Najstarsze lokacje miast w Polsce na prawie niemieckim: Różnice pomiędzy wersjami

int.
m (lit.)
(int.)
* [[1244]] – [[Sulęcin]]<ref group="uwaga">W dokumencie z 1244 określany jako ''civitas''.</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 659.</ref>, [[Kłobuck]] (?)<ref group="uwaga">Data wątpliwa; bardziej prawdopodobne, że miasto otrzymało prawa miejskie dopiero w [[1339]] lub [[1344]].</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1965, t. I, s. 443.</ref>
* [[1245]] – [[Milicz]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1253 r.</ref><ref>''Katalog zabytków sztuki w Polsce. Seria nowa'', t. IV, ''Województwo wrocławskie'', z. 3, ''Milicz, Żmigród, Twardogóra i okolice'', Warszawa 1997, s. 45.</ref>, [[Człopa]]<ref>[http://www.powiatwalecki.com.pl/index4.php?go=1 Historia Powiatu Wałeckiego].</ref>
* przed [[1248]] – [[Międzyrzecz]]<ref group="uwaga">Miasto lokowano pomiędzy 1230 r., a 1248 r.</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.miedzyrzecz.pl/historia-miasta.html | tytuł = Międzyrzecz - historia miasta | opublikowany = Miasto Międzyrzecz | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>
* [[1249]] – [[Lubiąż]]<ref group="uwaga">Lubiąż utracił prawa miejskie w 1844 r.</ref><ref>K. Kalinowski, ''Lubiąż'', Wrocław-warszawa-Kraków 1970, s. 12.</ref>, [[Namysłów]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1249 r.</ref><ref>J. Drabina, ''Historia miast śląskich w średniowieczu'', Kraków 2000, s. 263.</ref>
* [[1250]] – [[Brzeg (miasto)|Brzeg]]<ref>J. Drabina, ''Historia miast śląskich w średniowieczu'', Kraków 2000, s. 142; A. Jureczko, ''Henryk III Biały, książę wrocławski (1247-12661247–1266)'', Kraków 2007, s. 136.</ref>, [[Brześć Kujawski]]<ref group="uwaga">Prawa miejskie otrzymał zapewne przed tą datą.</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1965, t. I, s. 313.</ref>, [[Grodków]]<ref group="uwaga">Miasto lokował przed 1250 r. Mroczek z Pogorzeli. Ponowna lokacja książęca nastąpiła w 1268.</ref><ref>T. Jurek, ''Rodowód Pogorzelów'', Kraków 2005, s. 42; ''Katalog zabytków sztuki w Polsce'', t. VII, ''Województwo opolskie'', z. 3 ''Powiat grodkowski'', Warszawa 1964, s. 13.</ref>, [[Lewin Brzeski]]<ref group="uwaga">Prawa miejskie nadane między [[1240]] a [[1250]] przez Bogusza z Pogorzeli. Rozwój miasta datowany dopiero od kolejnej lokacji w [[1333]].</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 172.</ref>, [[Trzebnica]]<ref group="uwaga">Dokument lokacyjny wystawił 1 lutego 1250 r. książę wrocławski Henryk III Biały.</ref><ref name="A. Jureczko, 1266">A. Jureczko, ''Henryk III Biały, książę wrocławski (1247-12661247–1266)'', Kraków 2007, s. 136.</ref>,
* [[1251]] – [[Bolesławiec]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1251 r.</ref><ref>''Bolesławiec. Zarys monografii miasta'', pod redakcją T. Bugaja i K. Matwijowskiego, Wrocław-Bolesławiec 2001, s. 30.</ref>, [[Chełmża]]<ref group="uwaga">Lokację miasta kładzie się na okres przed 1251 rokiem.</ref><ref>A. Wędzki, ''Początki reformy miejskiej w środkowej Europie do połowy XIII wieku: Słowiańszczyzna Zachodnia'', Warszawa – Poznań 1974, s. 155.</ref>, [[Kostrzyn]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.kostrzyn.wlkp.pl/asp/pl_turys.asp?typ=14&menu=298&strona=1 | tytuł = Historia Kostrzyna | opublikowany = Urząd Miejski w Kostrzynie | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1252]] – [[Cerekwica (województwo dolnośląskie)|Cerekwica]]<ref group="uwaga">Zezwolenie na lokację wydał 12 marca 1250 r. książę wrocławski Henryk III Biały. Miasto szybko upadło.</ref><ref name="A. Jureczko, 1266" />, [[Radziejów]]<ref group="uwaga">Miasto lokowane przez księcia kujawskiego i łęczyckiego [[Kazimierz I kujawski|Kazimierza]].</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1965, t. II, s. 340.</ref>, [[Wiązów]]<ref group="uwaga">Zezwolenie na lokację wydał w 1250 r. książę wrocławski Henryk III Biały. Dokument lokacyjny wzorowany na Nysie wystawił w 1252 r. biskup wrocławski Tomasz II.</ref><ref name="A. Jureczko, 1266" />, [[Zawonia (województwo dolnośląskie)|Zawonia]]<ref group="uwaga">Zezwolenie na lokację wydał książę Henryk III Biały. Miasto wkrótce upadło.</ref><ref>Zob. A. Jureczko, ''Henryk III Biały, książę wrocławski (1247-12661247–1266)'', Kraków 2007, s. 136.</ref>.
* [[1253]] – [[Bochnia]]<ref group="uwaga">Nadanie prawa miejskiego magdeburskiego przez księcia krakowskiego [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława Wstydliwego]].</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1965, t. I, s. 632.</ref>, [[Głogów]]<ref>''Głogów. Zarys monografii miasta'', Wrocław-Głogów 1994, s. 97.</ref>, [[Kluczbork]]<ref group="uwaga">Zezwolenie na lokację wydał 26 lutego 1253 r. książę wrocławski Henryk III biały.</ref><ref name="A. Jureczko, 1266" />, [[Oleśnica]]<ref>''Oleśnica. Monografia miasta i okolic'', pod redakcją S. Michalkiewicza, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1981, s. 39.</ref>, [[Poznań]]<ref group="uwaga">Nadanie prawa miejskiego magdeburskiego przez księcia wielkopolskiego [[Przemysł I|Przemysła I]].</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 195.</ref>, [[Śrem]]<ref group="uwaga">Wydanie przywileju lokacyjnego przez książąt wielkopolskich: [[Przemysł I|Przemysła I]] i [[Bolesław Pobożny|Bolesława Pobożnego]]. W [[1393]] miasto otrzymało prawo magdeburskie i zostało przeniesione na obecną lokalizację na mocy przywileju [[Władysław II Jagiełło|Władysława II Jagiełły]].</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 308.</ref>, [[Przyłęk (województwo dolnośląskie)|Przyłęk]]<ref group="uwaga">W 1253 r. wzmiankowany jest wójt.</ref><ref group="uwaga">Miasto stało się ponownie wsią najpóźniej w 1296 r. przegrywając konkurencję z lepiej położonymi Ząbkowicami Śląskimi.</ref><ref name="J. Organiściak, T. Dudziak 1997" /><ref>''Słownik geografii turystycznej Sudetów'', t. 21, ''Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie, Przedgórze Paczkowskie'', cz. ''N-Ż'', pod redakcją M. Staffy, Wrocław 2008, s. 213.</ref>, [[Ziębice]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1253 roku.</ref><ref>M. Zlat, ''Ziębice'', Wrocław-Warszawa-Kraków 1967, s. 7.</ref>, [[Żmigród]]<ref group="uwaga">Zezwolenie na lokację na wzór Złotoryi i Lwówka Śląskiego wystawił 15 maja 1253 roku książę wrocławski Henryk III Biały.</ref><ref name="A. Jureczko, 1266" />
* [[1253]]–[[1255]] [[Legnica]]<ref>''Legnica. Zarys monografii miasta'', pod red. S. Dąbrowskiego, Wrocław-Legnica 1998, s. 21.</ref>
* [[1254]] – [[Bytom]]<ref>J. Drabina, ''Historia miast śląskich w średniowieczu'', Kraków 2000, s. 173.</ref>, [[Paczków]]<ref group="uwaga">Dokument fundacyjny wystawił biskup wrocławski Tomasz I.</ref><ref>B. Steinborn, ''Otmuchów, Paczków'', Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1982, s. 122.</ref>
* [[1255]] – [[Kłecko]]<ref group="uwaga">Lokacja książęca, istnieje jednak podejrzenie, że jest to falsyfikat.</ref><ref>[[Oskar Lange]], ''Lokacja miast Wielkopolski właściwej na prawie niemieckim w wiekach średnich (z mapą)'' („Pamiętnik Historyczno-Prawny”, t. 1, z. 5), Lwów 1925, s. 18.</ref>, [[Sieradz]]<ref group="uwaga">Data pierwszej wzmianki o mieszczanach sieradzkich.</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 74.</ref>, [[Warta (miasto)|Warta]]<ref group="uwaga">Przywilej lokacyjny księcia kujawskiego i łęczyckiego [[Kazimierz I kujawski|Kazimierza]].</ref><ref>''Miasta polskie w Tysiącleciu'', Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 87.</ref>, [[Włocławek]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://historiawloclawka.prv.pl | tytuł = Historia Włocławka | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1257]] – [[Biecz]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Ślawski | imię = T. | tytuł = Biecz. Szkice historyczne | miejsce = Biecz | data = 2002}}</ref>, [[Jarocin]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.jarocin.net/miasto/historia | tytuł = Historia Jarocina | opublikowany = jarocin.net | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Kraków]]<ref group="uwaga">W literaturze toczy się dyskusja na temat ewentualnej wcześniejszej pierwszej lokacji Krakowa, która mogła mieć miejsce ok. 1220 r. (konieczność nowej lokacji w 1257 r. miała wynikać ze zniszczenia miasta wskutek najazdu tatarskiego; świadectwo wcześniejszej lokacji mają stanowić pojawiający się przed 1257 r. w źródłach sołtysi krakowscy). Jeszcze w XIX w. taką tezę postawił [[Józef Szujski]] w ''Kraków aż do początków XV-go wieku. Wstępne słowo do najstarszych ksiąg tego miasta'', w: ''Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa od r. 1300 do 1400'', wyd. [[Franciszek Piekosiński]], J. Szujski, Kraków 1878; podtrzymywali ją później liczni badacze m.in. H. Münch, ''Kraków do roku 1257 włącznie'', „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Teoria i Historia”, t. VIII, 1958, z. 1, s. 1–40, [[Jerzy Wyrozumski|J. Wyrozumski]], ''Dzieje Krakowa'', t. 1: ''Kraków do schyłku wieków średnich'', Kraków 1992, s. 147–160 czy B. Krasnowolski, ''Lokacje i rozwój Krakowa, Kazimierza i Okołu. Problematyka rozwiązań urbanistycznych'', w: ''Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta'', red. J. Wyrozumski, Kraków 2007 („Biblioteka Krakowska”, nr 150), s. 355–426. Podsumowanie tej dyskusji (z głosem przeciwko wcześniejszej lokacji): J. Wyrozumski, ''Lokacja czy lokacje Krakowa na prawie niemieckim?'', w: ''Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta'', red. J. Wyrozumski, Kraków 2007 („Biblioteka Krakowska”, nr 150), s. 121–151. O przywileju lokacyjnym [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława V Wstydliwego]] z 1257 r. m.in.: B. Wyrozumska, B. Krasnowolski, ''Wielka lokacja'', w: ''Encyklopedia Krakowa'', Kraków–Warszawa 2000, s. 1041–1042. Reprodukcja aktu lokacji (oraz omówienie wraz z literaturą) dostępna jest w [http://dziedzictwo.polska.pl/katalog/skarb,Akt_lokacji_Krakowa_wydany_przez_Boleslawa_Wstydliwego_dnia_5_VI_1257_roku,gid,191225,cid,4059.htm?body=desc Katalogu Skarbów Dziedzictwa Narodowego].</ref><ref>[[Józef Szujski]] ''Kraków aż do początków XV-go wieku. Wstępne słowo do najstarszych ksiąg tego miasta'', w: ''Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa od r. 1300 do 1400'', wyd. [[Franciszek Piekosiński]], J. Szujski, Kraków 1878.</ref><ref>H. Münch, ''Kraków do roku 1257 włącznie'', „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Teoria i Historia”, t. VIII, 1958, z. 1, s. 1–40.</ref><ref>[[Jerzy Wyrozumski|Jerzy Lesław Wyrozumski]] ''Dzieje Krakowa'', t. 1: ''Kraków do schyłku wieków średnich'', Kraków 1992, s. 147–160.</ref><ref>B. Krasnowolski, ''Lokacje i rozwój Krakowa, Kazimierza i Okołu. Problematyka rozwiązań urbanistycznych'', w: ''Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta'', red. J. Wyrozumski, Kraków 2007 („Biblioteka Krakowska”, nr 150), s. 355–426.</ref><ref>J. Wyrozumski, ''Lokacja czy lokacje Krakowa na prawie niemieckim?'', w: ''Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta'', red. J. Wyrozumski, Kraków 2007 („Biblioteka Krakowska”, nr 150), s. 121–151.</ref><ref>B. Wyrozumska, B. Krasnowolski, ''Wielka lokacja'', w: ''Encyklopedia Krakowa'', Kraków–Warszawa 2000, s. 1041–1042.</ref><ref>[http://dziedzictwo.polska.pl/katalog/skarb,Akt_lokacji_Krakowa_wydany_przez_Boleslawa_Wstydliwego_dnia_5_VI_1257_roku,gid,191225,cid,4059.htm?body=desc Katalog Skarbów Dziedzictwa Narodowego].</ref>, [[Pobiedziska]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.pobiedziska.pl/PL-H31/historia.html | tytuł = Historia-Pobiedziska | opublikowany = pobiedziska.pl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Pyzdry]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/pyzdry/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Pyzdry | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Wodzisław Śląski]]<ref group="uwaga">Wodzisław został lokowany na prawie niemieckim pomiędzy początkiem panowania księcia [[Władysław opolski|Władysława opolskiego]] w 1246 roku, a sprowadzeniem do miasta franciszkanów w 1257. Powszechnie tą ostatnią datę przyjmuje się jako datę lokacji, chociaż najprawdopodobniej nastąpiła ona wcześniej.</ref><ref>Ludwik Musioł, ''Wodzisław 1257-19571257–1957'', Katowice 1957.</ref>
* [[1259]] – [[Ścinawa]]<ref>''Wołów. Zarys monografii miasta'', pod red. E. Kościk, Wrocław-Wołów 2002, s. 62.</ref>
* [[1260]] – [[Pyskowice]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.pyskowice.pl/prezentacja-gminy/historia.html | tytuł = Historia Pyskowic | opublikowany = pyskowice.pl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Szprotawa]]<ref name="B. Czechowicza i M 2006">''Dziedzictwo artystyczne Żagania, pod redakcją B. Czechowicza i M. Konopnickiej, Wrocław-Zielona Góra-Żagań 2006, s. 19.</ref>, [[Tczew]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.tcz.pl/index.php?p=5,30,0,historia-miasta#.U2YvIHCZR74 | tytuł = Historia miasta Tczewa | opublikowany = tczew.pl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Żagań]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1260 r., gdy lokowano Szprotawę na prawie niemieckim, na wzór Żagania.</ref><ref name="B. Czechowicza i M 2006" />, [[Żary]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.zary.pl/index.php?id=86# | tytuł = Spojrzenie w przeszłość - Żary | opublikowany = miasto Żary | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* przed 1261 - [[Wleń]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Wlen;3997015.html | tytuł = Wleń | praca = Encyklopedia PWN | opublikowany = PWN | język = pl | data dostępu = 2018-01-08}}</ref><ref group="uwaga">Podawana niekiedy data 1214 (np. [http://www.wlen.org.pl/wlen/wlen.html]) nie ma potwierdzenia w źródłach historycznych.</ref>
* [[1261]] – [[Wołczyn]]<ref group="uwaga">Dokument lokacyjny wystawił 22 stycznia 1261 r. książę wrocławski Henryk III Biały.</ref><ref name="A. Jureczko, 1266" />
* [[1262]] – [[Czeladź (miasto)|Czeladź]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Mrozowski | imię = Marek | tytuł = Czeladź - najkrótsza historia miasta | miejsce = Czeladź | data = 2006 | isbn = 83-921848-7-4}}</ref>, [[Kcynia]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.kcynia.pl/jrp-funduszy-spojnosci.html | tytuł = Kiedy powstała Kcynia? | opublikowany = kcynia.pl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1263]] – [[Wrocławskie Nowe Miasto|Wrocław-Nowe Miasto]]<ref group="uwaga">Dokument lokacyjny wystawił 9 kwietnia 1263 r. książę Henryk III Biały. W 1327 r. połączone z Wrocławiem.</ref><ref name="A. Jureczko, 1266" />, [[Żnin]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.um.znin.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=53&Itemid=35&limit=1&limitstart=2 | tytuł = Historia Żnina - Średniowiecze | opublikowany = Urząd Miejski w Żninie | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1264]] – [[Połaniec]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.polaniec.pl/infopage.php?id=1 | tytuł = Historia Połańca | opublikowany = polaniec.pl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Skaryszew]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.skaryszew.pl/index.php?option=18&action=articles_show&art_id=369 | tytuł = Historia Skaryszewa | opublikowany = Urząd Miasta i Gminy Skaryszew | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1265]] – [[Krzanowice]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.krzanowice.pl/new/site/index/4-gmina/56-krzanowice.html | tytuł = Historia Krzanowic | opublikowany = Urząd Miejski Krzanowice | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1267]] – [[Łęczyca]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/leczyca/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miasta Łęczyca | opublikowany = wirtualnysztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Skała (województwo małopolskie)|Skała]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.skala.pl/miasto-i-gmina/historia/ | tytuł = Historia Skały | opublikowany = Gmina Skała | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Świdnica]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1267 r.</ref><ref>''Świdnica. Zarys monografii miasta'', pod red. W. Korty, Wrocław-Świdnica 1995, s. 55.</ref>
* przed [[1268]] – [[Kalisz]]<ref group="uwaga">Miejska strona internetowa podaje, że Kalisz lokowano ok. 1257 r. Historycy przypuszczają, że lokacja Kalisza miała miejsce pomiędzy 1257 a 1268 rokiem. Zob. Zbyszko Górczak: ''Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce''... Należy jednak pamiętać, że w 1268 Kalisz na pewno posiadał prawa miejskie. Faktycznie nadanie praw miejskich nastąpiło wcześniej – pomiędzy 1257 a 1268 rokiem.</ref><ref>Zbyszko Górczak: ''Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314 r.)'', Poznań 2002, s. 104.</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.kalisz.pl/pl/q/o-miescie/historia-miasta | tytuł = Historia miasta Kalisz | opublikowany = Kalisz | język = pl | data dostępu = 2016-01-09}}</ref>
* [[1268]] – [[Byczyna]]<ref group="uwaga">W 1268 r. Byczyna została lokowana po raz wtóry. Wiązało się to ze zniszczeniem miasta w roku 1241, podczas najazdu Tatarów.</ref><ref name="Byczyna">{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/byczyna/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Byczyna | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Gniewkowo]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.mapofpoland.pl/Gniewkowo,opis.html | tytuł = Gniewkowo - opis, położenie, historia | opublikowany = Galeria zdjęć polskich miast | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>, [[Grodków]]<ref group="uwaga">Dokument lokacji na prawie średzkim wystawił książę Henryk IV Probus 22 września 1268 r.</ref><ref>''Schlesisches Urkundenbuch'', Bd. 4, Köln-Wien 1988, nr 342, s. 227–228. Tłumaczenie niemieckie dokumentu ''Chronik der Stadt Grottkau'', Grottkau 1867, s. 16–17.</ref>, [[Koprzywnica]]<ref group=uwaga>Według niektórych historyków Koprzywnica lokowana została w roku 1262 na prawie polskim, a w 1268 r. akt lokacji zmieniono na niemiecki.</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/koprzywnica/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Koprzywnica | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1270]] – [[Woźniki]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.wozniki.pl/pl/historia.html | tytuł = Rys historyczny - gmina Woźniki | opublikowany = Gmina Woźniki | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>
* [[1271]] – [[Jędrzejów]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/jedrzejow/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Jędrzejów | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Skorogoszcz]]<ref>{{Cytuj|autor=Administrator|tytuł=Skorogoszcz - Daty i fakty|data dostępu=2017-01-05|opublikowany=www.skorogoszcz.pl|url=http://www.skorogoszcz.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=80&Itemid=60}}</ref>
* [[1272]] – [[Oświęcim]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.it.oswiecim.pl/Historia-Miasta-Oswiecim-55.html | tytuł = Historia Miasta Oświęcim | opublikowany = Centrum Informacji Turystycznej w Oświęcimiu | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Żory]]<ref>I. Panic, ''Studia z dziejów Skoczowa w średniowieczu'', Cieszyn 1997, s. 35.</ref>
* [[1273]] – [[Wolbórz]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.wolborz.ugm.pl/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=56&Itemid=66 | tytuł = Historia Wolborza | opublikowany = Gmina Wolbórz | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Wschowa]]<ref group="uwaga">Dokładna data roczna powstania miejscowości nie jest znana. Wzmianki o istnieniu miasta pojawiają się jednak w 1273 r.</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.wschowa.pl/turystyka/artykul/historia-3 | tytuł = Historia miasta Wschowa | opublikowany = Miasto i Gmina Wschowa | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Stary Sącz]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/stary-sacz/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia Starego Sącza | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-04}}</ref>
* [[1282]] – [[Niemcza]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście.</ref><ref>''Niemcza. Wielka historia małego miasta'', Wrocław 2002, s. 40.</ref>, [[Opatów]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.umopatow.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=15&Itemid=147 | tytuł = Historia miasta Opatów | opublikowany = Urząd Miasta i Gminy Opatów | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Wieluń]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/wielun/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Wieluń | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl}}</ref>
* przed 1283 – [[Koźmin Wielkopolski]]<ref name=UM>{{cytuj | url = https://web.archive.org/web/20160304221113/http://www.kozminwlkp.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=49&Itemid=33| tytuł = Krótka historia Koźmina Wielkopolskiego| opublikowany = UMiG Koźmin Wielkopolski}}</ref><ref name="ency">{{Cytuj stronę | url = https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Kozmin-Wielkopolski;3926825.html | tytuł = Koźmin Wielkopolski | praca = Encyklopedia | opublikowany = PWN | data dostępu = 2018-01-08}}</ref>
* [[1283]] – [[Kępno]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.um.kepno.pl/pl/gmina-kepno/historia | tytuł = Historia Kępna | opublikowany = Miasto i Gmina Kępno | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Niemodlin]]<ref group="uwaga">Lokacja nastąpiła przed 1283 r.</ref><ref>J. Domska, ''Niemodlin i ziemia niemodlińska od 1224 roku do początków XX wieku'', Opole-Niemodlin 1998, s. 10.</ref>, [[Ostrzeszów]]<ref group="uwaga">Miasto Ostrzeszów lokowane zostało w latach 1261–1283. Dokładnej daty tego wydarzenia nie można potwierdzić ze względu na zaginięcie aktu lokacyjnego.</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.ostrzeszow.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&menu=26&strona=1 | tytuł = Historia Ostrzeszowa | opublikowany = Urząd Miasta i Gminy Ostrzeszów | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Pleszew]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://regionwielkopolska.pl/dzieje-wielkopolski/dzieje-miast/pleszew-1060.html | tytuł = Pleszew - dzieje miasta | opublikowany = Region Wielkopolska | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Żerków]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.zerkow.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&sub=7&menu=22&strona=1 | tytuł = Historia Żerkowa | opublikowany = Gmina Żerków | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>
* [[1285]] – [[Głogówek]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1285 r.</ref><ref>J. Drabina, ''Historia miast śląskich w średniowieczu'', Kraków 2000, s. 270.</ref>, [[Wołów]]<ref group="uwaga">Lokacja nastąpiła w latach 1284–1288, najprawdopodobniej w 1285.</ref><ref>''Wołów. Zarys monografii miasta'', pod red. E. Kościk, Wrocław-Wołów 2002, s. 63.</ref>
* przed [[1286]] – [[Strzelce Krajeńskie]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.strzelce.pl/artykul/38.html | tytuł = Historia Strzelec Krajeńskich | opublikowany = Miasto i Gmina Strzelce Krajeńskie | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>
* [[1288]] – [[Chojnów]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z dokumentu księcia Henryka V Grubego z 1288 r.</ref><ref>''Chojnów dawniej i dziś. Szkice i materiały'', pod redakcją R. Gładkiewicza, Chojnów-Wrocław 1992, s. 135.</ref>, [[Jelenia Góra]]<ref group="uwaga">Miasto było po raz pierwszy wzmiankowane w dokumencie księcia Bolka I z 20 marca 1288 r.</ref><ref>''Jelenia Góra. Zarys rozwoju miasta'', pod redakcją Z. Kwaśnego, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1989, s. 26.</ref>
* [[1289]] – [[Kościan]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/koscian/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Kościan | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Koźle (Kędzierzyn-Koźle)|Koźle]]<ref group="uwaga">Miasto lokowano w 1289 r.</ref><ref>J.Groger, „Kiedy miasto przestało być twierdzą”, Heilbad 2005 s. 10.</ref>,
* przed 1290 – [[Krobia]]<ref>{{Cytuj|tytuł = Historia miejscowości - Informacje o mieście - Krobia - Wirtualny Sztetl|data dostępu = 2016-02-25|opublikowany = www.sztetl.org.pl|url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/krobia/3,historia-miejscowosci/}}</ref>
* [[1290]] – [[Miechów]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.miechow.eu/miasto-i-gmina/informacje/ | tytuł = Informacje o Miechowie | opublikowany = Gmina i Miasto Miechów | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Góra (województwo dolnośląskie)|Góra]]<ref group="uwaga">Miasto lokował przed 1290 r. książę Henryk III głogowski.</ref><ref name="autonazwa1" />, [[Słupca]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.miasto.slupca.pl/pl/1/412/historia_miasta | tytuł = Historia miasta Słupca | opublikowany = Miasto Słupca | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Strzelce Opolskie]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/strzelce-opolskie/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Strzelce Opolskie | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl}}</ref>, [[Uniejów]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://poddebicki.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&menu=11&strona=1 | tytuł = Uniejów | opublikowany = Powiat Poddębicki | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Wąsosz (powiat górowski)|Wąsosz]]<ref group="uwaga">Miasto lokował książę Henryk III głogowski.</ref><ref name=autonazwa1>T. Jurek, ''Dziedzic Królestwa Polskiego książę głogowski Henryk (1274-13091274–1309)'', Kraków 2006, s. 156.</ref>, [[Wieliczka]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.wieliczka.eu/pl/11218/0/Historia.html | tytuł = Historia Wieliczki | opublikowany = Miasto i Gmina Wieliczka | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref> [[Czaplinek]]<ref>{{Cytuj |autor = Marcin Tujdowski |tytuł = Kłopotliwe dziedzictwo kulturowe na Ziemiach Zachodnich i Północnych (ekspertyza) |czasopismo = Rocznik Ziem Zachodnich |data = 2017-12-29 |issn = 2544-8714 |wolumin = 1 |s = 781–782 |doi = 10.26774/rzz.212}}</ref>
* [[1291]] – [[Lubomierz]]<ref group="uwaga">Prawa miejskie nadał książę Bolko I.</ref><ref>J. Bachmiński, ''Gryfów, Gryf, Lubomierz'', Wrocław-Warszawa-Kraków 1964, s. 125.</ref>, [[Piotrków Trybunalski]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.piotrkow.pl/historia-i-kultura/historia | tytuł = Historia Piotrkowa Trybunalskiego | opublikowany = Miasto Piotrków Trybunalski | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Polkowice]]<ref group="uwaga">Miasto lokował przed 1291 r. książę Henryk III głogowski.</ref><ref name="autonazwa1" />
* [[1292]] – [[Kamienna Góra]]<ref>''Kamienna Góra. Monografia geograficzno-historyczna miasta i okolic'', pod redakcją S. Michalkiewicza, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1985, s. 35.</ref>, [[Lubawka]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.lubawka.net.pl/article/o-gminie/historia-lubawki/1/6 | tytuł = Historia Lubawki | opublikowany = Miasto Lubawka | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Nowy Sącz]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.nowysacz.pl/nowy-scz-krltka-historia | tytuł = Krótka historia Nowego Sącza | opublikowany = Urząd Miasta Nowy Sącz | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Strzelin]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.strzelin.pl/Historia.html | tytuł = Historia Strzelina | opublikowany = Miasto i Gmina Strzelin | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Zator (województwo małopolskie)|Zator]]<ref group="uwaga">10 listopada 1292 r. [[Mieszko cieszyński]] nadał prawa miejskie Zatorowi w oparciu o prawo miejskie Cieszyna.</ref><ref>I. Panic, ''Studia z dziejów Skoczowa w średniowieczu'', Cieszyn 1997, s. 32.</ref>
* [[1293]] – [[Konin]]<ref>[http://www.konin.pl/index.php/historia.html Historia – Witamy w Koninie].</ref>, [[Twardogóra]]<ref name=autonazwa1 />
* [[1294]] – [[Gorzów Śląski]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.gorzowslaski.pl/cms/php/strona.php3?cms=cms_gorzo&lad=a&id_dzi=11&id_dok=11&id_men=11&powrot=1&slowo_szuk=&gdzie_szuk=&id_men_szuk=0 | tytuł = Gorzów Śląski - historia | opublikowany = Urząd Miejski Gorzowa Wielkopolskiego | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>
* [[1295]] – [[Janowiec Wielkopolski]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.um-janowiecwlkp.pl/index.php/historia | tytuł = Historia Janowca Wielkopolskiego | opublikowany = Miasto i Gmina Janowiec Wielkopolski | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Lubin]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1295 r.</ref><ref>''Lubin. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków'', pod redakcją K. Matwijowskiego, Wrocław-Lubin 1996, s. 47.</ref>, [[Nowe Miasteczko]]<ref group="uwaga">Miasto lokował przed 1295 r. książę Henryk III głogowski.</ref><ref name="autonazwa1" />, [[Skwierzyna]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.skwierzyna.pl/o-skwierzynie/historia.html | tytuł = Historia Skwierzyny | opublikowany = Skwierzyna | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Szadek]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o Szadku jako o mieście pochodzi właśnie z 1295 r.</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sztetl.org.pl/pl/article/szadek/3,historia-miejscowosci/ | tytuł = Historia miejscowości Szadek | opublikowany = wirtualny sztetl | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>, [[Świerzawa]]<ref group="uwaga">Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1295 r.</ref><ref>S. Kozak, B. Steinborn, ''Złotoryja, Chojnów, Świerzawa'', Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1971, s. 97.</ref>
* przed [[1296]] – [[Sulejów]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.sulejow.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&sub=6&menu=114&strona=1 | tytuł = Historia Sulejowa | opublikowany = Gmina Sulejów | język = pl | data dostępu = 2014-05-05}}</ref>