noc'', ''Dzień'', ''Wierność''). Zauważono, iż w tym kontekście w dziele twórczym Burne-Jonesa można mówić nawet o „symbolicznym spotęgowaniu klasycyzmu”<ref>H. H. Hofstätter, ''Symbolizm'', dz. cyt., s. 55.</ref>. Zwrócono też uwagę, że szereg jego dzieł zapowiadało nadejście [[Modernizm (sztuka)|modernizmu]]<ref>''Leksykon malarstwa od A do Z, od początków do współczesności''. Warszawa: Muza, 1994, s. 98.</ref>.
O uznaniu roli artysty w rozwoju angielskiego malarstwa i sztuki użytkowej świadczą już kolejne wczesne monografie: Malcolma Bella (1899), Otto von Schleinitza (1901), Fortunée de Lisle (1904), A. Lys Baldry’ego (1910)<ref group="uwaga">Ta ostatnia popularna, m.in. wydana w tym samym roku w tłumaczeniu na polski (Józef Ruffer) i na rosyjski (E. Boratynska).</ref>.
 
== Wybrane pracePrace ==
[[Plik:Burnejones1.jpg|thumb|''Ranek Zmartwychwstania'' (1886)]]
[[Plik:Burne-Jones.jpg|thumb|''Zgubna głowa'' (1887)]]
302 478

edycji