WR 102: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 1728 bajtów ,  2 miesiące temu
popr.
(infobox - dane)
(popr.)
 
== Odkrycie ==
O gwieździe WR 102 po raz pierwszy wspomniano w kontekście możliwego optycznego odpowiednika szczególnego źródła [[Promieniowanie rentgenowskie|promieniowania rentgenowskiego]] GX &nbsp; 3 + 1. <ref name="sanduleak2"><cite class="citation journal">Sanduleak, N. (1971). "On Stars Having Strong O VI Emission". ''The Astrophysical Journal''. '''164''': L71. [[Bibcode]]:[[bibcode:1971ApJ...164L..71S|1971ApJ...164L..71S]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1086/180694|10.1086/180694]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Jednak okazało się, że jest to osobny obiekt, a w 1971 roku został wyróżniony jako jasna gwiazda o nietypowych liniach emisji O <sub>VI</sub> w swoim spektrum. <ref name="sanduleak"><cite class="citation journal">Stephenson, C. B.; Sanduleak, N. (1971). "Luminous stars in the Southern Milky Way". ''Publications of the Warner & Swasey Observatory''. '''1''': 1. [[Bibcode]]:[[bibcode:1971PW&SO...1a...1S|1971PW&#x26;SO...1a...1S]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Została sklasyfikowana jako gwiazda o typie widmowym '''WC;''' swoją unikalność zawdzięcza silnie zjonizowanym liniom emisji (nie jest ona centralną gwiazdą [[Mgławica planetarna|mgławicy planetarnej]] ). <ref name="stenholm"><cite class="citation journal">Stenholm, B. (1975). "Wolf-Rayet stars and galactic structure". ''Astronomy and Astrophysics''. '''39''': 307. [[Bibcode]]:[[bibcode:1975A&A....39..307S|1975A&#x26;A....39..307S]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> U WR102 zaobserwowano wahania jasności; obiekt otrzymał oznaczenie V3893 Sagittarii na 62. liście nazw gwiazd zmiennych. <ref name="ibvs"><cite class="citation journal">Kukarkin, B. V.; Kholopov, P. N.; Fedorovich, V. P.; Kireyeva, N. N.; Kukarkina, N. P.; Medvedeva, G. I.; Perova, N. B. (1977). "62nd Name-List of Variable Stars". ''Information Bulletin on Variable Stars''. '''1248''': 1. [[Bibcode]]:[[bibcode:1977IBVS.1248....1K|1977IBVS.1248....1K]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>
 
Słaba mgławica została odkryta wokół WR 102 w 1981 roku. <ref name="chu"><cite class="citation journal">Chu, Y. -H (1981). "Galactic ring nebulae associated with Wolf-rayet stars. I. Introduction and classification". ''The Astrophysical Journal''. '''249''': 195. [[Bibcode]]:[[bibcode:1981ApJ...249..195C|1981ApJ...249..195C]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1086/159275|10.1086/159275]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> W 1982 roku pięć jasnych gwiazd o wysoko zjonizowanych liniach emisji tlenu, w tym WR 102, zostało użytych do zdefiniowania klasy WO gwiazd Wolfa-Rayeta. Zostały one zidentyfikowane jako wysoko rozwinięte masywne gwiazdy. <ref name="barlow"><cite class="citation journal">Barlow, M. J.; Hummer, D. G. (1982). "The WO Wolf-rayet stars". ''Wolf-Rayet Stars: Observations''. '''99''': 387–392. [[Bibcode]]:[[bibcode:1982IAUS...99..387B|1982IAUS...99..387B]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/978-94-009-7910-9_51|10.1007/978-94-009-7910-9_51]]. [[International Standard Book Number|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-90-277-1470-1|<bdi>978-90-277-1470-1</bdi>]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>
 
== Właściwości ==
[[Plik:WR102 Ejecta Nebula.png|lewo|mały| Obraz mgławicy w [[Podczerwień|podczerwieni]] wokół WR 102 ( {{Small|[[Wide-field Infrared Survey Explorer|WISE]]}} ) ]]
WR 102, o [[Typ widmowy|klasyfikacji widmowej]] WO2, jest jedną z niewielu znanych gwiazd Wolfa-Rayeta o sekwencji tlenowej; w [[Droga Mleczna|Drodze Mlecznej]] odkryto zaledwie cztery takie obiekty, a w pozostałych galaktykach odkryto ich pięć. Jest również najgorętszą znaną gwiazdą, o temperaturze powierzchni 210 000 [[Kelwin|K.]] Poprzez komputerowe modelowanie atmosfery oszacowano jej jasność na około 282,000 jasności Słońca, <ref name="wo"><cite class="citation journal">Tramper, F.; Straal, S. M.; Sanyal, D.; Sana, H.; de Koter, A.; Gräfener, G.; Langer, N.; Vink, J. S.; de Mink, S. E.; Kaper, L. (2015). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2015/09/aa25390-14.pdf "Massive stars on the verge of exploding: The properties of oxygen sequence Wolf-Rayet stars"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''581''' (110): A110. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1507.00839v1 1507.00839v1]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2015A&A...581A.110T|2015A&#x26;A...581A.110T]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201425390|10.1051/0004-6361/201425390]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> zaś obliczenia jasności i odległości dają wynik rzędu 380,000 jasności Słońca przy odległości 2,900± 200 parseków. <ref name="dr2"><cite class="citation journal">Brown, A. G. A.; et al. (Gaia collaboration) (August 2018). "''Gaia'' Data Release 2: Summary of the contents and survey properties". ''[[Astronomy & Astrophysics]]''. '''616'''. A1. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1804.09365 1804.09365]</span>. [[Bibcode]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[bibcode:2018A&A...616A...1G|2018A&#x26;A...616A...1G]]</span>. [[Digital object identifier|doi]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1051/0004-6361/201833051|10.1051/0004-6361/201833051]]</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>&#x20;[http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?Gaia%20DR2%204067059872964459648 Gaia DR2 record for this source] at [[VizieR]].</ref> <ref name="sander2019"><cite class="citation journal">Sander, A. A. C.; Hamann, W.-R.; Todt, H.; Hainich, R.; Shenar, T.; Ramachandran, V.; Oskinova, L. M. (2019). "The Galactic WC and WO stars". ''Astronomy & Astrophysics''. '''621''': A92. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1807.04293 1807.04293]</span>. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201833712|10.1051/0004-6361/201833712]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Jest to bardzo mała gęsta gwiazda o promieniu około 0.58 i masie 16.7 .
 
Bardzo silne [[Wiatr gwiazdowy|wiatry]] z [[Prędkość graniczna|graniczną prędkością]] rzędu 5000 km/s sprawiają, że WR 102 traci ok. 10^-5 masy Słońca każdego roku. <ref name="wc"><cite class="citation journal">Sander, A.; Hamann, W. -R.; Todt, H. (2012). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2012/04/aa17830-11.pdf "The Galactic WC stars"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''540''': A144. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1201.6354 1201.6354]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2012A&A...540A.144S|2012A&#x26;A...540A.144S]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201117830|10.1051/0004-6361/201117830]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Dla porównania Słońce [[Wiatr słoneczny|traci]] (2-3)*10<sup>-14</sup> mas Słońca rocznie z powodu [[Wiatr słoneczny|wiatru słonecznego]], kilkaset milionów razy mniej niż WR 102. Wiatry te i silne promieniowanie [[Ultrafiolet|ultrafioletowe]] z gorącej gwiazdy skompresowały i zjonizowały otaczający materiał międzygwiezdny w złożoną serię łuków opisanych jako bąbelkowa mgławica Wolfa-Rayeta . <ref name="wise"><cite class="citation journal">Toalá, J. A.; Guerrero, M. A.; Ramos-Larios, G.; Guzmán, V. (2015). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2015/06/aa25706-15.pdf "WISE morphological study of Wolf-Rayet nebulae"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''578''': A66. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1503.06878 1503.06878]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2015A&A...578A..66T|2015A&#x26;A...578A..66T]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201525706|10.1051/0004-6361/201525706]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>
 
== Status ewolucyjny ==
Gwiazdy WO są ostatnim etapem ewolucji najbardziej masywnych gwiazd przed eksplozją jako [[Supernowa|supernowe]] . <ref name="groh0813"><cite class="citation journal">Groh, Jose H.; Meynet, Georges; Georgy, Cyril; Ekstrom, Sylvia (2013). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2013/10/aa21906-13.pdf "Fundamental properties of core-collapse Supernova and GRB progenitors: Predicting the look of massive stars before death"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''558''': A131. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1308.4681v1 1308.4681v1]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2013A&A...558A.131G|2013A&#x26;A...558A.131G]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201321906|10.1051/0004-6361/201321906]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Jest bardzo prawdopodobne, że WR 102 jest na ostatnim etapie [[Reakcja termojądrowa|syntezy jądrowej]], blisko zakończenia fazy [[Proces 3-α|spalania helu]] (lub też na dalszym etapie). <ref name="groh2014"><cite class="citation journal">Groh, Jose H.; Meynet, Georges; Ekström, Sylvia; Georgy, Cyril (2014). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2014/04/aa22573-13.pdf "The evolution of massive stars and their spectra I. A non-rotating 60 Msun star from the zero-age main sequence to the pre-supernova stage"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''564''': A30. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1401.7322 1401.7322]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2014A&A...564A..30G|2014A&#x26;A...564A..30G]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201322573|10.1051/0004-6361/201322573]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>
 
Obliczono, że WR 102 wybuchnie jako supernowa w ciągu 1500 lat. <ref name="wo"><cite class="citation journal">Tramper, F.; Straal, S. M.; Sanyal, D.; Sana, H.; de Koter, A.; Gräfener, G.; Langer, N.; Vink, J. S.; de Mink, S. E.; Kaper, L. (2015). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2015/09/aa25390-14.pdf "Massive stars on the verge of exploding: The properties of oxygen sequence Wolf-Rayet stars"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''581''' (110): A110. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1507.00839v1 1507.00839v1]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2015A&A...581A.110T|2015A&#x26;A...581A.110T]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201425390|10.1051/0004-6361/201425390]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Wysoka masa i szybki obrót umożliwiłyby wystąpienie [[Rozbłysk gamma|rozbłysku gamma]] (GRB) <ref name="groh0813"><cite class="citation journal">Groh, Jose H.; Meynet, Georges; Georgy, Cyril; Ekstrom, Sylvia (2013). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2013/10/aa21906-13.pdf "Fundamental properties of core-collapse Supernova and GRB progenitors: Predicting the look of massive stars before death"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''558''': A131. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1308.4681v1 1308.4681v1]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2013A&A...558A.131G|2013A&#x26;A...558A.131G]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201321906|10.1051/0004-6361/201321906]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> ale nie jest jasne, czy WR 102 szybko się obraca. Wcześniej sądzono, że przewidywana prędkość obrotowa [[Wiatr gwiazdowy|wiatru gwiazdowego]] może wynosić nawet 1000 &nbsp; km / s <ref name="wc"><cite class="citation journal">Sander, A.; Hamann, W. -R.; Todt, H. (2012). [https://www.aanda.org/articles/aa/pdf/2012/04/aa17830-11.pdf "The Galactic WC stars"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Astronomy & Astrophysics''. '''540''': A144. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1201.6354 1201.6354]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2012A&A...540A.144S|2012A&#x26;A...540A.144S]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1051/0004-6361/201117830|10.1051/0004-6361/201117830]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> ale obserwacje spektropolarne wydają się wskazywać, że jeżeli WR 102 obraca się, to prędkość jej obrotu jest znacznie niższa. <ref name="stevance"><cite class="citation journal">Stevance, H F; Ignace, R; Crowther, P A; Maund, J R; Davies, B; Rate, G (2018). "Probing the rotational velocity of Galactic WO stars with spectropolarimetry". ''Monthly Notices of the Royal Astronomical Society''. '''479''' (4): 4535–4543. [[arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//arxiv.org/abs/1807.02117 1807.02117]</span>. [[Bibcode]]:[[bibcode:2018MNRAS.479.4535S|2018MNRAS.479.4535S]]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1093/mnras/sty1827|10.1093/mnras/sty1827]].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>
 
== Zobacz też ==