Sądy wojskowe (Polska): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 2188 bajtów ,  5 miesięcy temu
Nieprawidłowe formatowanie
(Nieprawidłowe formatowanie)
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf '''Sądy wojskowe''' – organy [[Wymiar sprawiedliwości|wymiaru sprawiedliwości]] [[Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej|Wojska Polskiego.]].
 
==[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Sądownictwo Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej] ==
{{osobny artykuł|Służba sprawiedliwości (II RP)}}
 
==[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Sądownictwo wojskowe po roku 1989] ==
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf W Polsce sądownictwo wojskowe zostało powołane do sprawowania [[wymiar sprawiedliwości|wymiaru sprawiedliwości]] w [[Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej|Siłach Zbrojnych RP]]. Ustrój sądownictwa wojskowego reguluje ustawa z 21 sierpnia 1997 roku – Prawo o ustroju sądów wojskowych ({{Dziennik Ustaw|2018|1921}}][http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001921 Dz.U. z 2018 r. poz. 1921]) natomiast postępowanie przed sądami wojskowymi, w tym to, jakie sprawy (o które przestępstwa) rozpoznawane są przez sądy wojskowe, uregulowane jest w dziale XV [[Kodeks postępowania karnego (1997)|Kodeksu postępowania karnego]]. Dział ten zawiera przepisy proceduralne stosowane wyłącznie przed sądami wojskowymi, ale jednocześnie w szerokim zakresie nakazuje stosowanie przed tymi sądami przepisów pozostałych działów kodeksu postępowania karnego. Postępowania przed sądami wojskowymi toczą się więc w znacznej części na podstawie tych samych przepisów, które regulują postępowanie przed sądami powszechnymi (zob. art. 646 k.p.k.). W Części Wojskowej [[Kodeks karny (1997)|Kodeksu karnego]] (od art. 317 k.k.) opisano z kolei reguły prawa karnego materialnego odnoszące się do żołnierzy, w tym opisano zbiór czynów zabronionych jako przestępstwa, których sprawcą może być wyłącznie żołnierz (a inne osoby - np. pracownicy wojska - tylko wyjątkowo, gdy wynika to z przepisów szczególnych).
 
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Podobnie, jak w innych krajach, polskie sądownictwo wojskowe jest [[sądownictwo szczególne|sądownictwem szczególnym]], właściwym tylko dla określonego rodzaju sprawców – przede wszystkim żołnierzy[[żołnierz]]y, a tylko marginalnie dla osób cywilnych.]
 
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Organami sądownictwa wojskowego są sądy wojskowe. Sędzią sądu wojskowego może być [[Oficer (wojsko)|oficer]] pełniący zawodową służbę stałą]<ref>Art. 22 § 1 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych ({{Dziennik Ustaw|2018|1921}}).</ref>[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf . Są oni powoływani przez [[Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej|Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej]] na wniosek [[Krajowa Rada Sądownictwa|Krajowej Rady Sądownictwa]]<ref>Art. 23 § 1 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych.</ref>[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf .]
 
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Obecnie – inaczej niż to było w poprzednim systemie – wojskowe jednostki organizacyjne [[prokuratura|prokuratury]] i [[Żandarmeria Wojskowa]] nie pełnią roli służebnej wobec sądownictwa wojskowego.]
 
===[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Właściwość sądów wojskowych] ===
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Zgodnie z art. 647 [[Kodeks postępowania karnego (1997)|Kodeksu postępowania karnego]] orzecznictwu sądów wojskowych podlegają sprawy:]
# [[żołnierz służby czynnej|żołnierzy służby czynnej]] o:
## [[przestępstwo|przestępstwa]] przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, zasadom dyscypliny wojskowej, zasadom postępowania z podwładnymi, zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym, zasadom pełnienia służby, mieniu wojskowemu,
## przestępstwa popełnione przeciwko [[organ wojskowy|organowi wojskowemu]] lub innemu [[żołnierz]]owi,
## przestępstwa popełnione podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w obrębie obiektu wojskowego lub wyznaczonego miejsca przebywania, ze szkodą dla wojska lub z naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby wojskowej – z wyjątkiem przestępstw popełnionych na szkodę osoby nie będącej [[żołnierz]]em,
# [[pracownik cywilny wojska|pracowników cywilnych wojska]] o przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby i przeciwko mieniu wojskowemu,
# [[żołnierz]]y sił zbrojnych państw obcych, przebywających na [[Terytorium państwowe|terytorium]] RP, oraz członków ich personelu cywilnego ([[pracownicy cywilni wojska]]), o przestępstwa popełnione w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że [[umowa międzynarodowa]], której [[Rzeczpospolita Polska]] jest stroną, stanowi inaczej.
 
Z mocy art. 648 [[Kodeks postępowania karnego (1997)|Kodeksu postępowania karnego]] sądy wojskowe rozpoznają także sprawy o:
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf żołnierzy służby czynnej o:]
# współdziałanie w popełnieniu przestępstw określonych wyżej w punkcie 1.1,
##[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, zasadom dyscypliny wojskowej, zasadom postępowania z podwładnymi, zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym, zasadom pełnienia służby, mieniu wojskowemu,]
# przestępstwa [[poplecznictwo|poplecznictwa]] i [[paserstwo|paserstwa]] – jeżeli czyn pozostaje w związku z przestępstwem wskazanym wyżej w punkcie 1.1,
##[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf przestępstwa popełnione przeciwko organowi wojskowemu lub innemu żołnierzowi,]
# inne przestępstwa, jeśli [[ustawa|ustawy]] tak stanowią.
##[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf przestępstwa popełnione podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w obrębie obiektu wojskowego lub wyznaczonego miejsca przebywania, ze szkodą dla wojska lub z naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby wojskowej – z wyjątkiem przestępstw popełnionych na szkodę osoby nie będącej żołnierzem,]
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf pracowników cywilnych wojska o przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby i przeciwko mieniu wojskowemu,]
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium RP, oraz członków ich personelu cywilnego (pracownicy cywilni wojska), o przestępstwa popełnione w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.]
 
Z mocy [[przepis przejściowy|przepisu przejściowego]] (art. 12 ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego) do dnia wejścia w życie art. 647 Kodeksu postępowania karnego, czyli do 1 stycznia [[2008]], sądy wojskowe rozpoznawały sprawy żołnierzy w czynnej służbie wojskowej o wszelkie przestępstwa popełnione w czasie pełnienia tej służby.
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Z mocy art. 648 Kodeksu postępowania karnego sądy wojskowe rozpoznają także sprawy o:]
 
Z mocy art. 10 [[Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia|Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia]] wojskowe sądy garnizonowe rozpoznają w pierwszej instancji sprawy o wykroczenia popełnione przez:
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf współdziałanie w popełnieniu przestępstw określonych wyżej w punkcie 1.1,]
# żołnierzy w czynnej służbie wojskowej,
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf przestępstwa poplecznictwa i paserstwa – jeżeli czyn pozostaje w związku z przestępstwem wskazanym wyżej w punkcie 1.1,]
# żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz członków ich personelu cywilnego, jeżeli pozostają w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile ustawa lub umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej.
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf inne przestępstwa, jeśli ustawy tak stanowią.]
 
Zgodnie z wymogiem [[Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej|Konstytucji]] sądownictwo wojskowe jest co najmniej dwuinstancyjne ([[zasada instancyjności]]).
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Z mocy przepisu przejściowego (art. 12 ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego) do dnia wejścia w życie art. 647 Kodeksu postępowania karnego, czyli do 1 stycznia 2008, sądy wojskowe rozpoznawały sprawy żołnierzy w czynnej służbie wojskowej o wszelkie przestępstwa popełnione w czasie pełnienia tej służby.]
 
* '''Wojskowy sąd garnizonowy''' „odpowiada” [[sąd rejonowy|sądowi rejonowemu]]. Wojskowy sąd garnizonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych [[ustawa|ustawą]] do właściwości innego sądu. Sądy te rozpoznają także środki odwoławcze ([[zażalenie|zażalenia]]) od orzeczeń i [[zarządzenie|zarządzeń]] wydanych w [[postępowanie przygotowawcze|postępowaniu przygotowawczym]] przez [[prokurator]]a wojskowego lub inne upoważnione [[organ wojskowy|organy wojskowe]] (np. [[żołnierz]]a [[Żandarmeria Wojskowa|Żandarmerii Wojskowej]]).
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Z mocy art. 10 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wojskowe sądy garnizonowe rozpoznają w pierwszej instancji sprawy o wykroczenia popełnione przez:]
 
* '''Wojskowy sąd okręgowy''' „odpowiada” [[sąd okręgowy|sądowi okręgowemu]], a zatem rozpoznaje [[apelacja (prawo)|apelacje]] i [[zażalenie|zażalenia]] na [[orzeczenie sądowe|orzeczenia]] lub [[zarządzenie|zarządzenia]] wydane w wojskowym sądzie garnizonowym. Wojskowy sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o przestępstwa:
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf żołnierzy w czynnej służbie wojskowej,]
# popełnione przez [[żołnierz]]y posiadających [[stopień wojskowy]] [[major]]a i wyższy (tj. wszystkich oficerów starszych, generałów i admirałów oraz [[Marszałek (stopień wojskowy)|Marszałka Polski]]),
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz członków ich personelu cywilnego, jeżeli pozostają w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile ustawa lub umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej.]
# podlegające w postępowaniu przed [[Sądy powszechne|sądami powszechnymi]] [[Właściwość (prawo)|właściwości]] [[sąd okręgowy|sądu okręgowego]] oraz w szczególnym przypadku [[dezercja|dezercji]] a także czynnej napaści na przełożonego z użyciem broni,
# popełnione przez żołnierzy sił zbrojnych państw obcych oraz ich personelu cywilnego,
# inne na podstawie przepisów szczególnych.
 
Wojskowy sąd okręgowy orzeka także jednoosobowo w przedmiocie [[tymczasowe aresztowanie|tymczasowego aresztowania]] w stosunku do [[żołnierz]]y posiadających [[stopień wojskowy]] [[major]]a i wyższy (w stosunku do pozostałych orzeka o tym wojskowy sąd garnizonowy).
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Zgodnie z wymogiem Konstytucji sądownictwo wojskowe jest co najmniej dwuinstancyjne (zasada instancyjności).]
 
* '''[[Sąd Najwyższy (Polska)|Sąd Najwyższy]] – Izba Karna rozpoznaje'''
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf '''Wojskowy sąd garnizonowy''' „odpowiada” sądowi rejonowemu. Wojskowy sąd garnizonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. Sądy te rozpoznają także środki odwoławcze (zażalenia) od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym przez prokuratora wojskowego lub inne upoważnione organy wojskowe (np. żołnierza Żandarmerii Wojskowej).]
 
*# [http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf '''Wojskowy sąd okręgowy''' „odpowiada” sądowi okręgowemu, a zatem rozpoznaje[apelacja (prawo)|apelacje]] i [[zażalenie|zażalenia]] na [[orzeczenie sądowe|orzeczenia]] lub [[zarządzenie|zarządzenia]] wydane w wojskowym sądzie garnizonowym. Wojskowy sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o przestępstwa:]okręgowym,
# [[kasacja (Polska)|kasacje]],
# sprawy przewidziane dla [[sąd apelacyjny|sądów apelacyjnych]] (tj. apelacje i zażalenia od orzeczeń i zarządzeń wydanych w wojskowym sądzie okręgowym jako sądzie pierwszej instancji),
# inne sprawy przekazane przez [[ustawa|ustawę]] [[Sąd Najwyższy (Polska)|Sądowi Najwyższemu]].
 
=== Struktura sądownictwa wojskowego w Polsce ===
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf popełnione przez żołnierzy posiadających stopień wojskowy majora i wyższy (tj. wszystkich oficerów starszych, generałów i admirałów oraz Marszałka Polski),]
'''Stan na 9 maja 2014 roku'''<ref>Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 maja 2014 r. w sprawie określenia siedzib i obszarów właściwości sądów wojskowych ({{Dziennik Ustaw|2014|662}}).</ref>
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf podlegające w postępowaniu przed sądami powszechnymi właściwości sądu okręgowego oraz w szczególnym przypadku dezercji a także czynnej napaści na przełożonego z użyciem broni,]
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf popełnione przez żołnierzy sił zbrojnych państw obcych oraz ich personelu cywilnego,]
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf inne na podstawie przepisów szczególnych.]
 
Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy sąd okręgowy orzeka także jednoosobowo w przedmiocie tymczasowego aresztowania w stosunku do żołnierzy posiadających stopień wojskowy majora i wyższy (w stosunku do pozostałych orzeka o tym wojskowy sąd garnizonowy).]
* Wojskowy Sąd Garnizonowy w Gdyni
* Wojskowy Sąd Garnizonowy w Poznaniu
* Wojskowy Sąd Garnizonowy w Szczecinie
* Wojskowy Sąd Garnizonowy we Wrocławiu
Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie
* Wojskowy Sąd Garnizonowy w Lublinie
* Wojskowy Sąd Garnizonowy w Olsztynie
* Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie
 
=== Nadzór nad sądami wojskowymi ===
* '''[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Sąd Najwyższy – Izba Karna rozpoznaje]'''
Nadzór w zakresie organizacji i działalności administracyjnej nad sądami wojskowymi sprawuje [[Ministerstwo Sprawiedliwości (Polska)|minister sprawiedliwości]].
Nadzór w zakresie czynnej służby wojskowej [[Sędzia|sędziów]], [[asesor]]ów i [[Aplikacja (prawo)|aplikantów]] sądów wojskowych sprawuje [[Ministerstwo Obrony Narodowej|minister obrony narodowej]].
 
=== Organy sądów wojskowych ===
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf apelacje i zażalenia na orzeczenia lub zarządzenia wydane w wojskowym sądzie okręgowym,]
Organami sądów wojskowych są:
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf kasacje,]
* w wojskowych sądach okręgowych:
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf sprawy przewidziane dla sądów apelacyjnych (tj. apelacje i zażalenia od orzeczeń i zarządzeń wydanych w wojskowym sądzie okręgowym jako sądzie pierwszej instancji),]
** prezes sądu
#[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf inne sprawy przekazane przez ustawę Sądowi Najwyższemu.]
** kolegium wojskowego sądu okręgowego
* w wojskowych sądach garnizonowych:
** prezes sądu.
 
== Zobacz też ==
===[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Struktura sądownictwa wojskowego w Polsce]===
* [[sądownictwo wojskowe]]
'''[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Stan na 9 maja 2014 roku]'''<ref>Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 maja 2014 r. w sprawie określenia siedzib i obszarów właściwości sądów wojskowych ({{Dziennik Ustaw|2014|662}}).</ref>
 
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu]
 
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Garnizonowy w Gdyni]
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Garnizonowy w Poznaniu]
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Garnizonowy w Szczecinie]
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Garnizonowy we Wrocławiu]
 
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie]
 
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Garnizonowy w Lublinie]
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Garnizonowy w Olsztynie]
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie]
 
===[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Nadzór nad sądami wojskowymi]===
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Nadzór w zakresie organizacji i działalności administracyjnej nad sądami wojskowymi sprawuje minister sprawiedliwości.
Nadzór w zakresie czynnej służby wojskowej sędziów, asesorów i aplikantów sądów wojskowych sprawuje minister obrony narodowej.]
 
===[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Organy sądów wojskowych]===
[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Organami sądów wojskowych są:]
 
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf w wojskowych sądach okręgowych:]
**[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf prezes sądu]
**[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf kolegium wojskowego sądu okręgowego]
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf w wojskowych sądach garnizonowych:]
**[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf prezes sądu.]
 
==[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf Zobacz też]==
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf sądownictwo wojskowe]
*[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/34619/019.pdf sądownictwo wojskowe 1914 - 2002 - biblioteka cyfrowa]
*[[Sądownictwo wojskowe 1914 - 2002|sądownictwo wojskowe 1914 - 2002 - recenzja przewodu doktorskiego]]
 
== Przypisy ==
3453

edycje