Prawnik: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 6 bajtów ,  4 miesiące temu
m
-anglicyzm, drobne redakcyjne, poprawa linków
(dodanie r. ż.)
m (-anglicyzm, drobne redakcyjne, poprawa linków)
'''Prawnik, prawniczka''' – osoba pełniąca funkcję lub zawód albo posiadająca wykształcenie prawnicze. Rozumienie tego pojęcia jest niejednolite i zależy od takich czynników jak [[kultura prawna]], czas czy przyjęte teorie socjologiczne. Teorią pojęcia „prawnik” zajmuje się [[komparatystyka prawnicza]].
 
Nazwa „prawnik” wywodzi się z terminologii ''[[common law]]'', jednak znaczenie tego słowa jest odmienne w [[Prawo pozytywne|prawie stanowionym]]. Pierwotne określenie tego słowa oznacza osobę, która ukończyła studia prawnicze, nawet gdy osoba taka po ukończeniu tych studiów nie wykonuje zawodu prawniczego{{odn|Tokarczyk|2008|s=175-176}}.
 
== Teoria pojęcia ==
Kryterium przedmiotu polega na porównywaniu zawodów prawniczych ze względu na ich działalność. Owocem tego podziału jest wyróżnienia na prawników akademickich, sądowych, administracyjnych, gospodarczych, bankowych, politycznych. Jest to katalog otwarty sektorów, w których zawód prawnika może być wykonywany{{odn|Tokarczyk|2008|s=177}}.
 
Kryterium funkcji to podział ze względu na [[Rola społeczna|rolę społeczną]] wykonywaną przez przedstawicieli danego zawodu prawniczego. Pozwala on wyodrębnić prawników, którzy [[Nauki prawne|nauczają prawa]], tych, którzyod [[Legislacja|tworzątworzących prawo]], tych, którzy je [[Stosowanie prawa|stosująstosujących je]] orazalbo tych,egzekwujących którzy egzekwująjego przestrzeganie prawa. Funkcja tworzenia prawa jest realizowana wspólnie przez prawników z nieprawnikami. W demokratycznym państwie prawa wszystkie te funkcje muszą być „harmonijnie ze sobą połączone”{{odn|Tokarczyk|2008|s=178}}.
 
Kryterium interesu to podział na prawników interesu publicznego (''pro publico bono'') oraz na prawników interesu prywatnego (''pro privato bono''). Podział ten jest silnie uzależniony od ustroju prawnego. Pierwsza grupa to prawnicy pracujący w sektorze [[Prawo publiczne|prawa publicznego]], np. [[prokurator]]. Druga grupa wykonuje swój zawód w sektorze [[Prawo prywatne|prawa prywatnego]]; są to głównie [[Adwokat|adwokaci]]{{odn|Tokarczyk|2008|s=178}}.
 
=== Niektóre nowe zawody ===
Kryterium czasu jest istotne ze względu na określenie tradycji w zawodach i specjalizacjach prawniczych. Ze względu na to kryterium wyróżnia się zawody klasyczne i „nowe”. Do zawodów klasycznych kwalifikuje się [[Sędzia|sędziego]], [[prokurator]]a, [[adwokat]]a czy [[notariusz]]a. Nowe zawody to [[Doradca podatkowy w Polsce|doradca podatkowy]], [[rzecznik patentowy]] czy [[nadzorca sądowy]]{{odn|Tokarczyk|2008|s=177}}. Dodatkowo współczesna doktryna teorii zawodów prawniczych wyróżnia także takie zawody jak [[barrister]], euroadwokat oraz paralegalista.
 
Euroadwokatem, zgodnie z dyrektywą Wspólnoty Europejskiej z 22 marca 1977, jest „osoba zajmująca się w swoim kraju wykonaniem zawodu pod jedną z niniejszych nazw: ''advocate'', ''barrister'', ''solicitor'', ''advocat'', ''advocaat'', ''rechtsanwalt'', ''asinajaja'', ''dikigoros'', ''abogado'', ''avogada'', ''abokatu'', ''avvocato''”. Uprawnienia euroadwokata otrzymują także adwokacji kolejnych krajów przyjmowanych do [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]]. Model zawodu euroadwokata dopiero się kształtuje, jest on amalgamatem cech adwokatury państw członkowskich. Chodzi o cechy występujące zarówno w kręgu ''common law'', jak i prawa stanowionego{{odn|Tokarczyk|2008|s=182}}.
54 166

edycji