Obowiązek szkolny: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 24 bajty ,  1 rok temu
to nie to samo
(to nie to samo)
{{Integracja|Obowiązek nauki}}
'''Obowiązek szkolny''', '''przymus szkolny''' – wymóg poddania się procesowi [[Edukacja|edukacji]] powszechnej, zazwyczaj do określonego roku życia (na przykład osiągnięcia [[Pełnoletniość|pełnoletniości]]) lub w ramach określonego poziomu kształcenia (na przykład do ukończenia poziomu [[Gimnazjum|gimnazjalnego]]).
 
W 1739 w Danii [[Chrystian VI Oldenburg]] wprowadził powszechny obowiązek uczęszczania do szkół podstawowych, jednak ten nakaz pozostawał martwą literą. [[Maria Teresa Habsburg]] wprowadziła obowiązek szkolny w krajach imperium Habsburgów w 1774 roku.
 
Wszystkie jednak próby wprowadzenia obowiązku szkolnego przed [[Rewolucja francuska|rewolucją 1789 roku]] udawały się jedynie częściowo lub były zawieszane z powodu nikłych możliwości realizacji (brak infrastruktury). Sytuacja uległa zmianie wraz ze zmianami ustrojowymi i technologicznymi wieku pary. Od początków XIX wieku przymus szkolny istnieje w większości systemów prawnych (1819 Prusy, 1869 Austria, 1872 Japonia, 1876 WWlk. Brytania, 1882 Francja, 1848–1918 USA, 1930 ZSRR).
 
W Holandii ustawę o obowiązku szkolnym (''Leerpflicht'') przeforsował w parlamencie poseł [[Francis David Schimmelpenninck]] w 1900 roku.
== Obowiązek szkolny w Polsce ==
[[Plik:Graff Stanisław Kostka Potocki.jpg|mały|[[Stanisław Kostka Potocki]] (1785), prezes Izby Edukacji Publicznej]]
W Polsce wprowadzenie obowiązku szkolnego postulował już w dobie Odrodzenia [[Andrzej Frycz Modrzewski]] w traktacie ''[[Commentariorum de Republica emendanda libri quinque]]'' (''O naprawie Rzeczypospolitej'', księga ''O szkole'', 1556), jednak jego wprowadzeniu skutecznie przeciwstawiał się polski Kościół katolicki<ref>{{Cytuj książkę | autor =Jerzy Ziomek | tytuł =Renesans | wydawca =Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk; Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce =Warszawa| rok =1977| strony =184–185}}</ref>. Po raz pierwszy w Polsce obowiązek szkolny wprowadziła [[Izba Edukacji Publicznej]] w [[Księstwo Warszawskie|Księstwie Warszawskim]] w 1808 r.
 
7 lutego 1919 wydano dekret o obowiązku szkolnym; wprowadzał on obowiązkową 7-letnią szkołę powszechną dla wszystkich dzieci od 7. do 14. roku życia; szkoła miała być bezpłatna, co nakładało na państwo obowiązek zapewnienia dostępu do niej wszystkim dzieciom. Od 1919 do 1956 z obowiązku szkolnego zwalniane było dziecko, którego droga z domu do szkoły była dłuższa niż 3 km<ref>Art. 33 dekretu o obowiązku szkolnym ({{Dziennik Ustaw|1919|14|147}}).</ref>.
 
[[System prawny w Polsce|Polskie prawo]] rozróżnia dwa pojęcia: obowiązek szkolny i [[obowiązek nauki]]. Obowiązek szkolny polega na przymusie uczęszczania do [[Szkoła podstawowa|szkoły podstawowej]]<ref>Art. 36 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe ({{Dziennik Ustaw|2019|1148}}).</ref>. Rozpoczyna się w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7. rok życia<ref>Art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, przy czym obowiązek wychowania przedszkolnego rozpoczyna się już w wieku 6 lat (art. 31 ust. 4 tej ustawy). Dzieci posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego mogą mieć odroczony obowiązek do wieku 9 lat (art. 38 ust. 1 ustawy).</ref>. Na wniosek rodziców naukę w szkole podstawowej może także rozpocząć dziecko, które w danym roku kalendarzowym kończy 6 lat<ref>Art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.</ref>. Ustawa nie określa w wyraźny sposób, kiedy obowiązek szkolny się kończy. Można o tym wnioskować jedynie w związku z pojęciem obowiązku nauki, czyli uczęszczania do szkoły osób w określonym przez prawo wieku. [[Obowiązek nauki]] obejmuje osoby od 7. do 18. roku życia<ref>Art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, zobacz też [[Wikisource:pl:Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej/Rozdział 2|art. 70 ust. 1 zd. 2]] [[Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej|Konstytucji RP]].</ref>, co pokrywa się z wiekiem, z którym (generalnie) uzyskuje się pełnoletniość. Ponieważ nauka w prawidłowym toku (bez powtarzania klasy) kończy się w gimnazjum w wieku 15 lub 16 lat, musi być kontynuowana przez uczęszczanie do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadgimnazjalnej lub przez realizowanie, zgodnie z odrębnymi przepisami, przygotowania zawodowego u pracodawcy<ref>Art. 36 ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.</ref>.
 
Dla wypełnienia obowiązku szkolnego nie ma znaczenia, czy szkoła jest publiczną, czy niepubliczną. Wraz z ukończeniem przypisanego wieku obowiązek ustaje, chociażby wcześniej nie był wypełniany (na przykład z powodu przebywania dziecka w kraju, w którym obowiązują inne zasady systemu [[Oświata|oświaty]] powszechnej). Może być odroczony do dziesiątego roku życia dziecka w przypadku niepełnosprawności. Decyzję podejmuje się na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej.
 
Niespełnienie tego obowiązku podlega [[Egzekucja administracyjna|egzekucji administracyjnej]]<ref>Art. 42 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.</ref><ref>Zob. M. Pilich, ''Ustawa o systemie oświaty. Komentarz'', Warszawa 2012, s. 305-312305–312.</ref>. [[Organ administracji publicznej|Organ miejscowy administracji publicznej]] właściwy do spraw edukacji może nałożyć na [[Opiekun|opiekuna prawnego]] dziecka [[Grzywna (prawo)|karę grzywny]] w celu przymuszenia do realizowania tego obowiązku. W skrajnych przypadkach [[sąd opiekuńczy]] może pozbawić rodziców [[Władza rodzicielska|władzy rodzicielskiej]]<ref>Art. 111 § 1 [[Kodeks rodzinny i opiekuńczy|k. r. o.]]</ref>.
 
Przed 1 stycznia 1999 r. w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek rodziców i na podstawie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, [[kurator oświaty]] mógł zwolnić od spełniania obowiązku szkolnego dziecko, które ukończyło 15 lat<ref>Uchylony art. 16 ust. 9 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.</ref>.
* [http://wiadomosci.wp.pl/rzecznik-praw-ucznia-chce-zniesienia-przymusu-szkolnego-6036262452999297a Rzecznik Praw Ucznia chce zniesienia przymusu szkolnego]
* [http://www.edukacjadomowa.pl/faq2.html Edukacja domowa]
* [http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/A4F8763AAD6E8E70C12576EE0029DFE9/$file/Analiza_%20BAS_2009_34.pdf Dobromir Dziewulak ''Obowiązek szkolny w Unii Europejskiej''], "[[Analizy BAS]]" Nr 9/2010, Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu
 
[[Kategoria:Oświata]]
60 546

edycji