Kalka (językoznawstwo): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1320 bajtów ,  1 rok temu
info
m (drobne redakcyjne)
(info)
'''Kalka językowa''' ({{w języku|fr|calque linguistique}}), in. '''odbitka językowa'''{{r|:1}} – [[zapożyczeniejednostki językowe|jednostka językowa]], dosłowneutworzona [[tłumaczeniepoprzez dokładne (przekład)|przetłumaczenie]] [[wyraz]]u lub całego połączenia wyrazowego z jednego [[język (mowa)|języka]] na inny. Język docelowy naśladuje wówczas strukturę przejętego słowa lub wyrażenia przy użyciu własnychrodzimych jednostek leksykalnych{{odn|Mistrík|1993|s=229–230}}. Mechanizm ten określa się jako kalkowanie{{odn|Karlíková|2017}}.
 
W [[język staropolski|języku staropolskim]] panowała tendencja do kalkowania terminów łacińskich związanych z nazewnictwem kościelnym. Na przykład odpowiedniki łacińskich wykonawców czynności na {{k|la|-tor}} urabiano za pomocą odpowiednich [[rdzeń (językoznawstwo)|rdzeni]] i [[przyrostek|przyrostka]] ''-ciel'' (np. {{k|la|salva-tor}} – ''zbawi-ciel''). We współczesnej polszczyźnie zakorzeniły się również odbitki z języka niemieckiego ({{k|de|Briefträger}} – listonosz, {{k|de|Weltanschauung}} – światopogląd), rosyjskiego (np. ''kto by nie był'') i angielskiego (np. ''wydawać się być''){{odn|Urbańczyk|1992|s=152}}.
Kalka językowa pojawia się często przy nauce języków i próbie przeniesienia zasad gramatycznych [[język ojczysty|mowy rodzimej]] na grunt [[język obcy|języka obcego]], np. niegramatyczne angielskie zdanie ''I'll call to you'' (zamiast ''I'll call you'') powstaje wskutek bezpośredniego odwzorowania polskiego ''Zadzwonię DO ciebie''.
 
Językiem o stosunkowo dużym udziale kalk (przede wszystkim z [[język grecki|greckiego]]) jest [[język staro-cerkiewno-słowiański|staro-cerkiewno-słowiański]]. Kalkowanie było tu wywołane potrzebą uzupełnienia leksyki języka o brakujące ekwiwalenty greckich słów, potrzebne przy tłumaczeniu tekstów oryginalnych{{odn|Karlíková|2017}}.
 
KalkaSpontaniczne językowakalki pojawiajęzykowe mogą się częstopojawiać przy nauce języków i próbie przeniesienia zasad gramatycznych [[język ojczysty|mowy rodzimejojczystej]] na grunt [[język obcy|języka obcego]], np(por. [[transfer językowy]]). Przykładem jest niegramatyczne angielskie zdanie ''I'll call to you'' (zamiast ''I'll call you''), powstajepowstałe wskutek bezpośredniego odwzorowania struktury polskiego ''Zadzwonię DO ciebie''.
 
== Typy kalk ==
* {{Cytuj |tytuł=Nový encyklopedický slovník češtiny |redaktor= Karolak, Petr; Nekula, Marek; Pleskalová, Jana; |autor=Karlíková, Helena; |data=2017 |rozdział=[https://www.czechency.org/slovnik/KALK KALK] |język=cs |odn=tak}}
* {{Cytuj |autor=Mistrík, Jozef; |tytuł = Encyklopédia jazykovedy |data = 1993 |isbn = 8021502509 |wydanie = 1 |miejsce = Bratysława |wydawca = Obzor |oclc = 29200758 |język=sk |odn=tak}}
* {{Cytuj |autor = [[Stanisław Urbańczyk]]; |tytuł = Encyklopedia języka polskiego |data = 1992 |isbn = 8304029944 |wydanie = 2 |miejsce = Wrocław |wydawca = Ossolineum |oclc = 30953882 |odn=tak}}
 
[[Kategoria:Językoznawstwo]]
Anonimowy użytkownik