Multiwibrator: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 49 bajtów ,  10 miesięcy temu
m
(CommonsDelinker zamienia link do pliku z Transistor_Bistable_interactive_animated_EN.svg na [[Image:Transistor_Bistable_interactive_animated-en.svg|Transistor_Bista)
:: Ube – napięcie na przewodzącym złączu baza-emiter (ok. 0,7 V)
 
Kondensator C1 zaczyna ładować się poprzez rezystor R2, napięcie na bazie tranzystora Q2 zaczyna narastać i gdy osiągnie napięcie przewodzenia złącza baza-emiter Q2 (ok. 0,6-0,7 V) to tranzystor ten zacznie przewodzić → obniży się poziom napięcia na jego kolektorze (do poziomu napięcia nasycenia ) → ponieważ napięcie nasycenia jest niższe od napięcia przewodzenia złącza B-E, to przestaje płynąć prąd bazy Q1 i tranzystor ten wyłącza się → przestaje płynąć prąd kolektora Q1 → kondensator C1 zaczyna się ładować do stanu wyjściowego przez rezystor R1. Po naładowaniu się kondensatora C1, układ jest gotowy do następnego wyzwolenia.
 
Czas trwania stanu przewodzenia Q1, nazywany też czasem regeneracji, jest proporcjonalny do [[stała czasowa|stałej czasowej]] R2C1 i wynosi w przybliżeniu:
 
Wśród multiwibratorów monostabilnych można wyróżnić układy:
* wyzwalane poziomem, lub tzw. "uniwibratory„uniwibratory z podtrzymaniem"podtrzymaniem”, w których stan równowagi nietrwałej jest podtrzymywany co najmniej do zakończenia impulsu wejściowego. Po zakończeniu tego impulsu rozpoczyna się czas regeneracji, po którym układ wraca do stanu stabilnego. Powtórzenie impulsu wejściowego przed upływem czasu regeneracji spowoduje jego przedłużenie
* wyzwalane zboczem, w których zmiany sygnału wejściowego są ignorowane do czasu zakończenia stanu nietrwałego (inaczej: nieretrygerowalne, [[język angielski|ang.]] non-retriggerable), układ przebywa w stanie nietrwałym przez określony czas regeneracji, zaś kolejne impulsy sygnału wejściowego nadchodzące w tym czasie nie powodują jego wydłużenia
* wyzwalane zboczem, z możliwością przedłużenia czasu regeneracji przez kolejne takie samo zbocze (inaczej retrygerowalne, [[język angielski|ang.]] retriggerable)
 
Drugi warunek to takie dobranie rezystorów (pary R1, R3 i R4, R2) by tranzystory się nasycały, tj. był spełniony warunek:
: <math>\frac{V_+\ -\ Ube}{R3}\ *\ \beta1\ >>\ \frac{V_+\ -\ Uce_{sat}}{R1} </math>
 
oraz
: <math>\frac{V_+\ -\ Ube}{R2}\ *\ \beta2\ >>\ \frac{V_+\ -\ Uce_{sat}}{R4} </math>
 
: <math>\beta</math> – wzmocnienie prądowe tranzystora (oznaczane też w katalogach jako h21E ← E duże)
: <math>f=\frac{1}{T}\approx\ \frac{1}{0,7\ *\ (R2\ *\ C1\ +\ R3\ *\ C2)}</math> [Hz]
 
Czasy trwania obu faz pracy multiwibratora. W praktyce maksymalna asymetria, lub [[Współczynnik wypełnienia impulsu|współczynnik wypełnienia]], wynosi 1:50.
 
W układzie idealnym (symulacja w programie komputerowym, np. NAP, [[PSPICE]]) samoistny start układu nie nastąpi, ponieważ program najpierw wylicza tzw. punkt pracy układu (tj. napięcia na poszczególnych węzłach) bez uwzględnienia istnienia pojemności w układzie, a ze względu na idealną symetrię wartości elementów, w układzie ustalą się symetryczne napięcia, tj. oba tranzystory przewodzą → na obu kolektorach jest stan niski. W momencie rozpoczęcia analizy czasowej układ nie jest w stanie przejść samoistnie do normalnej pracy astabilnej, bo na obu kondensatorach jest takie samo napięcie. Wyjściem z tej sytuacji jest sztuczne wprowadzenie asymetrii w układzie (np. różne wzmocnienia tranzystorów, trochę różne wartości rezystorów kolektorowych) lub wymuszenie jednego ze stanów niestabilnych przez ręczne ustawienie napięć na kolektorach tranzystorów (na jednym 0, a na drugim napięcie zasilania).
<center>[[Plik:Three Pole Ring Counter.png]]</center>
 
Źródło: książeczka do zestawu "[[Młody Elektronik]]" nr 4, produkcji [[Unitra]]-[[Telpod]]; zachowano oryginalną numerację elementów.
Zawsze dwa tranzystory przewodzą, a jeden jest zatkany.
 
Analogicznie do powyższego buduje się '''multiwibrator''' o pięciu lub siedmiu fazach (zawsze nieparzysta liczba).
 
* Multiwibrator o czterech stanach stabilnych, typu "przyciski„przyciski radiowe"radiowe”:
<center>[[Plik:Flip-flop Trigger with 4 stable states.svg]]</center>
 
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.allaboutcircuits.com/vol_4/chpt_10/index.html Search for MULTIVIBRATOR on "All„All About Circuits"Circuits”] {{lang|en}}
 
== Literatura ==
* A. Sielicki: ''Technika Impulsowa'', wyd. Politechniki Wrocławskiej, 1971; (skrypt nie posiada identyfikatora ISBN).
* P. Horowitz, W. Hill: ''Sztuka Elektroniki'', Tom I, II, WKiŁ, Warszawa 2001;, {{ISBN|83-206-1128-8}}.
 
[[Kategoria:Generatory]]
1036

edycji