NKWD: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  9 miesięcy temu
m
Bot poprawia linkowanie do disambigów, a niekiedy błędy typograficzne i techniczne.
(Aktualizacja linku do tego samego dokumentu (poprzedni sznurek nie działa - "dead link").)
m (Bot poprawia linkowanie do disambigów, a niekiedy błędy typograficzne i techniczne.)
Życzenie Stalina zostało spełnione natychmiast, Jagoda został odsunięty ze stanowiska komisarza ludowego i zajął mało znaczące stanowisko komisarza ludowego poczt i telegrafów. Prawdopodobnie Stalin pozbywał się Jagody, ponieważ za dużo wiedział{{fakt|data=2015-01}}, a po Moskwie zaczęły krążyć pogłoski, że to OGPU jest odpowiedzialne za zamach na [[Siergiej Kirow|Kirowa]].
 
Miejsce Jagody na stanowisku szefa NKWD zajął [[Nikołaj Jeżow|Nikołaj Iwanowicz Jeżow]]. Do partii komunistycznej wstąpił dopiero w maju 1917. Następnie sprawował niższe partyjne funkcje na prowincji do 1927. Szybką karierę zrobił podczas kolektywizacji rolnictwa, gdy zwrócił uwagę Stalina sprawnością i bezwzględnością w tworzeniu kołchozów i łamaniu oporu chłopów. Sprowadzono go do Moskwy i przydzielono do gabinetu Stalina. Urzędowanie w resorcie rozpoczął od krwawej rozprawy z ekipą swojego poprzednika Genricha Jagody. Nakazał podwładnym stosowanie wszystkich metod wydobywania zeznań, łącznie z torturami, w których sam uczestniczył. Przyniosło mu to – z uwagi na mały wzrost (poniżej 150  cm) – przydomek ''Krwawego Karła''. Z polecenia Stalina przygotował i rozpoczął masowe represje, które zyskały potem miano jeżowszczyzny. W listopadzie 1938 Stalin zdymisjonował Jeżowa ze stanowiska szefa NKWD i niespełna pół roku później nakazał go aresztować. Jeżowa stracono 4 lutego 1940 po tajnym procesie.
 
[[Plik:Lavrenti Beria Stalins family.jpg|thumb|Ławrientij Beria ze Swietłaną, córką siedzącego z tyłu [[Józef Stalin|Stalina]]]]
Po zajęciu przez [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związek Radziecki]] [[Litwa|Litwy]], [[Łotwa|Łotwy]], [[Estonia|Estonii]] oraz części [[Polska|Polski]], Ławrientij Beria na polecenie Stalina nadzorował i kierował aresztowaniami i deportacjami w głąb ZSRR setek tysięcy obywateli tych państw. Ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za ''zbrodnię katyńską''. Beria stał na czele NKWD aż do 29 grudnia 1945.
 
Kolejnym i ostatnim ludowym komisarzem spraw wewnętrznych był [[Siergiej Krugłow|Siergiej Nikiforowicz Krugłow]]. Pracę w organach bezpieczeństwa NKWD rozpoczął dopiero w 1939, gdy pracował w komitecie centralnym od 1937 do 1939. Stamtąd został przeniesiony w lutym 1939 do Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD, gdzie objął stanowisko zastępcy ludowego komisarza spraw wewnętrznych NKWD ZSRR Ławrientija Berii – odpowiedzialny za sprawy kadrowe. Od 1943 do 1945 Krugłow był także zastępcą [[Wiktor Abakumow|Wiktora Abakumowa]] ówczesnego szefa [[kontrwywiad]]u wojskowego [[Smiersz]].
 
Na tym stanowisku '''Krugłow''' kierował ścisłą ochroną [[Konferencja teherańska|konferencji teherańskiej]], w której uczestniczyli [[Józef Stalin|Stalin]], [[Franklin Delano Roosevelt|Roosevelt]] i [[Winston Churchill|Churchill]]. To samo zadanie wykonywał podczas dwóch następnych spotkań „Wielkiej Trójki” w [[Jałta|Jałcie]] na [[Półwysep Krymski|Krymie]] i [[konferencja poczdamska|konferencji w Poczdamie]], za co został odznaczony przez Amerykanów orderem ''„Legion of Merit”'', a przez Brytyjczyków orderem ''„Knight of the British Empire”''.
 
* '''Sekretariat NKWD ZSRR''' (zastąpił jednoosobowe stanowisko sekretarza NKWD) nacz. st.mjr B.P [[Stiepan Mamułow]] przy Sekretariacie NKWD ustatuowana była „Grupa Specjalnego Przeznaczenia”, podlegała bezpośrednio szefowi NKWD
 
* '''Sekretarz Komitetu Specjalnego NKWD''': [ОСО/OSO] mjr. B.P [[Władimir Iwanow (oficer)|Władimir Iwanow]]
 
* '''Grupa Kontrolno-Inspekcyjna''': naczelnik. [[Nikołaj Pawłow]]
 
 
* '''1 Zarząd''' [ИНУ/INU] (wywiad zagraniczny) nacz. st.mjr B.P [[Paweł Fitin]]
 
* '''2 Zarząd''' [КРУ/KRU] (kontrwywiad) nacz. Komisarz B.P 3 rangi [[Piotr Fiodotow]]
 
* '''3 Zarząd''' (Tajno-Polityczny) [СПУ/SPU] nacz. st.mjr B.P [[Afanasij Blinow]]
 
* '''4 Zarząd''' (wywiad nielegalny i dywersja na tyłach przeciwnika) nacz. Komisarz B.P 3 rangi [[Paweł Sudopłatow]]
 
* '''5 Zarząd''' (szyfrowanie/kryptologia) nacz. mjr. B.P [[Iwan Szewielow]]
 
* '''Zarząd Transportu''' (kontrwywiad w sektorze transportu i nie tylko) nacz. Komisarz B.P 3 rangi [[Sołomon Milsztejn]]
 
* '''Zarząd Ekonomiczny''' (kontrwywiad gospodarczy) nacz. st.mjr B.P. [[Pawieł Mieszyk]]
 
* '''Zarząd Komendanta Moskiewskiego Kremla''' nacz. gen.mjr. [[Nikołaj Spiridonow]]
 
* '''[[Smiersz|Zarząd Oddziałów Specjalnych]]''' (kontrwywiad wojskowy) nacz. Komisarz B.P 3 rangi [[Wiktor Abakumow]]
 
* '''Oddział do Walki z Bandytyzmem''' [ОББ/OBB] nacz. M.A Zawgorodnij
 
* '''Oddział Śledczy dla Szczególnie Ważnych Spraw''' nacz. mjr. B.P [[Lew Włodzimirski]]
 
* '''Oddział Łączności Rządowej „Wcz”''' nacz. M. Andriejew
 
* '''1 Oddział''' (ochrona władz partii i państwa) p.o.nacz. Komisarz B.P 1 rangi [[Wsiewołod Mierkułow]]
 
* '''1 Oddział Specjalny''' (ewidencja operacyjna) nacz. [[Arkadij Giercowski]]
 
* '''2 Oddział Specjalny''' (technika operacyjna i podsłuchy) nacz. st.mjr B.P [[Jewgienij Łapiszyn]]
 
* '''3 Oddział Specjalny''' (przeszukania, aresztowania obserwacje) nacz. Komisarz B.P 2 rangi [[Nikołaj Zazykin]]
 
* '''4 Oddział Specjalny''' (Specjalne Biuro Techniczne) [ОТБ] naczelnik [[Walentin Krawczenko]]
 
* '''5 Oddział Specjalny''' (ochrona skarbca państwowego – sk.ros.ГОХРАН) naczelnik [[Władimir Władimirow]]
 
 
* '''ГУЛАГ/GUŁAG''': Główny Zarząd Obozów Poprawczych i Pracy nacz. st.mjr B.P [[Wiktor Nasiedkin]]
 
* '''ГУШОСДОР/GUSZOSDOR''': Główny Zarząd Budowy Szos (lub.Dróg Bitnych) nacz. K.A Pawłow
 
* '''ГУЛПС/GUŁPC''': (Главпромстрой/Gławpromstroj) Główny Zarząd Obozów Budowy Obiektów Przemysłowych nacz. G. Orłow
 
* '''ГУПСКЗ/GUPSKZ''': (Osobstroj) Główny Zarząd Obozów do Budowy Kujbyszewskich Zakładów Lotniczych nacz. A.P Lewinow
 
* '''ГУЛПЖДС/GUŁŻDS''': Główny Zarząd Obozów Budowy Kolei nacz. [[Naftali Frenkel]]
 
* '''ГУАС/GUAS''': Główny Zarząd Budowy Lotnisk nacz. generał [[Leon Safrazjan]]
 
* '''ГУЛГМП/GUŁGMP''': Główny Zarząd Obozów Przedsiębiorstw Górniczo-Metulurgicznych nacz. [[Piotr Zacharow (1905–1974)|Piotr Zacharow]]
 
* '''ГУСДС/GUSDS''': (Дальстрой/Dalstroj): Główny Zarząd Budów na Dalekiej Północy nacz. Komisarz B.P 3 rangi [[Iwan Nikiszow]]
 
* '''Główny Zarząd Obozów Przemyslu Leśnego''' nacz. mjr B.P M. Timofiejew
 
* '''УМТС/UMTS''': Zarząd Materiałowo-Technicznego Zaopatrzenia Obozów i Budów NKWD nacz. W.A. Poddubko
 
 
* '''ГУПВ/GUPW''': Główny Zarząd Wojsk Ochrony Pogranicza nacz. generał [[Nikołaj Stachanow]]
 
* '''ГУВВ/GUWW''': Główny Zarząd Wojsk Wewnętrznych NKWD nacz. generał [[Iwan Szeriediega]]
 
* '''ГУМПВО/GUMPWO''': Główny Zarząd Krajowej Obrony Przeciwlotniczej nacz. generał [[Wasilij Osokin]]
 
* '''Główny Zarząd Wojsk ds. Ochrony (Szczególnie Ważnych) Inwestycji Przemysłowych''': nacz. generał [[Aleksandr Sirotkin]]
 
* '''УКВ/UKW''': Zarząd Wojsk Konwojowych nacz. generał [[Michaił Kriwienko]]
 
* '''Zarząd Wojsk NKWD do Ochrony Linii Kolejowych''' nacz. generał A.P Kurłykin
 
* '''УВС/UWS''': Zarząd Zaopatrzenia Wojskowego nacz. [[Aleksandr Wurgaft]]
 
* '''ОВ-УЗ/OW-UZ''': Oddział Szkół Wojskowo Naukowych Wojsk NKWD nacz. A. Worobjejkow
 
* Finansowy Oddział Wojsk NKWD – nacz. A.W. Filimonow
 
* Sztab Batalionów Pościgowo-Niszczycielskich NKWD nacz. G.A. Pietrow
 
 
* '''ГУМ/GUM''': Główny Zarząd Milicji nacz. Inspektor Milicji/Komisarz Milicji 1 rangi [[Aleksandr Gałkin]]
 
* '''ГУПО/GUPO''': Główny Zarząd Straży Pożarnej nacz. P. Bogdanow
 
* '''ХозУ/HchozU''': Zarząd Gospodarczy nacz. Komisarz B.P 3 Rangi [[Juwieljan Sumbatow-Topuridze|Juwieljan Dawidowicz Sumbatow-Topuridze]]
 
* '''УПВИ/UPWI''': Zarząd do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych nacz. mjr. B.P [[Piotr Soprunienko]]
 
* '''ТУ/TU''': Zarząd Więziennictwa nacz. M. Nikołski
 
* '''УГА /UGA''': Zarząd Centralnego Archiwum nacz. Iosif Nikitinski
 
* '''ЦФО-НКВД СССР/CFO-NKWD ZSRR''': Centralny Oddział Finansowy NKWD ZSRR nacz. Dyw.inten. [[Łazar Bierienzon]]
 
* '''Oddział Kadr NKWD''' nacz. B. Obrycznikow
 
* '''Oddział Przewozów Kolejowych i Wodnych NKWD''' nacz. kpt. B.P [[Stefan Zikiejew]]
 
* '''Oddział Planowania NKWD''' nacz. B. Wainsztejn
 
* '''Dział Transportu Samochodowego NKWD''' nacz. A.P. Supunow
 
== Budynki NKWD ==
[[Czeka]], [[OGPU|GPU]] oraz NKWD przejęły po rewolucji liczne budynki lub wybudowały nowe na obszarze całego Związku Radzieckiego.
[[Plik:Lubianka.jpg|thumb|right|300px|[[Łubianka]] – dawna siedziba NKWD i [[KGB]], teraz [[Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej|FSB.]]]]
[[Plik:Butyrka prison ed.jpg|thumb|right|300px| [[Butyrki|Więzienie Butyrki]].]]
* [[Moskwa]]:
*** [[Butyrki]]
*** [[Lefortowo]]
 
* [[Petersburg|Sankt Petersburg]]:
** Bolszoj Dom przy prospekcie Litiejnym<ref>http://www.asergeev.com/pictures/archives/compress/1999/83/07.htm.</ref>
* [[Władywostok]]:
** ul. Suchanowa 8 – do rewolucji Szkoła Handlowa, następnie Uniwersytet, od 1939 regionalna administracja NKWD, od 1956 rektorat [[Uniwersytet Dalekowschodni|Uniwersytetu Dalekowschodniego]].
 
* [[Kijów]]:
** Obecny budynek rządu<ref>http://memorial.kiev.ua/expo/eng/bikivnia.html.</ref>
* [[Mińsk]] białoruski:
** Budynek powstał po wojnie, jako jeden z pierwszych w zrujnowanym mieście<ref>[http://www.virtualtourist.com/travel/Europe/Belarus/Minsk-340356/Things_To_Do-Minsk-BR-1.html#0 Virtual Tourist: Minsk Things to Do – National Library of Belarus].</ref>
 
* [[Baku]]:
** Obecnie siedziba straży granicznej<ref>http://azer.com/aiweb/categories/magazine/ai141_folder/141_articles/141_shukur_html.</ref>
* [[Piotr Kołakowski]]: ''NKWD i GRU na ziemiach Polskich 1939–1945. Kulisy wywiadu i kontrwywiadu'', Dom wydawniczy Bellona Warszawa 2002
* [[Paweł Wieczorkiewicz]]: ''Łańcuch Śmierci: Czystka w Armii Czerwonej 1937-1939'', Oficyna Wydawnicza „Rytm” Warszawa 2001
* [[Thomas B. Allen (pisarz)|Thomas B. Allen]], [[Norman Polmar]]: ''Spy Book: The Encyclopedia of Espionage'', 1997
* [[Bogusław Wołoszański]]: ''Ten okrutny wiek'', cz. I ''Sensacje XX Wieku'', Warszawa 1995
* Bogusław Wołoszański: ''Ten okrutny wiek'', cz. II ''Sensacje XX Wieku'', Warszawa 1996
311 999

edycji