Państwo frankijskie: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 2065 bajtów ,  7 miesięcy temu
Popups: Przywrócenie wersji autora 62.244.144.194 z dnia 2018-12-01 15:58:23
m (Bot poprawia linkowanie wewnętrzne oraz wykonuje inne drobne zmiany)
(Popups: Przywrócenie wersji autora 62.244.144.194 z dnia 2018-12-01 15:58:23)
{{Państwo infobox
|nazwa_oryginalna = FranciaRegnum Francorum
|nazwa_polska = Państwo Franków (dosłownie Francja)frankijskie
|p1 = Frankowie
|p1_flaga =
|p5 =
|p5_flaga =
|lata_istnienia = 431420-842800
|n1 = PaństwoImperium środkowofrankijskieKarolińskie
|n1_flaga =
|n2 = Państwo wschodniofrankijskie
|n2_flaga =
|n3 = Państwo zachodniofrankijskie
|n3_flaga =
|n4 =
|konstytucja =
|państwo =
|język_urzędowy = [[językjęzyki łacińskigermańskie]], [[języki romańskie]]
|język_używany = [[języki germańskie]], [[języki romańskie]]
|stolica = [[Akwizgran]]<ref>Brak stałej siedziby władcy i nominalnej stolicy. Akwizgran był miejscem koronacji władców i rezydencją [[Karol Wielki|Karola I Wielkiego]]</ref>
|stolica = [[Tournai]]¹<br/><small>(431–508)</small><br/>[[Paryż]]¹<br/><small>(508–768)</small><br/>[[Akwizgran]]¹<br/><small>(768–842)</small>
|ustrój_polityczny = [[Monarchia feudalna]]
|typ_państwa = [[Państwo plemienne]], [[Majordom]]at, [[Królestwo]]
|głowa_państwa = [[LudwikKarol Wielki|Karol I PobożnyWielki]]
|głowa_państwa_opis = [[Królowie frankijscy|król Franków]]
|status_terytorium = od 800 roku Królestwo w składzie [[Imperium Karolińskie]]go
|zależne_od =
|głowa_terytorium =
|w_imieniu_urząd2 =
|w_imieniu2 =
|powierzchnia = 1,200,000 km² (814)
|powierzchnia_wód =
|powierzchnia_miejsce =
|narodowości =
|ludność_miejsce =
|utworzenie_sposób = zajęcie prowincji [[Gallia Belgica]]
|od_kogo = [[Klodian]]
|utworzenie_data = 420
|przez_kogo = [[Lotar I]], [[Karol II Łysy]] i [[Ludwik II Niemiecki]]
|likwidacja_data = 843 800
|likwidacja_sposób = [[TraktatOdnowienie w Verdun]]cesarstwa
|religia_dominująca = początkowo wierzenia frankijskie, od około 750 [[chrześcijaństwo]]
|waluta_nazwa = 1 libra = 20 solidi; 1 solidi = 12 denarii
|waluta_symbol =
|UTC =
|kod_samochodowy =
|numer_kierunkowy =
|terytoria_zależne = [[Obodrzycy]], [[Serbowie łużyccy]] [[Czesi]] [[Morawianie]] [[Chorwaci]], [[Bretończycy]]
|terytoria_autonomiczne =
|terytoria_autonomiczne = [[Marchia Hiszpańska]], [[Marchia Bretońska]], [[Królestwo Włoch (774–962)|Królestwo Włoch]], [[Marchia Awarska]], Marchia Duńska, [[Marchia Friuli]], [[Margrabstwo Istrii]], [[Marchia Panońska]].
|mapa_obraz = Franks expansion.gif
|uwagi = ¹Ekspansja Brakpaństwa stałej siedziby władcy i nominalnej stolicy. Były to miejsca koronacji i rezydencje władcówfrankijskiego
}}
'''Państwo Frankówfrankijskie''' ([[łacina|łac.]] ''FranciaRegnum Francorum'', dosłownie Francja<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/Francia#Latin Wikisłownik]</ref>) – początkowo [[państwo plemienne|plemienne państwo]] [[Frankowie|Franków]], następnie jedno z najsilniejszych państw we [[wieki ciemne (średniowiecze)|wczesnośredniowiecznej]] [[Europa|Europie]]. W 800 roku na jego bazie i [[Królestwo Włoch (774–962)|Królestwa Włoch]] utworzone zostało utworzone nowe zachodnieodnowione [[Imperium Karolińskie|Cesarstwo Rzymian]] [[Karol Wielki|Karola I Wielkiego]]. Przestało istnieć wraz z [[Traktat w Verdun]] w 843 roku, na krótko odtworzone przez [[Karol Gruby|Karola Grubego]].
 
== Panowanie Chlodwiga I ==
[[Plik:Politically divided Gaul, 481.jpg|thumb|240px|Galia w roku 481]]
HistoriaW państwaV rozpoczyna się kiedy półlegendarny [[Klodian]], przywódcawieku [[Frankowie saliccy|Franków salickich]] zajął rzymską prowincję [[Gallia Belgica]] i rozpoczął tam swoje rządy. W V wieku Frankowie pod wodzą jego wnuka [[Childeryk I|Childeryka]] podbili [[Galia|Galię]]. Po jego śmierci w 481 roku panowanie objął jego syn [[Chlodwig I]]. W momencie wstąpienia na tron był on jednym z wielu władców plemiennych, a jego władza ogniskowała się wokół [[Tournai]]. W ciągu kilku lat udało mu się pokonać innych wodzów, co uczyniło go jedynym królem. W roku 486 w [[Bitwa pod Soissons (486)|bitwie pod Soissons]] pokonał rzymskiego wodza [[Syagriusz|Syagriusa]], który po upadku cesarstwa rzymskiego ustanowił dominium w północnej Galii ([[Dominio di Siagrio]]). Po tym zwycięstwie Chlodwig rozciągnął swą władzę nad jego państwem i ustanowił stolicę w Soissons. W 492 roku poślubił siostrzenicę króla Burgundów [[Święta Klotylda|Chrodechildę]], która starała się przekonać męża do konwersji na chrześcijaństwo, starania te jednak spełzły na niczym<ref>I. Wood, ''The Merovingian Kingdoms'', s. 41.</ref>.
 
Dalsze lata panowania Chlodwiga to ciąg sukcesów wojskowych: odparcie najazdu [[Alamanowie|Alemanów]] w 496 roku, ingerencja w wewnętrzne spory wśród [[Burgundowie|Burgundów]] w 500 roku, podbój Akwitanii w 506 roku. Zdobyczom tym towarzyszyło ciągłe rozciąganie władzy nad innymi państwami frankijskimi w kierunku Renu{{fakt|data=2015-06}}.
[[Plik:Division of Gaul - 511.jpg|thumb|240px|Podział Galii w roku 511]]
Po śmierci Chlodwiga stworzone przez niego państwo uległo podziałowi między jego czterech synów:
* [[Teuderyk I|Teodoryka]] – tereny Franków Rypuarskich, a także wschodnia Akwitania, stolica w [[Metz]]u<ref>''Historia Europy'', red. A. Mączak, s. 75.</ref> lub w [[Reims]]<ref name="Wood50">I. Wood, ''The Merovingian Kingdoms'', s. 50.</ref>.
* [[Chlotar I|Chlotara]] – tereny położone nad dolną i środkową Loarą, wokół [[Poitiers]], [[Bourges]] i [[Orlean]]u, ze stolicą w tym ostatnim mieście.
* [[Childebert I|Childeberta]] – tereny Franków Salickich (na zach. od Sommy), Normandia i Bretania, stolica w [[Paryż]]u.
Z państwami frankijskimi od południowego zachodu sąsiadowało silne państwo Burgundów, którego władcy cieszyli się dużymi wpływami na dworze bizantyńskim. Byli oni spokrewnieni (przez Chrodechildę) z Merowingami, a od 515 roku tak jak i oni wyznawali katolicyzm<ref>I. Wood, ''The Merovingian Kingdoms'', s. 51.</ref>. Dobrze zapowiadające się panowanie nowego władcy [[Zygmunt I Święty|Zygmunta]] zostało zachwiane przez oskarżenia rzucone przez jego żonę w kierunku Sigeryka, syna Zygmunta z pierwszego małżeństwa. Podburzony tym król udusił własnego syna. Chlodomer skorzystał z kłopotów wewnętrznych Burgundów i w 523 roku najechał ich państwo. Po krótkiej kampanii pojmał i zamordował Zygmunta i jego rodzinę<ref>Grzegorz z Tours, ''Historie. Historia Franków'', I, 5.</ref>. W roku następnym powrócił do Burgundii, gdzie władzę objął brat zmarłego Godomar, któremu w 524 roku udało się odeprzeć najazd króla Soissons. W walkach tych zginął Chlodomer, a jego królestwo zostało podzielone między Childeberta i Chlotara, którzy zabili dwóch synów zmarłego, a trzeciego uczynili księdzem<ref name="Cambridge201">''The New Cambridge Medieval History'', T. 2, ''C. 700–c. 900'', red. R. McKitterick, s. 201.</ref>. Dzieło rozpoczęte przez Chlodomera dokończyli jego bracia, Chlotar i Chilbert, którzy podbili Burgundię w 534 roku<ref name="Wood50"/>.
 
Burgundia została podzielona między trzech braci i [[Teodebert I|Teodeberta]], syna Teodoryka, który nie brał udział w wyprawie na Burgundów, gdyż ożeniony był z córką Zygmunta<ref>''The New Cambridge Medieval History'', T. 2, ''C. 700–c. 900'', red. R. McKitterick, s. 199.</ref>. Tak więc Teodebert otrzymał północną część królestwa, Childebert – środkową z [[Lyon]]em i [[Vienne (miastoIsère)|Vienne]], a Chlotar – południową{{fakt|data=2015-06}}.
 
=== Polityka Teodoryka ===
 
== Państwo Franków po śmierci Chlotara I ==
W 561 roku nastąpił rozpad państwa na [[Austrazja|Austrazję]], [[Neustria|Neustrię]], Burgundię i Akwitanię . Ponowne zjednoczenie kraju dokonało się w 613 roku za sprawą [[Chlotar II|Chlotara II]]. W latach 639–751 roku trwał okres tzw. [[Gnuśni królowie|gnuśnych królów]]. Powstanie potęgi frankijskiej nie byłoby możliwe, gdyby nie władca europejski przełomu VII i VIII wieku, [[Karol Młot]]. Nie tylko niepodzielnie władał on praktycznie całą zachodnią częścią kontynentu (nie licząc [[Wyspy Brytyjskie|Wysp Brytyjskich]] i [[Półwysep Iberyjski|Półwyspu Iberyjskiego]]), ale dzięki swej zdecydowanej polityce przeciwko [[Muzułmanin|muzułmanom]] z Hiszpanii wdał się w łaski [[Papież|papiestwa]]. Przydomek swój zawdzięczał zwycięskiej [[Bitwa pod Poitiers (732)|bitwie pod Poitiers]]; nigdy jednak nie przyjął tytułu królewskiego, pełniąc funkcję majordoma na dworze [[Merowingowie|Merowingów]]. Syn Karola, [[Pepin Krótki]], objął władzę już jako król w 751 roku, detronizując Merowingów. Zacieśnił on więzi z papieżem, tworząc w Italii [[Państwo Kościelne]]. Po jego śmierci w 768 roku zastąpił go syn, [[Karol Wielki]], który wzostał 774cesarzem roku podbił Longobardów i utworzył [[Królestwo Włoch (774–962)|Królestwo Włoch]] ostatecznierzymskim 25 grudnia 800 roku został obwołany cesarzem Rzymian<ref>[http://www.vostlit.info/Texts/rus17/Annales_regni_francorum/frametext2.htm Анналы королевства франков] – rok 801</ref>. Po jego Śmierci władzę w kraju objął jego syn [[Ludwik I Pobożny]] a po jego śmierci, jego synowie nie umiejąc się porozumieć podzielili ostatecznie państwo w 843 roku na trzy kraje [[Państwo środkowofrankijskie{{fakt|Królestwo Franków Środkowych]], [[Państwo wschodniofrankijskie|Królestwo Franków Wschodnich]] i [[Państwo zachodniofrankijskie|Królestwo Franków Zachodnich]], gdzie z czasem dokonywano dalszych podziałów. Na krótko wszystkie królestwa połączył [[Karol Gruby]] jednak został obalony w 887 roku a jego monarchia znów się rozpadładata=2015-06}}.
 
== Przypisy ==
131 471

edycji