Albrecht Odważny: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 51 bajtów ,  10 miesięcy temu
odlink. dat, poprawa linków, redakcyjne, WP:SK+ToS+mSK+Bn
(uzupełnienie infoboxu)
(odlink. dat, poprawa linków, redakcyjne, WP:SK+ToS+mSK+Bn)
 
|wikicytaty =
}}
'''Albrecht Odważny''', [[język niemiecki|niem.]] ''Albrecht der Beherzte'' (ur. [[31 lipca]] [[1443]] r. w [[Grimma]], zm. [[12 września]] [[1500]] r. w [[Emden]]) – od [[1464]] r. [[władcy Saksonii|książę saski]] (wspólnie ze starszym bratem [[Ernest Wettyn|Ernestem]] do podziału kraju w [[1485]] r.), namiestnik [[Niderlandy (region historyczny)|Niderlandów]] w latach [[1488]]–[[1493]]1488–1493, namiestnik [[Fryzja (kraina historyczna)|Fryzji]] od [[1498]] r., z dynastii [[Wettynowie|WettinówWettynów]] (protoplasta linii albertyńskiej tego rodu).
 
== Życiorys ==
Albrecht był trzecim i najmłodszym synem elektora saskiego [[Fryderyk II Łagodny|Fryderyka II Łagodnego]] oraz [[Małgorzata Habsburg (1416–1486)|Małgorzaty]], córki [[Ernest Żelazny|Ernesta Żelaznego]] z dynastii [[Habsburgowie|Habsburgów]]. W 1455 r. stał się (wraz z bratem Ernestem) obiektem porwania przez mającego do jego ojca pretensje finansowe rycerza Kunza von Kauffungen. Porywacz, zdążający w kierunku granicy czeskiej został jednak schwytany, a dzieci Fryderyka Łagodnego uwolnione.
{{osobny artykuł|Porwanie książąt z Altenburga}}
 
Po śmierci ojca w 1464 r. odziedziczył władzę w [[Saksonia|Saksonii]] wraz ze swoim bratem [[Ernest Wettyn|Ernestem]], przy czym Ernestowi, jako starszemu przypadła godność elektora Rzeszy. Kilka miesięcy później doszło do potwierdzenia formalnie zawartego w 1459 r. małżeństwa Albrechta z córką [[władcy Czech|króla czeskiego]] [[Jerzy z Podiebradów|Jerzego z Podiebradów]], [[Zdenka z Podiebradów|Sidonią]]. Dzięki niemu uzyskał on w lenno czeskie posiadłości na terenie Saksonii, stanowiło też ono podstawę jego roszczeń (po śmierci teścia w 1471 r.) do tronu czeskiego, jednak bezskutecznych.
 
W 1485 r. doszło (mimo obiekcji Albrechta, który uważał to za krok skutkujący osłabieniem Saksonii i stanowiący przeszkodę dla dalszej ekspansji) do podziału kraju między współrządzących dotąd braci: na mocy traktatu w Lipsku Albrecht został samodzielnym księciem części [[Saksonia|Saksonii]] obejmującej m.in. dawną [[Marchia Miśnieńska|Marchię Miśnieńską]]. Zaowocowało to trwałym podziałem Saksonii, a także dynastii (od obu braci pochodziły dwie linie dynastii wettińskiejwettyńskiej, ernestyńska i albertyńska).
 
Albrecht sporą część swojego życia poświęcił wojnie. Już w młodym wieku wysłany na dwór swojego wuja, cesarza [[Fryderyk III Habsburg|Fryderyka III Habsburga]], pozostawał w służbie cesarzy z rodu [[Habsburgowie|Habsburgów]]: najpierw Fryderyka, a po śmierci tego ostatniego w 1493 r., jego syna [[Maksymilian I Habsburg|Maksymiliana I]]. Uczestniczył w licznych cesarskich kampaniach wojennych, m.in. przeciwko [[władcy Burgundii|księciu burgundzkiemu]] [[Karol ZuchwałyŚmiały|Karolowi Zuchwałemu]] (1475 r.) oraz [[władcy Węgier|królowi węgierskiemu]] [[Maciej Korwin|Maciejowi Korwinowi]] (1483 r.). Znalazł jednak też czas na wyjazd do [[Ziemia Święta|Ziemi Świętej]] w 1476 r. W 1488 r. wyruszył na odsiecz oblężonemu w [[Brugia|Brugii]] synowi cesarskiemu Maksymilianowi. Został wówczas mianowany namiestnikiem [[Niderlandy (region historyczny)|Niderlandów]]; pozostając na tym stanowisku Albrecht przy dużym własnym wysiłku finansowym (któryco został umożliwionyumożliwiła m.in. dzięki reformiereforma finansowejfinansowa księstwa saskiego) tłumił powstanie miejscowej ludności i umacniał władzę Habsburgów. W 1493 r. stracił tę funkcję w związku z przybyciem do Niderlandów syna Maksymiliana, [[Filip I Piękny|Filipa]], pozostał jednak tam nadal. W tym okresie zaczął narastać konflikt między Albrechtem a Maksymilianem i jego synem, w głównej mierze dotyczących niespłaconych wydatków Albrechta na kampanie wojenne. W 1498 r. doszło do porozumienia stron, Albrecht otrzymał od Maksymiliana tytuł gubernatora [[Fryzja (kraina historyczna)|Fryzji]]. Wkrótce potem wyjechał do swojego księstwa, skąd jednak został odwołany na wieść o kolejnym powstaniu we Fryzji. Podczas oblężenia ostatniego bastionu rebeliantów w [[Groningen]] zachorował, zmarł wkrótce potem. Przed śmiercią, w 1499 r. dokonał podziału swego dziedzictwa między synów: [[Jerzy Brodaty|Jerzy]] miał objąć rządy w Saksonii (był tu regentem już od 1488 r.) a młodszy [[Henryk Pobożny (Saksonia)|Henryk]] we Fryzji.
 
== Potomkowie ==
Ze związku z [[Zdenka z Podiebradów|Sidonią czeską]] (który po wyjeździe Albrechta do Niderlandów praktycznie się rozpadł, gdy żona odmówiła przyłączenia się do Albrechta) pochodziło dziewięcioro dzieci m.in.:
* [[Katarzyna Saska|Katarzyna]] (ur. 24 lipca 1468, zm. 10 lutego 1524), druga żona [[Zygmunt Habsburg|Zygmunta Hausburga]], arcyksięcia Austrii,
* [[Jerzy Brodaty|Jerzy]], książę saski (następca Ernesta),
* [[Henryk Pobożny (Saksonia)|Henryk]], książę saski (następca swego starszego brata Jerzego),
* [[Fryderyk Wettyn|Fryderyk]], [[wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego|wielki mistrz zakonu krzyżackiego]] w [[Prusy Książęce|Prusach Książęcych]],
* Anna (ur. 033 sierpnia 1478, zm. 1479),
* martwe dziecko (ur. 1479, zm. 1479),
* Ludwik (ur. 28 września 1481, zm. 1498),
* Jan (ur. 24 czerwca 1484, zm. 1484)
* Jan (ur. 2 grudnia 1498, zm. 1498).
 
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę| tytuł = Neue Deutsche Biographie| url = http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00016233/image_192| wydawca = Duncker & Humblot| miejsce = Berlin| rok = 1953| strony = 174–175| rozdział = Albrecht der Beherzte| nazwisko r = Rössler| imię r = Hellmuth| tom = 1| język = de| data dostępu = 2015-01-20}}
* {{cytuj książkę| tytuł = Allgemeine Deutsche Biographie| url = https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Albrecht_der_Beherzte| wydawca = Verlag von Dunckler & Humblot| miejsce = Leipzig| rok = 1875| strony = 314–318| rozdział = Albrecht, Herzog zu Sachsen| nazwisko r = Flathe| imię r = Heinrich Theodor| tom = 1| język = de| data dostępu = 2015-01-20}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj stronę| url = http://saebi.isgv.de/biografie/Albrecht_%28der_Beherzte%29,_Herzog_von_Sachsen_%281443-1500%29| autor = André Thieme| tytuł = Albrecht (der Beherzte) | data dostępuautor = 2010-01-11André Thieme| praca = Sächsische Biografie| język = de|data dostępu = 2010-01-11}}
 
{{Władcy Saksonii}}
30 527

edycji