Język polski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 708 bajtów ,  1 rok temu
info, źródła/przypisy
(drobne redakcyjne)
(info, źródła/przypisy)
|nazwa oryginalna = język polski<br>polszczyzna
|kraj, region1 = [[Polska]] (38,5 mln) oraz [[Niemcy]], [[Ukraina]], [[Białoruś]], [[Litwa]], [[Rosja]], [[Stany Zjednoczone]], [[Szwecja]], [[Kanada]], [[Brazylia]], [[Australia]], [[Izrael]], [[Irlandia]], [[Wielka Brytania]], [[Francja]], [[Czechy]], [[Słowacja]], [[Kazachstan]] i inne kraje
|liczba = od 39 do 48 milionów<ref name=almanac /><ref name=hanna /><ref name=ethno /><ref name{{odn|Urbańczyk|Kucała|1999|s=encyklopedia />156}}
|pozycja = 26.
|rodzina = [[Języki indoeuropejskie]]
'''Język polski''', '''polszczyzna''', skrót: '''pol.''' – [[Język (mowa)|język]] [[Język naturalny|naturalny]] należący do grupy [[Języki zachodniosłowiańskie|języków zachodniosłowiańskich]] (do której należą również [[Język czeski|czeski]], [[Język słowacki|słowacki]], [[Język kaszubski|kaszubski]], [[Język dolnołużycki|dolnołużycki]], [[Język górnołużycki|górnołużycki]] i wymarły [[Język połabski|połabski]]), stanowiącej część rodziny [[Języki indoeuropejskie|języków indoeuropejskich]]. Polszczyzna jest jednym z oficjalnych [[Języki w Unii Europejskiej|języków Unii Europejskiej]].
 
Ocenia się, że język polski jest [[Język ojczysty|językiem ojczystym]] około 44 milionów ludzi na świecie<ref name="almanac">''World Almanac and Book of Facts'', World Almanac Books, Mahwah, 1999. {{ISBN|0-88687-832-2}}.</ref> (w literaturze naukowej można spotkać szacunki od 39<ref name="hanna">Hanna Dalewska-Greń, ''Języki słowiańskie'', PWN, Warszawa 2002, {{ISBN|83-01-12391-5}}, s. 584.</ref><ref name=ethno>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20170712102836/https://www.ethnologue.com/language/pol |tytuł = Polish |opublikowany = ethnologue.com |język = en |data dostępu = 2017-07-02}}</ref> do 48 milionów<ref name="encyklopedia">''Encyklopedia języka polskiego'', pod red. S Urbańczyka i M. Kucały, Ossolineum, wyd. 3, Warszawa 1999, {{ISBNodn|Urbańczyk|Kucała|1999|83-04-02994-4}}, s. =156.</ref>}}), mieszkańców [[Polska|Polski]] oraz tzw. [[Polonia|Polonii]], czyli [[Polacy|Polaków]] zamieszkałych za granicą.
 
== Alfabet ==
{{Osobny artykuł|Dialekty języka polskiego}}
Wyróżnia się następujące [[odmiana językowa|odmiany]] etnicznej polszczyzny:
* [[język ogólnystandardowy]] ([[język standardowyogólny|dialektjęzyk standardowyogólny]] / [[język literacki|literacki]] sensu largo<ref name=dunaj>{{Cytuj książkę |autor=Bogusław Dunaj |tytuł=Język mieszkańców Krakowa, część I |miejsce=Warszawa-Kraków |rok=1989 |strony=134}}</ref><ref name =Walczak >{{Cytuj stronę |url=http://www.edupedia.pl/words/index/show/489204_slownik_terminow_gramatycznych-jzyk_oglny.html |tytuł=językautor ogólny |praca=SłownikWalczak, terminów gramatycznychBogdan; |opublikowany=Edupedia |datatytuł dostępu=2018-11-19}}</ref>):Geneza warstwapolskiego literackajęzyka ([[język literacki]]), warstwa potoczna ([[stylliterackiego potoczny|język potoczny]]);czasopismo mianem=Teksty „językaDrugie: literackiego”teoria określaliteratury, siękrytyka, równieżinterpretacja|wolumin=3 język|numer ogólny bez względu na [[rejestr (językoznawstwo)=27|rejestr]]s=35|data=1994}}</ref name=dunaj />);
* [[język wernakularny|dialekty wernakularne]]: [[Gwaragwara|ludowe]] (wiejskie) oraz [[Gwaragwara miejska|miejskie]] (np. [[gwara lwowska]], [[gwara poznańska]], [[gwara warszawska]]);
 
* [[socjolekt]]y – mowy środowiskowe (np. [[slang młodzieżowy]], [[grypsera]]).
Polski język standardowy jest wewnętrznie zróżnicowany. Występuje w postaci [[język pisany|pisanej]] ([[język literacki|literackiej]] sensu lato<ref name =Walczak >{{Cytuj | autor =Walczak, Bogdan; | tytuł =Geneza polskiego języka literackiego | czasopismo =Teksty Drugie: teoria literatury, krytyka, interpretacja|wolumin=3 |numer =27|s=35|data=1994}}</ref>) i [[język mówiony|mówionej]] (por. [[styl potoczny]]){{odn|Urbańczyk|1992|s=135}}. Wyróżnia się również odmienne leksykalnie [[socjolekt|mowy środowiskowe]] (np. [[slang młodzieżowy]]), oparte zasadniczo na gruncie języka standardowego, ale zawierające w pewnych przypadkach [[jednostki językowe|elementy]] o pochodzeniu gwarowym{{odn|Urbańczyk|1992|s=135}}.
 
W obrębie samego języka standardowego mieszczą się także różne [[styl (językoznawstwo)|warianty stylistyczne]].
 
Za ogólnopolski wzorzec wymowy języka standardowego przyjmuje się [[wymowa warszawska|wymowę warszawską]]. Inną, również normatywną, formą wymowy jest ograniczona terytorialnie [[wymowa krakowsko-poznańska]].
 
== Bibliografia ==
* ''{{Cytuj |redaktor = [[Stanisław Urbańczyk]] |tytuł = Encyklopedia języka polskiego'', pod|data red.= [[Stanisław1992 Urbańczyk|S.isbn Urbańczyka]]= i8304029944 M.|wydanie Kucały,= wyd.2 3,|miejsce = Wrocław 1999.|wydawca = Ossolineum |oclc = 30953882 {{ISBN|83-04-04507-9odn=tak}}.
* {{Cytuj |redaktor = [[Stanisław Urbańczyk]]; [[Marian Kucała]]; |tytuł = Encyklopedia języka polskiego |data = 1999 |isbn = 83-04-04507-9 |wydanie = 3 |miejsce = Wrocław |wydawca = Ossolineum |oclc = 44823012 |odn=tak}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Wydra |imię = Wiesław |tytuł = Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543 |wydawca = Ossolineum |miejsce = Wrocław |rok = 1984 |isbn = 83-04-01568-4 |odn = tak}}
* ''Gramatyka współczesnego języka polskiego'', red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998. {{ISBN|83-01-12386-9}}.
Anonimowy użytkownik