Nowa Huta (Kraków): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 90 bajtów ,  7 miesięcy temu
m
→‎Ład przestrzenny i architektura Starej Nowej Huty: poprawa tekstów wziętych chyba żywcem z "Notatnika agitatora"
m (→‎Ład przestrzenny i architektura Starej Nowej Huty: poprawa tekstów wziętych chyba żywcem z "Notatnika agitatora")
Najpóźniej powstałą częścią jest sektor D (projekt: B. Skrzybalski, T. Rembiesa) którego budowa rozpoczęła się w październiku 1956. Realizacje z tego czasu, choć zerwały ze sztywnymi ramami socrealistycznego kształtowania miasta, nawiązywały do pierwotnego układu koncentryczno–promienistego, stanowiąc tym samym jego swoistą kontynuację. Porzucono zabudowę ciągłą na korzyść modernistycznej, swobodnej i rozproszonej, aczkolwiek obrzeża osiedla Handlowego nawiązują do zwartych pierzei placu Centralnego. Przeważa tutaj niska zabudowa, co spowodowane było bliskością [[Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny|lotniska w Czyżynach]]. Wyjątek stanowią dwa wyższe budynki [[Janusz Ingarden|Janusza Ingardena]] na os. Szklane Domy 1 (blok szwedzki) i os. Centrum B 8 (blok francuski) oraz charakterystyczny blok mieszkalny połączony z pawilonem handlowym (zwanym Bambo) na [[Osiedle Centrum D|osiedlu Centrum D]] autorstwa T. Rembiesy i B. Skrzybalskiego. Kolejne osiedla zaczęły powstawać w związku z podjęciem decyzji o rozbudowie Huty w latach 1959–1966.
 
Na szczególną uwagę zasługuje [[Neoklasycyzm|neoklasycystyczna]] architektura budynków zlokalizowanych przy placu Centralnym zaprojektowana przez Ingardenów. Charakterystyczny podział kompozycyjny opiera się na trzyczęściowym podziale elewacji, flankowaniu brył płytkimi ryzalitami, boniowaniu części cokołowej i zastosowaniu podcieni w blokach bezpośrednio przylegających do placu. „Staromiejski” zespół Nowej Huty jest ciekawy, bo niedokończony. Brak ten widać szczególnie w części centralnej. Od realizacji pełnego programu odstąpiono około 1955 roku w związku ze zmianą statusu administracyjnego Nowej Huty i ograniczeniami finansowymi. Nie wybudowano ratusza zaopatrzonego w wysoką [[Attyka (architektura)|attykę]], mocno zaakcentowany [[portal]] oraz wzorowane na zamojskim ratuszu rozłożyste schody lustrzane i nawiązującą do ratuszy w Poznaniu czy Sandomierzu monumentalną wieżę<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.bryla.pl/bryla/56,85301,14713948,Co_by_bylo__gdyby____Niezrealizowane_wizje_architektow.html | tytuł = Co by było, gdyby... Niezrealizowane wizje architektów dla polskich miast. Miało być spektakularnie | data = 2017-11-02 | opublikowany = bryla.pl | data dostępu = 2018-12-10}}</ref>. Jednym z powodów odstąpienia od tego planu było wciąż działające lotnisko w Czyżynach. Dom Kultury, z którego budowy zrezygnowano już około 1955, miał posiadać dwukondygnacyjne kolumnady i domykać od południa Plac Centralny stanowiąc jednocześnie otwarcie na ogromny zalew planowany w miejscu dzisiejszych [[Łąki Nowohuckie|Łąk Nowohuckich]]. W środkowej części Placu Centralnego nie powstał wielkiwysoki obelisk, który miał być widoczny z każdego miejsca Nowej Huty. Zaniechano dekorowania budynków (rzeźbami i płaskorzeźbami), Nowa Huta miała być miastem bez pomników, a projektowane kamienne okładziny elewacji budynków położonych dalej od centrum zostały w realizacji zastąpione prowizorycznymi wyprawami tynkowymi, uzupełnionymi elementami ze sztucznego kamienia lub tynku. Na szczególną uwagę zasługuje specjalnie projektowane przez zespół [[Marian Sigmund|Mariana Sigmunda]] detale wyposażenia kin, szkół, przedszkoli, żłobków czy sklepów, które odznacza wyjątkowa jakość wykonania oraz zaskakująca różnorodność. Jednymi z najciekawszych nowohuckich obiektów są, różnorodne w formie bramy. Z wielką dbałością potraktowano obiekty małej architektury oraz nawierzchnie ulic, które były brukowane granitem, kamieniem oraz specjalną cegłą. [[Adam Ważyk]] napisał krótko: „patos pod rękę z tandetą”.
 
Architektura sakralna pojawiła się dość późno. WybudowanoW latach 1982-1995 wybudowano [[Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej w Krakowie (os. Szklane Domy)|kościół Matki Boskiej Częstochowskiej]] na osiedlu Szklane Domy., a Odw tegolatach samego1996-2001 roku[[Kościół postępujeNajświętszego budowaSerca kościołaPana Jezusa w Krakowie (ul. Ludźmierska)|kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]] na os. Teatralnym.
 
Zespół starej Nowej Huty nie oparł się ingerencjom urbanistycznym w latach 70. i 80. Do pomyłek w skali urbanistycznej Waldemar Komorowski zalicza dziesięciopiętrowy blok z [[Wielka płyta|wielkiej płyty]], którym „dogęszczono” osiedle Handlowe oraz siedziba [[Nowohuckie Centrum Kultury|Nowohuckiego Centrum Kultury]], których autorstwa nie udało się ustalić. Do błędów należy również zamknięcie perspektywy al. Róż przypadkowo zakomponowanym osiedlem domków jednorodzinnych na [[Osiedle Na Stoku|os. Na Stoku]].