Rada Europy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 90 bajtów ,  8 miesięcy temu
poprawa przek., drobne redakcyjne, int., przeniesienie refów na koniec, Członkowie Rady Europy:ilustracja:-nazwy barw /przeciętnemu człowiekowi niepotrzebny jest opis barwy, a daltoniście i tak nie pomoże opis skoro nie rozróżnia w pełni barw/
m (nazwa)
(poprawa przek., drobne redakcyjne, int., przeniesienie refów na koniec, Członkowie Rady Europy:ilustracja:-nazwy barw /przeciętnemu człowiekowi niepotrzebny jest opis barwy, a daltoniście i tak nie pomoże opis skoro nie rozróżnia w pełni barw/)
|członkowie = <small>[[Albania]], [[Andora]], [[Armenia]], [[Austria]], [[Azerbejdżan]], [[Belgia]], [[Bośnia i Hercegowina]], [[Bułgaria]], [[Chorwacja]], [[Cypr]], [[Czarnogóra]], [[Czechy]], [[Dania]], [[Estonia]], [[Finlandia]], [[Francja]], [[Grecja]], [[Gruzja]], [[Hiszpania]], [[Holandia]], [[Irlandia]], [[Islandia]], [[Liechtenstein]], [[Litwa]], [[Luksemburg]], [[Łotwa]], [[Macedonia Północna]], [[Malta]], [[Mołdawia]], [[Monako]], [[Niemcy]], [[Norwegia]], [[Polska]], [[Portugalia]], [[Rosja]], [[Rumunia]], [[San Marino]], [[Serbia]], [[Słowacja]], [[Słowenia]], [[Szwajcaria]], [[Szwecja]], [[Turcja]], [[Ukraina]], [[Węgry]], [[Wielka Brytania]], [[Włochy]]</small>
|przywódca = [[Thorbjørn Jagland]]
|przywódca_opis = [[Sekretarz Generalnygeneralny Rady Europy|Sekretarz Generalny]]
|przywódca2 =
|przywódca_opis2 =
|www=http://www.coe.int/
}}
'''Rada Europy''' ([[język angielski|ang.]] ''Council of Europe'', [[język francuski|fr.]] ''Conseil de l’Europe'') – [[międzynarodowa organizacja rządowa]] skupiająca prawie wszystkie [[państwo|państwa]] [[Europa|Europy]] oraz kilka państw spoza tego [[kontynent]]u. Jej głównym [[cel]]emcelem jest „osiągnięcie większej jedności między jej członkami, aby chronić i wcielać w życie ideały i zasady stanowiące ich wspólne dziedzictwo oraz aby ułatwić ich postęp ekonomiczny i społeczny” (art. 1a [[Statut Rady Europy|Statutu Rady Europy]]). Realizując tak określony cel, organizacja ta zajmuje się przede wszystkim promocją i ochroną [[prawa człowieka|praw człowieka]], [[demokracja|demokracji]] i współpracą państw członkowskich w dziedzinie kultury.
[[Plik:Council of Europe Palais de l'Europe.JPG|thumb|Pałac Europy w [[Strasburg]]u, główna siedziba Rady Europy]]
[[Plik:Council of Europe Palais de l'Europe aerial view.JPG|thumb|Pałac widziany z lotu ptaka]]
[[Plik:Plenary chamber of the Council of Europe's Palace of Europe 2014 01.JPG|thumb|Sala obrad plenarnych Rady w Pałacu Europy. Do ukończenia w 1999 budowy nowego gmachu Parlamentu Europejskiego w Strasburgu także miejsce jego obrad]]
[[Plik:Council of Europe Agora building in Strasbourg.JPG|thumb|Biurowiec Agora – najnowszy budynek Rady Europy ukończony w 2008]]
'''Rada Europy''' ([[język angielski|ang.]] ''Council of Europe'', [[język francuski|fr.]] ''Conseil de l’Europe'') – [[międzynarodowa organizacja rządowa]] skupiająca prawie wszystkie [[państwo|państwa]] [[Europa|Europy]] oraz kilka państw spoza tego [[kontynent]]u. Jej głównym [[cel]]em jest „osiągnięcie większej jedności między jej członkami, aby chronić i wcielać w życie ideały i zasady stanowiące ich wspólne dziedzictwo oraz aby ułatwić ich postęp ekonomiczny i społeczny” (art. 1a [[Statut Rady Europy|Statutu Rady Europy]]). Realizując tak określony cel, organizacja ta zajmuje się przede wszystkim promocją i ochroną [[prawa człowieka|praw człowieka]], [[demokracja|demokracji]] i współpracą państw członkowskich w dziedzinie kultury.
 
Rada Europy powstała 5 maja 1949 w wyniku podpisania przez 10 państw (Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy) [[Statut Rady Europy|Traktatu Londyńskiego]]. Obecnie liczy 47 członków.
 
== Powstanie Rady Europy ==
[[Plik:Council of Europe Palais de l'Europe.JPG|thumb|left|Pałac Europy w [[Strasburg]]u, główna siedziba Rady Europy]]
Potrzeba zaistnienia zintegrowanej Europy została dobitnie zasygnalizowana wkrótce po zakończeniu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] w szeroko cytowanych słowach byłego premiera Wielkiej Brytanii [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]]: „musimy zbudować pewnego rodzaju Stany Zjednoczone Europy” (1946). Drugim znaczącym wydarzeniem na drodze ku integracji było spotkanie ponad tysiąca przedstawicieli rozmaitych ruchów opowiadających się za bardziej zjednoczoną Europą. Spotkanie to odbyło się w Hadze w 1948 i znane jest jako ''[[Kongres haski|Kongres Europy]]''. Mając na uwadze cały pakiet rezolucji przyjętych podczas Kongresu oraz uwzględniając rozwój sytuacji w ówczesnej polityce międzynarodowej, rządy państw europejskich rozpoczęły wielostronne rokowania prowadzące do określenia kształtu nowej organizacji międzynarodowej.
 
Ostatecznie statut nowej organizacji został podpisany przez przedstawicieli dziesięciu krajów zachodnioeuropejskich w maju 1949 w [[St. James’s Palace|pałacu św. Jakuba]] w Londynie. Wchodząc w życie trzy miesiące później statut ten utworzył Radę Europy, jako organizację międzynarodową o charakterze subregionalnym, otwartym tylko dla państw europejskich.
 
== Zakres działalności Rady Europy ==
[[Plik:Plenary chamber of the Council of Europe's Palace of Europe 2014 01.JPG|thumb|Sala obrad plenarnych Rady w Pałacu Europy. Do ukończenia w 1999 budowy nowego gmachu Parlamentu Europejskiego w Strasburgu także miejsce jego obrad]]
Rada Europy zwykle jest postrzegana jako organizacja, której zakres zainteresowań ogranicza się jedynie do sfery ochrony [[prawa człowieka|praw człowieka]]. Rzeczywiście ustanowienie systemu takiej ochrony opartego na [[Europejska konwencja praw człowieka|Europejskiej Konwencji Praw Człowieka]] (1950) można uznać za najbardziej imponujące osiągnięcie tej organizacji. Bezpośrednio z prawami człowieka powiązana jest polityka [[ochrona mniejszości|ochrony mniejszości]] narodowych, etnicznych, językowych, religijnych, kulturalnych, czy seksualnych; [[polityka językowa]] oraz ochrona praw [[Migracja ludności|migrantów]]: [[Migracja ludności|emigrantów]], [[Migracja ludności|imigrantów]], reemigrantów i [[repatriacja|repatriantów]], [[uchodźstwo|uchodźców]] i [[azyl]]antów, czy [[NomadaKoczownik|ludów koczowniczych]], jak [[Romowie]] ([[Romowie|Cyganie]]) czy [[Lapończycy]]. Niemniej nie można zapominać, że Rada Europy prowadzi działania w wielu dziedzinach, w tym w niektórych nie powiązanych bezpośrednio z prawami człowieka. Można tu wymienić: [[Zabezpieczenia społeczne|sprawy społeczne]] i [[prawa pracowników|gospodarcze]], [[Opieka zdrowotna|ochronę zdrowia]], [[edukacja|edukację]], [[kultura|kulturę]], [[środki masowego przekazu|media]], [[ochrona środowiska|ochronę środowiska]], [[polityka młodzieżowa|sprawy młodzieży]] i [[sport]]usportu a wreszcie [[współpraca prawna|współpracę prawną]]. Do dzisiaj pod auspicjami Rady Europy zawarto blisko 200 umów międzynarodowych (tzw. Konwencji Europejskich lub układów częściowych) dotyczących wielu ważkich zagadnień z zakresu wyżej wymienionych dziedzin.
 
== Organy Rady Europy ==
Głównymi; organamiGłówne organy Rady Europy są:
* [[Komitet Ministrów Rady Europy|Komitet Ministrów]] – organ decyzyjny, składający się z ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich lub ich przedstawicieli (tzw. ''zastępców ministrów'');
* [[Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy|Zgromadzenie Parlamentarne]] (PACE) – organ doradczy składający się z parlamentarzystów delegowanych przez parlamenty narodowe;
* [[Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy]] – organ doradczy w zakresie samorządności lokalnej i regionalnej;
* [[Sekretarz generalny Rady Europy|Sekretarz Generalny Rady Europy]] – wybierany przez Zgromadzenie Parlamentarne (aktualnie jest nim [[Thorbjørn Jagland]]);
* [[Komisarz Praw Człowieka Rady Europy]] – niesądowa instytucja, która ma wspierać promocję praw człowieka w edukacji, wspomagać ombudsmanów, ustalać braki w prawodawstwie, dostarczać informacji w zakresie praw człowieka.
 
Ponadto; Instytucje działające w ramach Rady Europy, funkcjonuje szereg instytucjiniebędące formalnie niebędących jej organami:
* [[Europejski Trybunał Praw Człowieka]] – organ [[Europejska konwencja praw człowieka|Europejskiej Konwencji Praw Człowieka]];
* [[Europejski Komitet Zapobiegania Torturom]] – organ Europejskiej Konwencji do spraw zapobiegania torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu;
* [[Europejski Komitet Praw Społecznych]];
* [[Europejska Komisja Przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji]] (ECRI);
* [[Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo]] (tzw. Komisja Wenecka);
* [[Bank Rozwoju Rady Europy]] – udziela pomocy finansowej;
* [[Grupa Państw Przeciwko Korupcji]] (GRECO);
* [[Europejskie Obserwatorium Audiowizualne]] – zajmuje się gromadzeniem informacji na temat mediów;
* [[Europejskie Centrum na rzecz Współzależności i Solidarności Światowej]] (Centrum Północ-Południe);
* [[Grupa Pompidou]] – forum współpracy międzynarodowej do spraw zwalczania narkomanii i nielegalnego handlu narkotykami;
* [[Farmakopea Europejska|Europejska Farmakopea]];
* Porozumienie dotyczące Poważnych Zagrożeń EUR-OPA;
* [[Europejskie biuro do spraw języków rzadziej używanych]] – jest wspierane przez Radę. Ma na celu wspieranie i promowanie rzadziej używanych w Europie języków;
* Europejski Komitet ds. Współpracy Prawnej (CDCJ) – opracowuje normy akceptowalne przez wszystkie państwa członkowskie oraz wspiera współpracę prawną między nimi.
 
== Członkowie Rady Europy ==
[[Plik:Council of Europe map.png|thumb|400px|Państwa członkowskie oraz obserwatorzy Rady Europy.<br />'''Legenda''':
{{legenda|green|ciemnozielony – 10 członków pierwotnych}}
{{legenda|Lime|jasno zielony – członkowie przyłączeni później}}
{{legenda|#ff0|żółty – obserwatorzy w [[Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy|Zgromadzeniu Parlamentarnym]]}}
{{legenda|orange|pomarańczowy – obserwatorzy w [[Komitet Ministrów Rady Europy|Komitecie Ministrów]]}}
{{legenda|#A0785A|brązowy – obserwatorzy w [[Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy|Zgromadzeniu Parlamentarnym]] i w [[Komitet Ministrów Rady Europy|Komitecie Ministrów]]}}
{{legenda|#ff2800|czerwony – oficjalni kandydaci}}
]]
 
 
Państwa założyciele, których ministrowie spraw zagranicznych podpisali 5 maja 1949 w Londynie konwencję o utworzeniu organizacji:
 
# {{państwo|BEL}}
# {{państwo|DNK}}
 
Państwa, które do organizacji przystąpiły później (uporządkowane według terminu akcesji):
{{kolumna-podział|2|
# {{państwo|GRC}} (9 sierpnia 1949)
# {{państwo|TUR}} (9 sierpnia 1949)
# {{państwo|ALB}} (13 lipca 1995)
# {{państwo|MDA}} (13 lipca 1995)
# {{państwo|MKD}} (9 listopada 1995; przyjęta pod nazwą ''Była Jugosłowiańska Republika Macedonii''){{u|uwaga1}}
# {{państwo|UKR}} (9 listopada 1995)
# {{państwo|RUS}} (28 lutego 1996)
# {{państwo|MCO}} (5 października 2004)
# {{państwo|MNE}} (11 maja 2007)
}}
 
[[Plik:Council of Europe Palais de l'Europe aerial view.JPG|thumb|left|Pałac Europy widziany z lotu ptaka]]
[[Białoruś]] od września 1992 do stycznia 1997 miała status specjalnego gościa Rady Europy. Utraciła go z powodu niespełniającego norm demokratycznych referendum konstytucyjnego z września 1996 oraz ograniczania przez organy władzy państwowej swobód obywatelskich (zwłaszcza wolności słowa). Wniosek o członkostwo w Radzie Europy złożony przez Białoruś 12 marca 1993 został zawieszony w 1998 z uwagi na brak postępów w demokratyzacji państwa, rozwoju praw człowieka i praworządności<ref>{{cytuj stronę r| url = http://web.archive.org/web/20100710200420/http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta09/ERES1671.htm | tytuł = Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution 1671 (2009) – Situation in Belarus | autor = assembly.coe.int | język = en | data dostępu = 2013-06-15}}</ref>.
 
[[Stolica Apostolska]] ma od 1970 status obserwatora przy Komitecie Ministrów Rady Europy.
 
Status obserwatora przy instytucjach Rady Europy ma także kilka krajów spoza Europy [[Japonia]] i [[Stany Zjednoczone]] przy Komitecie Ministrów Rady Europy, [[Izrael]] i [[Maroko]] przy Zgromadzeniu Parlamentarnym, a [[Kanada]] i [[Meksyk]] zaś — przy obu tych organach.
 
== Konwencje Rady Europy ==
[[Plik:Council of Europe Agora building in Strasbourg.JPG|thumb|Biurowiec Agora – najnowszy budynek Rady Europy ukończony w 2008]]
Rada Europy przyjmuje dokumenty mające charakter [[umowa międzynarodowa|traktatów międzynarodowych]], zwane konwencjami, do których mogą przystępować państwa członkowskie Rady Europy, a w niektórych przypadkach także europejskie bądź nawet pozaeuropejskie kraje nieczłonkowskie. Kraje przystępujące do konwencji mogą poczynić pewne zastrzeżenia co do wyłączenia lub ograniczenia stosowania na ich terytorium niektórych artykułów danej konwencji.
W niektórych sytuacjach podpisywane są też dodatkowe protokoły do konwencji, do których mogą, ale nie muszą, przystąpić państwa, które wcześniej podpisały samą konwencję. Konwencja wchodzi w życie, jeśli zostanie podpisana i ratyfikowana przez odpowiednią liczbę państw.
Konwencja wchodzi w życie, jeśli zostanie podpisana i ratyfikowana przez odpowiednią liczbę państw.
 
* [http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeTraites.asp?CM=8&CL=ENG Pełna lista konwencji] {{lang|en}}
 
== Zobacz też ==
{{kolumna-podział|2|
{{commonscat|Council of Europe}}
* [[Europejska konwencja praw człowieka]]
* [[Europejski Trybunał Praw Człowieka]]
* [[Komitet Ministrów Rady Europy]]
* [[Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy]]
* [[Sekretarz generalny Rady Europy|Sekretarz Generalny Rady Europy]]
* [[Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy]]
* [[Prawo europejskie]]
}}
 
== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name="uwaga1">Macedonia Północna została przyjęta do RE pod nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii</ref>
}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}|
<ref name="Council of Europe Parliamentary">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20100710200420/http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta09/ERES1671.htm|tytuł=Council of Europe Parliamentary Assembly Resolution 1671 (2009) – Situation in Belarus|autor=assembly.coe.int|język=en|data dostępu=2013-06-15}}</ref>
}}
 
== Linki zewnętrzne ==
{{commonscat|Council of Europe}}
* [http://www.coe.int portal Rady Europy]
* [http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeTraites.asp?CM=8&CL=ENG Pełna lista konwencji Rady Europy] {{lang|en}}
 
{{Rada Europy}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}