Trzeci Świat: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 540 bajtów ,  2 miesiące temu
jęz., drobne merytoryczne, drobne redakcyjne
(jęz., drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
 
'''Trzeci Świat''' – powstałe w okresie [[zimna wojna|zimnej wojny]] określenie grupy [[państwo|państw]] nienależących ani do bloku zachodniego – w którym dominował [[kapitalizm]], ani do [[blok wschodni|bloku wschodniego]] – gdzie dominował ustrój [[socjalizm|socjalistyczny]].
 
Popularyzacja tego pojęcia nastąpiła po [[konferencja w Bandungu|konferencji w Bandungu]] w 1955 r.<ref name="Solarz76" /> Od tej konferencji też zaczęto łączyć pojęcie Trzeciego Świata z [[dekolonizacja|ruchem dekolonizacji]].
Do krajów ''Trzeciego Świata'' zaliczano ponad 130 państw, przede wszystkim [[afryka]]ńskich, [[azja]]tyckich i należących do [[Ameryka Łacińska|Ameryki Łacińskiej]]. Państwa te charakteryzowały się słabym [[przemysł|uprzemysłowieniem]] i dominacją form [[społeczeństwo tradycyjne|społeczeństwa tradycyjnego]]. Z czasem też termin ''Trzeci Świat'' oznaczać zaczął grupę ubogich państw niezachodnich, o tradycji postkolonialnej.
 
''Trzeci świat'' jest wspócześnie pojęciem [[stygmatyzacja|stygmatyzującym]] poprzez związane z nim negatywne skojarzenia i [[stereotyp]]y. Kojarzony jest z biedą, głodem, zacofaniem, konfliktami i niestabilnością<ref name="Solarz112" />. Obecnie instytucje zajmujące się problematyką globalną używają określeń Globalna Północ, dawniej ''[[Pierwszy Świat]]'' i ''[[Drugi Świat]]'', i '''Globalne Południe''' (eng. Global South), dawniej ''Trzeci Świat'' i ''[[Czwarty Świat]]''.<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.globalna.edu.pl|tytuł=globalna.edu.pl|język=pl|data dostępu=6 listopada 2019}}</ref><ref>{{cytuj stronę|url=http://globalnepoludnie.pl|tytuł=globalnepoludnie.pl |język=pl|data dostępu=6 listopada 2019}}</ref>
 
== Geneza pojęcia ==
 
== Państwa Trzeciego Świata ==
Nie ma zgody co do tego, jakie państwa należąmożna było przypisać do Trzeciego Świata. Częściowo wynika to z nieostrości pojęcia, a częściowo ze zmian społeczno-gospodarczych w niektórych krajach.
 
Do krajów ''Trzeciego Świata'' zaliczano ponad 130 państw, przede wszystkim [[afryka]]ńskich, [[azja]]tyckich i należących do [[Ameryka Łacińska|Ameryki Łacińskiej]]. Państwa te charakteryzowały się słabym [[przemysł|uprzemysłowieniem]] i dominacją form [[społeczeństwo tradycyjne|społeczeństwa tradycyjnego]]. Z czasem też termin ''Trzeci Świat'' oznaczać zaczął grupę ubogich państw niezachodnich, o tradycji postkolonialnej.
Do krajów Trzeciego Świata zalicza się najczęściej kraje afrykańskie (wyłączając niekiedy [[Południowa Afryka|Republikę Południowej Afryki]]), kraje azjatyckie (wyłączając obszar byłego [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], [[Japonia|Japonię]], [[Izrael]], [[Cypr]], Chiny i [[Turcja|Turcję]]), oraz państwa obu Ameryk, położone na południe od [[granica amerykańsko-meksykańska|granicy Stanów Zjednoczonych i Meksyku]]. Do krajów Trzeciego Świata należą również kraje [[Oceania|Oceanii]], bez [[Australia|Australii]] i [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]<ref name="Solarz19" />.
 
Do krajów Trzeciego Świata zalicza sięzaliczano najczęściej kraje afrykańskie (wyłączając niekiedy [[Południowa Afryka|Republikę Południowej Afryki]]), kraje azjatyckie (wyłączając obszar byłego [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], [[Japonia|Japonię]], [[Izrael]], [[Cypr]], Chiny i [[Turcja|Turcję]]), oraz państwa obu Ameryk, położone na południe od [[granica amerykańsko-meksykańska|granicy Stanów Zjednoczonych i Meksyku]]. Do krajów Trzeciego Świata należązaliczane były również kraje [[Oceania|Oceanii]], bez [[Australia|Australii]] i [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]<ref name="Solarz19" />.
 
W niektórych ujęciach za kraje Trzeciego Świata uznawano również niektóre kraje europejskie, takie jak [[Grecja]], [[Portugalia]], [[Rumunia]] czy [[Serbia|Jugosławia]]<ref name="Solarz23" />.
 
Te wyróżnienia opierają się najczęściej na ujęciu ''Trzeciego Świata'' jako grupy państw słabo rozwiniętych. Autorzy, którzy konsekwentnie rozumieją ''Trzeci Świat'' jako grupę państw pozostających w okresie zimnej wojny poza blokami wschodnim i zachodnim, wyłączają z trzeciego świata kraje socjalistyczne ([[Kuba|Kubę]], [[Chińska Republika Ludowa|ChRL]], [[Mongolia|Mongolię]], [[Wietnam Północny]] i [[Korea Północna|Koreę Północną]]<ref name="Solarz22" />).
 
== Znaczenie pojęcia ==
 
=== Trzeci Świat – sens społeczno-gospodarczy ===
Obecnie podosoby pojęciemużywające pojęcia ''TrzeciegoTrzeci ŚwiataŚwiat'' rozumienajczęściej sięnazywają najczęściejtak kraje o niskim poziomie rozwoju społeczno-ekonomicznego. Źródła tego znaczenia znajdują się już w pierwszym eseju Alfreda Sauvy z 1952 r., który łączył ''Trzeci Świat'' z [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|oenzetowskim]] pojęciem [[kraje niedorozwinięte|krajów niedorozwiniętych]]<ref name="Solarz57" />. Inni autorzy utożsamiali ''Trzeci Świat'' z takimi pojęciami jak [[kraje słabo rozwinięte]], [[kraje rozwijające się]], [[Południe (stosunki międzynarodowe)|Południe]]<ref name="Solarz74" />.
 
Popularyzacja tego pojęcia nastąpiła po [[konferencja w Bandungu|konferencji w Bandungu]] w 1955 r.<ref name="Solarz76" /> Od tej konferencji też zaczęto łączyć pojęcie Trzeciego Świata z [[dekolonizacja|ruchem dekolonizacji]].
 
==== Charakterystyka państw ====
== Krytyka pojęcia ==
Pojęcie ''Trzeciego Świata'' było celem wielu krytyk. Wskazywano, że kraje Trzeciego Świata są zbyt zróżnicowane, aby wrzucać je do jednej kategorii. Pojęcie to sugeruje, że kraje tak różne jak np. [[Niger]], [[Argentyna]], [[Korea Południowa]] czy [[Kuwejt]] mają wspólne problemy czy interesy polityczne. Koniec zimnej wojny spowodował, że straciło aktualność polityczne znaczenie ''Trzeciego Świata''. Dynamiczny rozwój ekonomiczny wielu „trzecioświatowych” krajów podważył z kolei zasadność znaczenia społeczno-gospodarczego. W konsekwencji ''Trzeci Świat'' jest pojęciem bardzo upraszczającym rzeczywistość międzynarodową i ukrywającym jej faktyczne zróżnicowanie<ref name="Solarz97a" />.
 
''Trzeci świat'' jest również pojęciem budzącym negatywne skojarzenia i przez to [[stygmatyzacja|stygmatyzującym]]. Jest on kojarzony z biedą, głodem, zacofaniem, konfliktami i niestabilnością<ref name="Solarz112" />.
 
== Zobacz też ==