Violetta Villas: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 885 bajtów ,  11 miesięcy temu
martwe linki, szablony w przypisach, 1
(martwe linki, szablony w przypisach, 1)
|przyczyna śmierci =
|instrument = [[fortepian]], [[puzon]], [[skrzypce]]
|typ głosu = [[sopran koloraturowy]]
|gatunek = [[pop tradycyjny]], [[pop opera]], [[jazz]], [[Swing (jazz)|swing]]
|zawód = [[śpiew]]aczka, [[aktor]]ka, [[kompozytor]]ka
|współpracownicy =
|wyróżniony instrument =
|zespół = [[Teatr Syrena]]
|odznaczenia = {{order|GA|S}}
|commons = Category:Violetta Villas
|www =
}}
'''Violetta Villas''', właściwie '''Czesława Gospodarek''' z domu Cieślak (ur. [[10 czerwca]] [[1938]] w [[Heusy]], zm. [[5 grudnia]] [[2011]] w [[Lewin Kłodzki|Lewinie Kłodzkim]]) – [[Polacy|polska]] [[artysta|artystka]] estradowa, osobowość [[scena|sceniczna]], [[śpiew]]aczka [[Pieśń (forma muzyczna)|pieśni]] estradowych, [[opera|operowych]] i [[operetka|operetkowych]], [[aktor]]ka filmowa, teatralna i [[Rewia (przedstawienie)|rewiowa]], kompozytorka, autorka tekstów.
 
Jej głos był charakteryzowany jako [[sopran koloraturowy]] o rozszerzonej skali. Miała [[słuch absolutny]]<ref>{{cytuj stronę | url name="szczecin">[ http://szczecinradio.wyborczaopole.pl/szczecin/1427,349596,10773251,Violetta_Villas_uczyla_sie_spiewac_w_Szczecinie.htmlvioletta-villas-sluch-absolutny-i-piekny-sopran | tytuł = Violetta Villas. uczyłaSłuch sięabsolutny śpiewui wpiękny Szczecinie].sopran | autor = Justyna Przyborowicz | opublikowany = Zapis wywiadu radiowego z Romanem Szczepankiem, Radio Opole | data = 2017-03-08 | data dostępu = 2019-11-11}}</ref>. Grała na [[fortepian]]ie, [[puzon]]ie oraz [[skrzypce|skrzypcach]]. Przez wielu była uważana za legendę polskiej muzyki, w prasie francuskiej i amerykańskiej określana jako „głos ery atomowej” oraz „biały kruk wokalistyki światowej”{{r|TYGRYSICA}}. Przez kilka dekad uchodziła za „polski symbol [[seks]]u”<ref group="uwaga">Na zachodzie określana jako „seksbomba z Polski”, wyróżniona m.in. tytułem „Sex-kobiety roku 1991”.</ref>. Mówiła biegle po [[język polski|polsku]], [[język francuski|francusku]] i [[język rosyjski|rosyjsku]], władała także [[język niemiecki|językiem niemieckim]] i [[język waloński|walońskim]].
 
Honorowa obywatelka Lewina Kłodzkiego i [[New Britain (Connecticut)|New Britain]]<ref>[http{{cytuj stronę | url = https://www.kozienicepowiatfakt.pl/kozienice,124.htmlkobieta/plotki/w-usa-placza-po-villas/9qtjhdv Ks.| Stanisławtytuł Drąg= W pisarzUSA ikon].płaczą po Villas | autor = Capital | opublikowany = Fakt | data = 2011-12-06 | data dostępu = 2019-11-11}}</ref>.
 
== Dzieciństwo i młodość ==
Urodziła się 10 czerwca 1938 w [[Belgia|Belgii]] w Clinique Sainte-Elisabeth (Klinice św. Elżbiety) w [[Heusy]]<ref>{{cytuj książkę | autor = I.Izabela Michalewicz, J.Jerzy Danilewicz | tytuł = Villas. Nic nie mam przecież do ukrycia | wydawca = Świat Książki | miejsce = | rok = 2011| strony = 10 | isbn = 978-83-7799-068-1}}</ref>, obecnie dzielnicy miasta [[Verviers]], w prowincji [[Prowincja Liège|Liège]], w [[Region Waloński|Walonii]]. Dzieciństwo spędziła w [[Liège]]. Jej ojciec, Bolesław Cieślak (ur. 4 grudnia 1907, zm. 9 maja 1960), był [[górnictwo|górnikiem]] [[węgiel kamienny|węgla kamiennego]] oraz [[kapelmistrz]]em w orkiestrze górniczej, a matka, Janina z domu Malczyk (ur. 26 stycznia 1914, zm. 17 lutego 1985) zajmowała się domem. Villas dorastała w konserwatywnej rodzinie<ref>Studio Dwójki 26 maja 1991.</ref>. W Belgii ochrzczono ją imionami Violetta Élisa, lecz ojciec zarejestrował ją w miejscowym urzędzie jako Czesławę.
 
Wychowywała się wśród rodzeństwa: siostry Wandy (1931–2006) i dwóch braci – Jerzego (1933–1987) i Ryszarda (1940–2010). Dzieci Cieślaków znały języki francuski, waloński i niemiecki. Jesienią 1946 roku rodzina Villas przyjechała do Polski, zamieszkała w [[Lewin Kłodzki|Lewinie Kłodzkim]].
Uczyła się gry na [[skrzypce|skrzypcach]], [[fortepian]]ie, [[puzon]]ie, należała do ogniska muzycznego i pobierała lekcje baletu.
 
W 1956 podjęła naukę [[śpiew]]u solowego w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w [[Szczecin]]ie (obecnie Zespół Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego){{r|szczecin}}. Po roku przeniosła się do [[Wrocław]]ia, gdzie była uczennicą prof. Giseli Posch, a następnie do [[Warszawa|Warszawy]], gdzie pobierała lekcje śpiewu klasycznego u prof. Eugenii Klopek-Falkowskiej. Warunki głosowe zapowiadały karierę [[Opera|operową]], z której ostatecznie zrezygnowała, przyjmując propozycję występów estradowych.
 
Za radą [[Władysław Szpilman|Władysława Szpilmana]] przyjęła pseudonim artystyczny. Twierdził on, że wokalistka zrobi światową karierę, a nazwisko Czesława Cieślak będzie trudne do wymówienia za granicą Polski. Pseudonim powstał w wyniku połączenia pierwszych liter imienia Violetta, które wokalistka otrzymała podczas chrztu (''Vi'') oraz członu ''las'' (Villas wyjaśniała, że wybrała tak, gdyż mieszkała blisko lasu), a także dodaniu drugiej litery ''l''<ref name="culture">Express{{cytuj Wieczornystronę kwiecień| 1977url = https://culture.pl/pl/tworca/violetta-villas | tytuł = Violetta Villas - życie i twórczość | opublikowany = Culture.pl | data dostępu = 2019-11-11}}</ref>.
 
== Pierwsze sukcesy ==
W 1960 zadebiutowała w [[Polskie Radio|Polskim Radiu]], dokonując pierwszych nagrań radiowych z zespołami [[Bogusław Klimczuk|Bogusława Klimczuka]] i [[Edward Czerny (muzyk)|Edwarda Czernego]]<ref>Archiwum Polskiego Radia 1960.<name="culture"/ref>. Od 1960 brała również udział w audycji Polskiego Radia „[[Podwieczorek przy mikrofonie]]”.
 
Jedna z jej wczesnych piosenek, „Dla Ciebie, miły” zwyciężyła w plebiscycie „[[Express Wieczorny|Expressu Wieczornego]]” na najlepszy polski szlagier. Otrzymała 67 479 głosów, podczas gdy następna na liście „Jeszcze poczekajmy” w wykonaniu [[Rena Rolska|Reny Rolskiej]] otrzymała ich 33 tysiące. Sukces ten zapewnił Villas udział w Międzynarodowym [[Sopot Festival|Festiwalu Sopot]] w 1961, na którym śpiewała piosenki „Dla Ciebie, miły” oraz „Si senior”señor”. Na sopockim festiwalu wystąpiła także w roku następnym, z kompozycjamiutworami „Ave Maria no morro” i „Spójrz prosto w oczy”.
 
Trzykrotnie wzięła udział w [[Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu|Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu]]: w 1964 z piosenką „Przyjdzie na to czas”, w 1965 – z piosenkami „Do ciebie, mamo” i „Jak nie to nie” oraz w 1966 – z piosenką „Jedno słowo: matka”. Uczestniczyła w radiowych koncertach o międzynarodowej obsadzie, m.in. w Szwajcarii, Republice Federalnej Niemiec. W kraju, w 1966 zagrała w drugim odcinku serialu ''[[Klub profesora Tutki]]'', wykonując piosenkę „Chica Helka”.
W dniach 5-7 listopada 1965 brała udział w III Festival International des Variétés et Music-Halls w [[Rennes]], gdzie zdobyła Grand Prix International d’Interpretation. Sukces odniosła także na Festival International d’art Contemporain w Royan. 8 listopada wystąpiła z [[Czesław Niemen|Czesławem Niemenem]] i [[Piotr Szczepanik|Piotrem Szczepanikiem]] w Teatrze Fontaine w publicznej audycji Office de la Radiodiffusion-Télévision Française „Roue de la chance” realizowanej przez André Chanu.
 
Na przełomie 1965 i 1966 często dawała koncerty w [[Paryż]]u, m.in. w music-hallu [[Olympia (Paryż)|Olympia]]<ref>Książka{{cytuj „333książkę | autor = Bartosz Koziczyński | tytuł = 333 popkultowe rzeczy... PRL”PRL Bartosza| Koziczyńskiego.wydawca = Vesper | rok = 2007 | isbn = 978-83-6015-964-4}}</ref>. W 1966, na osobistą prośbę szefa Olympii [[Bruno Coquatrix|Bruno Cocquatrixa]], znalazła się w gronie artystów polskiego programu rewiowego Grand Music Hall de Varsovie. Premiera programu odbyła się 26 lipca 1966, Villas śpiewała m.in. ''Ave„Ave Maria no morro''morro” oraz ''Hiroshima„Hiroshima, mon amour''amour”. Koncert jest znany przede wszystkim z epizodu z kryształowym żyrandolem zawieszonym pod sufitem Olympii, który – według wielu źródeł – drżał podczas występu artystki. Część publiczności zareagowała nerwowo z obawy przed katastrofą wywołaną mocą głosu Villas. Ten właśnie fakt stał się inspiracją znanej recenzji mówiącej o „głosie ery atomowej”<ref>[http{{cytuj stronę | url = https://wwwdziendobry.wprosttvn.pl/blogia/maciej_kawinski/?B=1687violetta-villas-glos-ery-atomowej Dwa| życiatytuł Violetty= Villas;Violetta wprost24.pl]Villas. Głos ery atomowej | autor = Piotr Wojtasik | opublikowany = Dzień dobry TVN | data = 2019-03-09 | data dostępu = 2019-11-11}}</ref>.
 
Villas otrzymała recenzje doceniające walor jej głosu i interpretacji pieśni.
}}
 
Podobnie brzmiały recenzje w innych dziennikach<ref name="TYGRYSICA">{{cytuj książkę | autor = Witold Filler, ''| tytuł = Tygrysica z Magdalenki'' | wydawca = Dom Wydawniczy Szczepan Szymański Sp,| zrok o.o.= 1993 (s.| isbn = 83-85606-06-8 | strona = 15, 32, 55, 56).}}</ref>.
 
W Paryżu poznała [[Frederic Apcar|Frederica Apcara]], na zaproszenie którego wyjechała do [[Las Vegas]].
 
=== W USA ===
Od grudnia 1966 przez kilka sezonów była gwiazdą rewii ''[[Dunes (hotel i kasyno)|Casino de Paris]]'', gdzie śpiewała piosenki, arie operetkowe i operowe w dziewięciu językach. W swoim pierwszym programie wykonywała m.in. „Under Paris Skies”, „O sole mio”, „Granadę”, „Libiamo ne’ lieti calici” oraz „Strangers In The Night”<ref name="Vista">{{cytuj pismo | tytuł = Violetta Villas | czasopismo = The Vista Press, nr 132 | url = https://www.vistahistoricalsociety.com/archive/the-vista-press-archives/1967/1967-07-26 lipca| data = 1967,-07-26 nr| 132.język = en}}</ref>. Występowała m.in. z [[Frank Sinatra|Frankiem Sinatrą]], [[Paul Anka|Paulem Anką]], [[Charles Aznavour|Charles’em Aznavourem]], [[Eartha Kitt|Earthą Kitt]], [[Dean Martin|Deanem Martinem]], [[Sammy Davis Jr.|Sammym Davisem]].
[[Plik:Violetta Villas.jpg|thumb|300px|Violetta Villas w krynolinie od [[Christian Dior|Diora]] podczas koncertu w Pile, 20 kwietnia 1993]]
Koszt przygotowania rewii z jej udziałem wynosił 50 000 dolarów{{r|Vista}}. Jej osobistym stylistą był Patrick Valette, konsultant domu mody [[Christian Dior|Dior]]{{r|Vista}}, zaś jej choreografem był Hermes Pan, a ruchu scenicznego uczył ją mistrz tańca Sandro Mandari. Na scenę wjeżdżała na białym koniu lub [[Jaguar E-type|Jaguarem XK-E]]. Do projektowania sukni zaproszono dom mody Diora. Biżuterię dla Villas wykonywała firma Atelier Marangoni z Mediolanu, buty zaś inna włoska firma, Quinte. Występowała ze stuosobowym baletem francuskim. Cieszyła się uznaniem publiczności, miała wielu wielbicieli. Cytowano recenzje z prasy amerykańskiej, gdzie pojawiały się określenia „fenomenalna Polka”, „głos ery atomowej”, „biały kruk wokalistyki światowej”<ref>Wieczór Wrocławia, styczeń 1988.</ref>.
8983

edycje