Dubinki: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 21 bajtów ,  9 miesięcy temu
WP:SK+Bn, drobne redakcyjne
m (MalarzBOT: regeneracja szablonu {{Miejscowość infobox}})
(WP:SK+Bn, drobne redakcyjne)
 
{{Miejscowość infobox
|nazwa = Dubinki
|nazwa oryginalna = Dubingiai
|zdjęcie = Dubingiai_Church.jpg
|opis zdjęcia = Kościół parafialny w Dubinkach
|kod pocztowy = LT-33022
|tablice rejestracyjne =
|współrzędne = 55°3′40″N03′40″N 25°27′0″E27′00″E
|commons = category:Dubingiai
|www =
}}
[[Plik:Dubingiai.jpg|thumb|200 px200px|Dubinki w [[XIX wiek|XIX]] wieku]]
[[Plik:Dubingiai Castle.jpg|thumb|200 px200px|Ruiny zamku Radziwiłłów na Górze Zamkowej]]
[[Plik:Radvilos Church.jpg|thumb|200 px200px|Ruiny kościoła kalwińskiego na Górze Zamkowej]]
[[Plik:Radvilos Reburial Ceremony 1.jpg|thumb|200px|Pogrzeb Radziwiłłów]]
'''Dubinki''' ([[Język litewski|lit.]] ''Dubingiai'') – miasteczko na [[Litwa|Litwie]] w [[Rejon malacki|rejonie malackim]], na Pojezierzu Malackim, nad [[Oświe|Jeziorem Oświe (Dubińskim)]] ([[Język litewski|lit.]] ''Asveja''), siedziba dyrekcji [[OświańskiOświeski Park Regionalny|Oświańskiego Parku Regionalnego]], 50 km na północny wschód od [[Wilno|Wilna]]. W [[XVI wiek|XVI]] i [[XVII wiek|XVII]] wieku jedna z głównych posiadłości linii kalwińskiej rodu [[Radziwiłłowie herbu Trąby|Radziwiłłów]]. Prawdopodobne miejsce urodzenia [[Barbara Radziwiłłówna|Barbary Radziwiłłówny]].
 
== Historia ==
Pierwsze historyczne wzmianki o miejscowości pochodzą z [[XIV wiek|XIV]] wieku. W [[1334]], [[1373]] i [[1375]] roku była niszczona przez najazdy krzyżackie. Od [[XV wiek|XV]] gród w Dubinkach był ważnym ośrodkiem administracyjnym Wielkiego Księstwa Litewskiego położonym na szlaku handlowym do Inflant. W [[1415]] roku wielki książę [[Witold Kiejstutowicz|Witold]] nakazał wznieść zamek, w [[1430]] roku ufundował kościół parafialny.
 
Do początku [[XVI wiek|XVI]] wieku Dubinki razem z [[Mejszagoła|Mejszagołą]] były pod zarządem królewskich namiestników, później stały się własnością Radziwiłłów, a [[Jerzy Radziwiłł Herkules|Jerzy Radziwiłł]] rozpoczął budowę murowanego zamku. Po śmierci [[hetman]]a w [[1541]] roku miasteczko odziedziczył jego syn [[Mikołaj Radziwiłł Rudy]], który w [[1564]] roku został [[protestantyzm|protestantem]] i przyjął wyznanie [[kalwinizm|kalwińskie]]. Od tego czasu Dubinki były jednym z ważniejszych ośrodków reformacji na Litwie. Siostra Mikołaja [[Barbara Radziwiłłówna]] (znana z romansu z królem [[Zygmunt II August|Zygmuntem II Augustem]]) mieszkała w Dubinkach pod czujną opieką brata przez kilka miesięcy (zimą 1547-1548). W czasie [[Potop szwedzki|Potopu]] jako własność [[Bogusław Radziwiłł|Bogusława Radziwiłła]] zostały splądrowane przez wojska lojalne królowi polskiemu, a następnie mu odebrane jako banicie. Powróciły w ręce Radziwiłłów w drugiej poł. [[XVII wiek|XVII]] wieku. Jeszcze w [[1642]] roku katolicy rozpoczęli proces sądowy przeciwko dubińskim kalwinom o zabór ziemi i ruchomego majątku byłej parafii katolickiej w Dubinkach. Katolicy proces wygrali. W [[1672]] roku kosztem Ludwiki Karoliny Radziwiłłówny na wzgórzu koło miasteczka wzniesiono nowy drewniany kościół katolicki (taki był wyrok sądu - ''Grzechy przodków mają naprawić ich potomkowie''). Dubinki nie odzyskały już jednak dawnej świetności. Przez cały wiek [[XVIII wiek|XVIII]] dobrami dubińskimi formalnie należącymi do Radziwiłłów władali dzierżawcy lub kredytorzy Radziwiłłów (M. Tyzenhauz, K. Puzyna, J. Białłozor i inni).
 
W [[1808]] roku dubiński majątek został kupiony od Radziwiłłów przez Michała Tyszkiewicza. Za jego czasów wzniesiono wiele nowych budynków gospodarczych oraz pałacyk Tyszkiewiczów. Po [[1918]] roku Dubinki znalazły się w granicach [[Litwa|Republiki Litewskiej]] i były letnią rezydencją prezydenta [[Antanas Smetona|Antanasa Smetony]]. Po II wojnie światowej w [[Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka|Litewskiej SRR]], po [[1991]] roku znów w granicach Republiki Litwy. Obecnie są ośrodkiem krajoznawczo-wypoczynkowym.
 
Od [[XIX wiek|XIX]] wieku Dubinki były miejscem ożywionego ruchu społecznego mającego na celu przywrócenie świadomości narodowej Litwinom, od [[1918]] roku terenem lituanizacji i kolonizacji litewskiej. Dochodziło do wielokrotnych sporów z mieszkającymi w miasteczku Polakami. Konflikty te ciągnęły się aż do czasów [[II wojna światowa|II wojny światowej]], a ich kulminacją były wydarzenia z czerwca [[1944]] roku, kiedy porachunki między litewską policją i oddziałami [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] z [[5 Wileńska Brygada AKArmii Krajowej|5 Wileńskiej Brygady]] [[Zygmunt Szendzielarz|Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki"„Łupaszki”]] doprowadziły do śmierci kilkudziesięciu cywilów po stronie litewskiej i polskiej w Dubinkach i [[Glinciszki|Glinciszkach]]. W odwecie za [[Zbrodnia w Glinciszkach|śmierć mieszkańców Glinciszek]], [[23 czerwca]], oddziały polskie zabiły 27 mieszkańców Dubinek ([[zbrodnia w Dubinkach]]).
 
Na początku XXI wieku na Górze Zamkowej w Dubinkach prowadzone były prace archeologiczne. Znalezione tu szczątki Radziwiłłów po zbadaniu [[Kwas deoksyrybonukleinowy|DNA]] przez polskich i litewskich specjalistów zostały zidentyfikowane jako kości [[Mikołaj Radziwiłł Czarny|Mikołaja Radziwiłła Czarnego]] i [[Mikołaj Radziwiłł Rudy|Mikołaja Radziwiłła Rudego]] - braci [[Barbara Radziwiłłówna|Barbary Radziwiłłówny]] oraz ich bliskich. 5 września 2009 r. szczątki Radziwiłłów zostały uroczyście pochowane w odrestaurowanych ruinach kościoła kalwińskiego<ref>[http://www.rp.pl/artykul/359688-Litwa-zegna-Radziwillow.html Litwa żegna Radziwiłłów].</ref>.
 
== Zabytki ==
* Góra Zamkowa - dawne średniowieczne grodzisko na wyspie, ruiny zamku Radziwiłłów z [[XVI wiek|XVI]] wieku i kościoła kalwińskiego z [[XVII wiek|XVII]] wieku, miejsce pochówku przedstawicieli rodu Radziwiłłów m.in. [[Mikołaj Radziwiłł Rudy|Mikołaja Radziwiłła Rudego]] i [[Janusz Radziwiłł (kasztelan wileński)|Janusza Radziwiłła]]
* cmentarz parafialny - zachowane ogrodzenie, drewniana dzwonnica i ruiny kościoła katolickiego z [[1672]] roku fundacji Ludwiki Karoliny Radziwiłłówny
* drewniana karczma z [[1842]] roku
* drewniany most
 
== Bibliografia ==
* Longin Tomaszewski, ''Kronika wileńska 1941-1945'', Oficyna Wydawnicza Pomost, Warszawa, {{ISBN|83-85521-09-7}}<ref>Oba powyższe przypisy podano za przytoczonym źródłem</ref>
* {{cytuj stronę| url = http://www.magwil.lt/archiwum/2003/mww2/vasar12.htm| tytuł = Dubinki: w krainie niebieskich jezior w: Magazyn Wileński nr 2 (2003&nbsp;r.)|data dostępu =21.06.2008| autor = Mirosław Gajewski | język = pl}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* Longin Tomaszewski, ''Kronika wileńska 1941-1945'', Oficyna Wydawnicza Pomost, Warszawa, {{ISBN|83-85521-09-7}}<ref>Oba powyższe przypisy podano za przytoczonym źródłem.</ref>
* {{cytuj stronę| url = http://www.magwil.lt/archiwum/2003/mww2/vasar12.htm| tytuł = Dubinki: w krainie niebieskich jezior w: Magazyn Wileński nr 2 (2003&nbsp;r.)|data dostępu =21.06.2008| autor = Mirosław Gajewski | język = pl |data dostępu =2008-06-21}}
 
== Linki zewnętrzne ==