Humphrey Bogart: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 168 bajtów ,  11 miesięcy temu
m
lit., drobne redakcyjne, ilustracja
m (+szablon: Artykuł na medal)
m (lit., drobne redakcyjne, ilustracja)
Humphrey DeForest Bogart urodził się 25 grudnia 1899 w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]]{{#tag:ref|Przez wiele lat data urodzin Bogarta była kwestią dyskusyjną. Lauren Bacall, żona aktora, przyznała w swojej biografii ''By Myself'' (1978), że Bogart zawsze obchodził urodziny 25 grudnia{{odn|Duchovnay|1999|s=2}}{{odn|Bacall|1978|s=134}}. Również biografowie [[Ann M. Sperber]] i [[Eric Lax]] udokumentowali, że aktor konsekwentnie wymieniał datę 25 grudnia w oficjalnych dokumentach, takich jak akt małżeński{{odn|Sperber|Lax|1997|s=44}}. Sperber i Lax dowiedli także, że datę urodzin wydrukowano w „Ontario County Times” 10 stycznia 1900, co wykluczało często błędnie powielaną datę 23 stycznia{{odn|Sperber|Lax|1997|s=45}}. Federalne i stanowe rejestry spisów z 1900 również informowały o narodzinach Bogarta w okresie świąt [[Boże Narodzenie|Bożego Narodzenia]] 1899{{odn|Bogart|Provost|1995|s=43–44}}.|group="uwaga"}}{{odn|Duchovnay|1999|s=2}}, otrzymując imię będące panieńskim nazwiskiem matki{{odn|Kanfer|2011|s=15}}. Był najstarszym z trójki dzieci Belmonta DeForesta Bogarta (1867–1934) i [[Maud Humphrey]] (1868–1940){{odn|Kanfer|2011|s=13–14}}. Miał dwie siostry – Frances „Pat” Bogart Brose (1901–1982) i Catherine Elizabeth „Kay” Bogart Bonnell (1902–1937){{#tag:ref|Starsza siostra „Pat”, po urodzeniu syna w 1930 nie była w stanie wyjść z [[Depresja poporodowa|depresji poporodowej]]{{odn|Kanfer|2011|s=41}}. Młodsza z sióstr Bogarta bezskutecznie próbowała zostać modelką. Zmagała się z alkoholizmem{{odn|Kanfer|2011|s=41}}. Zmarła na początku 1937, z powodu pękniętego [[Wyrostek robaczkowy|wyrostka robaczkowego]]. Aktor określał ją mianem „ofiary czasów nielegalnych barów alkoholowych. Zbyt wiele wzięła na swoje barki, a potem zniszczyła się od środka”{{odn|Kanfer|2011|s=56}}.|group="uwaga"}}{{odn|Duchovnay|1999|s=2}}{{odn|Meyers|1997|s=8}}. Ojciec Bogarta ukończył [[Uniwersytet Columbia]], a dyplom medyczny otrzymał na [[Uniwersytet Yale’a|Uniwersytecie Yale’a]]{{odn|Kanfer|2011|s=13}}. Był jedynym synem Adama Welty’ego Bogarta (1829–1892), który w wolnym czasie zajmował się [[Litografia|litografią]]. Z czasem zaczął tworzyć obrazy na płytach aluminiowych, co wzbudziło zainteresowanie drukarzy. Sprzedaż litografii wzrosła, czyniąc z Adama Welty’ego Bogarta majętnego człowieka. Dzięki temu przeprowadził się wraz z rodziną na [[Manhattan]]{{#tag:ref|Bogartowie pochodzili z Holandii i od pokoleń byli mieszczanami oraz rolnikami, którzy uprawiali jarzyny{{odn|Kanfer|2011|s=13}}. Nazwa „Bogart” wywodzi się z holenderskiego nazwiska „Bogaert”{{odn|Meyers|1997|s=5}}.|group="uwaga"}}. Z jego inicjatywy nazwisko Bogart wpisano do Blue Book, spisu nowojorskiej socjety{{odn|Kanfer|2011|s=13}}. Zasobny stan zapewnił synowi dorastanie w komfortowych warunkach i odpowiednie wykształcenie w prywatnych szkołach{{odn|Kanfer|2011|s=13–14}}. Po ukończeniu [[Yale School of Medicine]] Belmont DeForest Bogart, w wieku 30 lat, został chirurgiem i pracował w zespołach lekarskich trzech głównych szpitali na Manhattanie{{odn|Kanfer|2011|s=14}}. Matka Bogarta, Maud Humphrey, była córką sprzedawcy pieców z [[Rochester (Nowy Jork)|Rochester]] w stanie [[Nowy Jork (stan)|Nowy Jork]]{{odn|Kanfer|2011|s=14}}. W wieku 16 lat sprzedawała swoje rysunki do czasopism. Po ukończeniu studiów w Nowym Jorku i [[Paryż]]u, gdzie odbyła szkolenie w studiu [[James McNeill Whistler|Jamesa McNeilla Whistlera]]{{odn|Meyers|1997|s=6–7}}, zyskała uznanie jako ilustratorka kalendarzy, książek dla dzieci i reklam{{odn|Kanfer|2011|s=14}}. W późniejszym czasie pełniła funkcję dyrektora artystycznego w modnym czasopiśmie kobiecym „[[The Delineator]]”{{odn|Kanfer|2011|s=18}}, zarabiając przeszło 50 tys. dolarów rocznie, podczas gdy Belmont DeForest Bogart otrzymywał 20 tys. dolarów{{odn|Kanfer|2011|s=15}}{{odn|Meyers|1997|s=6}}.
 
Rodzice Bogarta pobrali się 15 czerwca 1898 w otoczeniu garstki najbliższych kuzynów{{#tag:ref|Belmont DeForest Bogart i Maud Humphrey poznali się ze sobą podczas spotkania towarzyskiego. Kobieta początkowo zerwała z Bogartem, nie mogąc pogodzić się z jego XIX-wiecznymi poglądami, skoncentrowanymi na roli mężczyzny. Gdy dwa lata później Belmont DeForest Bogart uległ wypadkowi (gdykiedy jechał ambulansem konnym, zwierzę wystraszyło się ruchu ulicznego i przewróciło pojazd), odwiedzała go regularnie w szpitalu{{odn|Kanfer|2011|s=14–15}}.|group="uwaga"}}{{odn|Kanfer|2011|s=15}}. Zakupili trzypiętrowy dom w ekskluzywnej dzielnicy [[Upper West Side]] przy West 103rd Street pod numerem 245, stojący pomiędzy [[Riverside Drive]] i West East Avenue{{odn|Kanfer|2011|s=15}}. Maud Humphrey była wojowniczą [[Sufrażyzm|sufrażystką]]{{odn|Kanfer|2011|s=15}}{{odn|Meyers|1997|s=6–7}}, przez co traktowała swoje dzieci w chłodny sposób, dystansując je od siebie; nie pozwalała im mówić do siebie inaczej jak po imieniu (dzieci nigdy w stosunku do niej nie użyły słowa „mama”){{odn|Sperber|Lax|1997|s=5–7}}. Również Belmont DeForest Bogart nie demonstrował uczuć, co wiązało się z jego przynależnością do danej klasy społecznej i obowiązującym ówcześnie sposobem bycia{{odn|Kanfer|2011|s=15–16}}. „Zostałem wychowany bardzo beznamiętnie, w prosty sposób. Pocałunek w naszej rodzinie był wydarzeniem. Nasza matka i ojciec nie przejmowali się zbytnio moimi dwiema siostrami i mną” – wspominał Bogart{{odn|Meyers|1997|s=9–10}}, dodając, że gdy [matka] była szczęśliwa „poklepała cię po plecach, prawie tak jak mężczyzna”{{odn|Sperber|Lax|1997|s=5–7}}.
 
Według [[Stefan Kanfer|Stefana Kanfera]] przez blisko dziesięć lat pięcioosobowa rodzina żyła w „pretensjonalnym przepychu, w otoczeniu kopii klasycznych rzeźb, ciężkich dekoracyjnych tkanin, wyściełanych kanap i krzeseł wypychanych końskim włosiem”. Dzieci ubierane były w luksusowe stroje, bawiły się najnowszymi zabawkami i jadały najlepsze jedzenie{{odn|Kanfer|2011|s=16}}. Ojciec Bogarta zakupił ekskluzywną posiadłość na brzegu jeziora [[Canandaigua (jezioro)|Canandaigua]] w północnej części stanu Nowy Jork{{#tag:ref|Willow Brook było 22-hektarową posiadłością, składającą się z gospodarstwa rolnego, lodowni i szerokich trawników sięgających do przystani, gdzie ojciec Bogarta trzymał jacht „Comrade”{{odn|Kanfer|2011|s=16}}.|group="uwaga"}}{{odn|Kanfer|2011|s=16}}. Jako młodzieniec przyszły aktor został przywódcą gangu Seneca Point. Przez kolegów otrzymał przydomek „Hump”. Młodzi chłopcy kąpali się w okolicznych jeziorach, zbudowali bazę z desek i bawili się ołowianymi żołnierzykami. Wystawiali także amatorskie przedstawienia na brzegu jeziora{{odn|Meyers|1997|s=10–11}}, korzystając z prawdziwych kostiumów, wycofanych ze scen [[Broadway (teatr)|broadwayowskich]], podarowanych przez [[William A. Brady|Williama Aloysiusa Brady’ego]]{{odn|Kanfer|2011|s=17}}.
Kolejną produkcją Bogarta był dramat ''[[Cyrkowe wozy]]'' (1941, reż. Ray Enright), gdzie wcielił się w Nicka Costera, właściciela nędznego wędrownego cyrku. Partnerowali mu [[Eddie Albert]] i [[Joan Leslie]]{{odn|Kanfer|2011|s=71}}. Podczas premiery w nowojorskim [[Strand Theatre]] film wygwizdano{{odn|Kanfer|2011|s=71}}. W ocenie Kanfera ''Cyrkowe wozy'' były „dnem” i najgorszym etapem kariery Bogarta dla Warner Bros.{{odn|Kanfer|2011|s=71}} „The New York Times” wyraził negatywną recenzję, pisząc, że „nic nie można powiedzieć na temat tej nieoryginalnej historii, Bogart jest wciśnięty w absurdalnie pompatyczną rolę łajdaka. Z wyjątkiem lwa i pana Alberta ''Cyrkowe wozy'' są tanie, krzykliwe i prymitywne”{{odn|Kanfer|2011|s=71}}.
 
W 1941 aktor miał wystąpić w filmie noir ''[[We mgle (film 1941)|We mgle]]'' (reż. [[Anatole Litvak]]), mając pozytywne wspomnienia ze współpracy z Lupino podczas ''High Sierra'', lecz aktorka odmówiła wspólnej gry, wskutek czego Warner Bros. zaangażowało [[John Garfield|Johna Garfielda]]{{odn|Kanfer|2011|s=72}}. Studio zatrudniło Bogarta do obsady filmu ''[[Wysokie napięcie (film)|Wysokie napięcie]]'' (reż. Raoul Walsh) z George’em Raftem i [[Marlene Dietrich]]. W wyniku zakulisowej gry prowadzonej przez Rafta, aktor został usunięty z zespołu, a w jego miejsce angaż otrzymał Edward G. Robinson{{odn|Kanfer|2011|s=72}}. Wytwórnia dołączyła Bogarta do obsady westernu ''[[Bad Men of Missouri]]'' (1941, reż. Ray Enright). Po przeczytaniu scenariusza aktor wystosował telegram do działu castingu w Warner Bros., odmawiając gry. Wypłynął w rejs na swoim jachcie „Sluggy”. Wytwórnia, w wyniku braku możliwości skontaktowania się z aktorem, zawiesiła go w obowiązkach, a [[Jack Warner|Jack L. Warner]] wstrzymał wypłacanie mu pensji{{#tag:ref|Spory toczone przez Bogarta z Warner Bros., dotyczące doboru ról i wynagrodzenia, porównywano do tych, jakie studia prowadziły z innymi aktorami, mającymi w branży opinie mniej posłusznych – Bette Davis i JamesJamesa CagneyCagneya{{odn|Meyers|1997|s=54}}.|group="uwaga"}}{{odn|Kanfer|2011|s=72}}.
 
==== ''Sokół maltański'' ====
[[Plik:Peter Lorre and Humphrey Bogart The Maltese Falcon Still.jpg|mały|left|Peter Lorre i Humphrey Bogart w filmie ''[[Sokół maltański (film)|Sokół maltański]]'' (1941)]]
Po upływie dwóch miesięcy, za wstawiennictwem dziennikarki [[Louella Parsons|Louelli Parsons]], Warner Bros. przywróciło Bogarta na listę płac{{odn|Kanfer|2011|s=74}}. Aktor otrzymał angaż do nowego filmu wytwórni, będącego adaptacją [[Sokół maltański (powieść)|powieści]] [[Dashiell Hammett|Dahiella Hammetta]] z 1930, ''[[Sokół maltański (film)|Sokół maltański]]'' (reż. John Huston){{#tag:ref|We wcześniejszych latach powieść Hammetta była dwukrotnie przenoszona na duży ekran; pierwszy raz w 1931, gdy ukazała się pod [[Sokół maltański (film 1931)|oryginalnym tytułem]] (reż. [[Roy Del Ruth]]) z głównymi rolami [[Bebe Daniels]] i [[Ricardo Cortez]]a. Drugą nakręcono w 1936 jako ''[[Satan Met a Lady]]'' (reż. William Dieterle), a w obsadzie znaleźli się Bette Davis i [[Warren William]]{{odn|Kanfer|2011|s=75}}{{odn|Meyers|1997|s=123}}.|group="uwaga"}}{{odn|Kanfer|2011|s=75}}. Główną obsadę uzupełnili: laureatka [[Nagroda Akademii Filmowej|nagrody Akademii Filmowej]] [[Mary Astor]], [[Peter Lorre]], mający na swoim koncie występy u [[Alfred Hitchcock|Alfreda Hitchcocka]] i [[Fritz Lang|Fritza Langa]], [[Barton MacLane]], [[Sydney Greenstreet]] i [[Ward Bond]]{{odn|Kanfer|2011|s=75–76}}. Bogart wcielił się w cynicznego prywatnego detektywa [[Sam Spade|Sama Spade’a]], który podejmuje się wyjaśnienia zagadki zniknięcia niewielkiego posągu przedstawiającego sokoła{{odn|Kanfer|2011|s=79}}. Krytycy wyrażali pochlebne opinie o samym filmie, jak i kreacji aktora; [[Bosley Crowther]] z „The New York Timesa” stwierdził, że „pan Bogart jest sprytnym twardym detektywem o umyśle przenikliwym i ostrym jak brzytwa”. Z kolei „[[Time (tygodnik)|Time]]” przyznał, że Bogart „dał przedstawienie swojego życia”{{odn|Kanfer|2011|s=83}}. ''Sokół maltański'', którego budżet wyniósł trzysta osiemdziesiąt jeden tysięcy dolarów, przyniósł milionowe zyski w [[Box office|box offisie]], a jego popularność rosła w ciągu następnych sześciu–dziesięciu lat{{odn|Kanfer|2011|s=83–84}}. Mary Astor wspominała, że „techniczne możliwości Bogarta były świetne. Trzymał resztę aktorów w najwyższej gotowości, bo słuchał, co mówią, przyglądał się, patrzył na nich. Nigdy nie traktował nikogo z góry, grając sam dla siebie”{{odn|Kanfer|2011|s=80}}. Aktor przyznawał, że „[''Sokół maltański''] jest to praktycznie arcydzieło. Nie mam wielu rzeczy, z których jestem dumny… ale ten jest jednym z nich”{{odn|Meyers|1997|s=131}}.
 
W 1942 Bogart wystąpił w roli Alfreda „Glovesa” Donahue w [[Komediodramat|komediodramacie]] ''[[Poprzez noc]]'' (reż. [[Vincent Sherman]]). Przyjął ofertę z uwagi na atrakcyjność obsady i aby wypełnić kontrakt. Fabuła opowiadała o losach hazardzisty (Bogart), który natrafia na spisek [[Narodowy socjalizm|nazistów]]{{odn|Kanfer|2011|s=83}}. Film nie odniósł większego sukcesu, głównie z uwagi na początek zaangażowania Stanów Zjednoczonych w II wojnę światową. Uznano go za trywialny i obraźliwy{{odn|Kanfer|2011|s=82–83}}. Korzystając z rozpoznawalności aktorów i sukcesu ''Sokoła maltańskiego'', Warner Bros. zaangażowało Astor, Bogarta i Greenstreeta do obsady filmu [[Film szpiegowski|szpiegowskiego]] filmu ''[[Przez Pacyfik]]'' (reż. John Huston). Nie odniósł on oczekiwanego sukcesu, a zdaniem Kanfera „fabuła była krucha i napakowana [[Propaganda|propagandą]]”{{odn|Kanfer|2011|s=84}}.
 
==== ''Casablanca'' ====
[[Plik:Humphrey Bogart Ingrid Bergman Casablanca Promo Still.jpg|mały|Humphrey Bogart i Ingrid Bergman na fotosie promocyjnym z filmu ''[[Casablanca (film)|Casablanca]]'' (1942)]]
Sukces ''Sokoła maltańskiego'' sprawił, że Bogart stał się jedną z głównych gwiazd wytwórni, zarabiając 2 tys. 750 dolarów tygodniowo{{odn|Kanfer|2011|s=85}}. Broadwayowski felietonista określał aktora mianem „ulubionego chłopca Hollywood”{{odn|Kanfer|2011|s=86}}. Zakupiwszy prawa do ekranizacji sztuki ''Everybody Comes to Rick’s'' (1940), studio przystąpiło do pracy nad scenariuszem, a producent Hal B. Wallis w głównej roli męskiej widział Bogarta{{odn|Kanfer|2011|s=86–88}}. Do roli Ilsy Lund zaangażowano [[Ingrid Bergman]]{{odn|Kanfer|2011|s=89}}. Fabuła melodramatu noir ''[[Casablanca (film)|Casablanca]]'' (reż. Michael Curtiz) skupiała się na osobie Ricka Blaine’a (Bogart), właściciela nocnego klubu, który spotyka swoją miłość sprzed lat, Ilsę Lund (Bergman), będącą żoną działacza [[Czechosłowacki ruch oporu|czeskiego ruchu oporu]] Victora Laszlo ([[Paul Henreid]]){{odn|Kanfer|2011|s=92–93}}. Scenariusz nieustannie poddawany był przeróbkom, a filmowi do ostatnich dni zdjęciowych brakowało zakończenia, przez co aktorzy byli poddenerwowani{{odn|Kanfer|2011|s=94}}. Relacje między Bogartem, który nie chciał roli w [[Film romantyczny|romansie]], a Bergman były chłodne. Aktorka wspominała, że „pocałowałam go, ale nigdy nie poznałam”<ref>{{odn|ref=nie|Sperber|Lax|1997|s=196}}; {{odn|ref=nie|Kanfer|2011|s=91}}.</ref>. Wypowiedź ta odnosiła się do trybu pracy aktora, który przychodził na plan przygotowany, a po ustalonej godzinie kończył dzień pracy i wracał do domu. Zwykle przyznawał, że jedyne, co jest winny publiczności to dobry występ{{odn|Sperber|Lax|1997|s=196–197}}. Z uwagi na niższy wzrost, w kilku scenach z Bergman aktor nosił buty na podwyższeniu{{odn|Sperber|Lax|1997|s=201}}. Bogart wielokrotnie dyskutował nad scenariuszem z reżyserem oraz pomagał aktorom w przygotowaniu się do danej sceny{{odn|Sperber|Lax|1997|s=203}}.
 
Premiera ''Casablanki'' odbyła się w [[Dzień Dziękczynienia|Dniu Dziękczynienia]] 1942, zbierając w większości pochlebne recenzje. „Time” wyraził mieszaną opinię, uznając, że Bogart „wyglądał jak [[Buster Keaton]] grający [[Paul Gauguin|Paula Gauguina]]”{{odn|Kanfer|2011|s=98}}. Do szerokiej dystrybucji film trafił w styczniu 1943, tydzień po [[Konferencja w Casablance|konferencji w Casablance]]. Jeden z recenzentów „[[The Film Daily]]” napisał, że „ten film Warnerów powinien być bombową sensacją dla publiczności w całym kraju”{{odn|Kanfer|2011|s=98}}. ''Casablanca'', przy budżecie wynoszącym nieco ponad milion dolarów, przyniosła na początku ponad trzykrotne zyski w box offisie{{odn|Kanfer|2011|s=98}}. Za rolę Ricka Blaine’a Bogart otrzymał pierwszą nominację do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla [[Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego|najlepszego aktora pierwszoplanowego]], przegrywając z [[Paul Lukas|Paulem Lukasem]], który zdobył statuetkę za występ w filmie ''[[Straż nad Renem]]'' (reż. Herman Shumlin). ''Casablancę'' uhonorowano w kategorii dla [[Oscar za najlepszy film|najlepszego filmu]]{{#tag:ref|Film zdobył także statuetki za najlepszą reżyserię i scenariusz adaptowany{{odn|Kanfer|2011|s=113–114}}.|group="uwaga"}}{{odn|Kanfer|2011|s=113–114}}.
==== ''Mieć i nie mieć'', ''Wielki sen'' ====
[[Plik:To-Have-and-Have-Not-LIFE-1.jpg|mały|left|Lauren Bacall, Marcel Dalio i Bogart w filmie ''[[Mieć i nie mieć (film)|Mieć i nie mieć]]'' (1944)]]
W 1944 Bogart znalazł się, według giełdy właścicieli kin, wśród aktorów „robiących najlepszą kasę”{{odn|Kanfer|2011|s=109}}. Jego następną produkcją był melodramat przygodowo-wojenny ''[[Mieć i nie mieć (film)|Mieć i nie mieć]]'' (reż. [[Howard Hawks]]), zekranizowany na podstawie opublikowanej w 1937 [[Mieć i nie mieć (powieść)|powieści o tym samym tytule]] [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingwaya]]. W obsadzie znaleźli się również [[Dan Seymour]], [[Hoagy Carmichael]], [[Marcel Dalio]], [[Walter Brennan]] oraz 19-letnia ówcześnie [[Lauren Bacall]]{{odn|Kanfer|2011|s=109}}. Bogart wcielił się w Harry’ego Morgana, właściciela niewielkiej fregaty, który w trakcie II wojny światowej pomaga w przetransportowaniu kilku członków [[Francuski ruch oporu|francuskiego ruchu oporu]]{{odn|Meyers|1997|s=171–172}}. Mimo początkowych obaw aktora, dotyczących różnicy wieku dzielącej go z Bacall (dwudziestu pięciu lat){{odn|Kanfer|2011|s=109}}, film okazał się sukcesem, zdobywając entuzjastyczne recenzje; porównywano go do ''Casablanki'', a kreację Bacall uznano za najmocniejszą rolę zagraną przez kobietę od czasów [[Greta Garbo|Grety Garbo]] i filmu ''[[Ninoczka]]'' (1939, reż. [[Ernst Lubitsch]]). Umocnił również pozycję Bogarta jako głównej gwiazdy Warner Bros.{{odn|Kanfer|2011|s=119}}
 
[[Plik:Lauren Bacall & Humphrey Bogart The Big Sleep Publicity.jpg|mały|Lauren Bacall i Humphrey Bogart w filmie ''[[Wielki sen]]'' (1946)]]
=== Poglądy polityczne ===
[[Plik:Bogart Bacall AFRS.jpg|mały|left|Humphrey Bogart i Lauren Bacall podczas występu w rozgłośni [[American Forces Network]] dla żołnierzy biorących udział w II wojnie światowej (lata 40.)]]
Bogart określał swoje poglądy jako [[Liberalizm|liberalne]]{{odn|Kanfer|2011|s=97, 253}}. Mimo tego, w 1941 John L. Leech, były przewodniczący [[Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych|Partii Komunistycznej]] w Los Angeles, zeznał przed ławą przysięgłych, że aktor należał do grona osób sympatyzujących z ustrojem [[Komunizm|komunistycznym]] oraz, że brał udział w spotkaniu organizowanym w domu szefa produkcji Paramountu [[B.P. Schulberg]]a, gdzie dyskutowano m.in. o [[Marksizm|doktrynach Karola Marksa]]. Zeznania Leecha okazały się kłamstwem, a Bogart przygotował do prasy oświadczenie, w którym zaprzeczył, jakoby brał udział w spotkaniach, sympatyzował z ustrojem komunistycznym czy przekazywał pieniądze na organizacje polityczne{{odn|Kanfer|2011|s=66}}. W [[Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1944 roku|1944]] aktor, mimo protestu ze strony [[Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)|republikanów]], ponownie udzielił swojego poparcia [[Franklin Delano Roosevelt|Franklinowi Delano Rooseveltowi]], przez co naraził się na krytykę; otrzymywał także agresywne anonimy{{odn|Kanfer|2011|s=116–117}}. Opublikował na łamach „[[Saturday Evening Post]]” artykuł, w którym namawiał środowisko aktorskie do większej aktywności i wyrażania swoich poglądów{{odn|Kanfer|2011|s=117}}.
 
Pod koniec lat 40. [[House Un-American Activities Committee|Komisja ds. Działalności Antyamerykańskiej]] pod przewodnictwem [[J. Parnell Thomas|Johna Parnella Thomasa]] zaczęła posądzać część środowiska aktorskiego o sympatyzowanie, sprzyjanie poglądom komunistycznym{{odn|Kanfer|2011|s=134–135}}. Dziewiętnastu aktorów, po konsultacjach ze swoimi prawnikami, zdecydowało się przeciwstawić działaniom Thomasa{{odn|Kanfer|2011|s=135}}. W obronie „dziewiętnastu nieprzyjaznych”, powołano komitet do spraw [[1. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych|pierwszej poprawki]]. Organizację zdecydował się wesprzeć Bogart. Wraz z grupą aktorów (m.in. [[Gene Kelly]], [[Groucho Marx]], [[John Garfield]], [[Myrna Loy]], [[Paulette Goddard]], [[Rita Hayworth]]) wsiadł na pokład samolotu wyczarterowanego przez Johna Hustona od [[Howard Hughes|Howarda Hughesa]] i udał się do [[Waszyngton]]u{{odn|Kanfer|2011|s=136}}. Ku zaskoczeniu komitetu wielu przesłuchiwanych spośród „dziewiętnastu nieprzyjaznych” rzeczywiście miało pewne związki z komunizmem. Nieświadomy tego Bogart próbował odciąć się od całego zamieszania. Pojawiały się niewygodne pytania o poglądy aktora, sugerowano również, że był komunistą{{odn|Kanfer|2011|s=138–139}}. Ulegając naciskom, Warnerowie doprowadzili do opublikowania artykułu „Nie jestem komunistą” (''I’m No Communist''), pod nazwiskiem Bogarta, na łamach „[[Photoplay]]”, w którym aktor przyznał, że był naiwny i opisał siebie jako „niemądrego i porywczego Amerykanina”<ref>{{odn|ref=nie|Meyers|1997|s=212}}; {{odn|ref=nie|Kanfer|2011|s=142–143}}.</ref>.
 
W późniejszych latach Bogart nie angażował się w publiczne debaty. Podczas [[Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1952 roku|wyborów prezydenckich w 1952]] popierał kandydata republikanów [[Dwight Eisenhower|Dwighta Eisenhowera]], lecz za namową Bacall, zagłosował na przedstawiciela [[Partia Demokratyczna (Stany Zjednoczone)|demokratów]] [[Adlai Ewing Stevenson II|Adlaiego Ewinga Stevensona]]. Wraz z żoną prowadził kampanię „Madly for Adlai”{{odn|Kanfer|2011|s=179}}. Kandydat z ramienia demokratów ostatecznie przegrał walkę o urząd prezydenta z republikaninem Eisenhowerem{{odn|Kanfer|2011|s=179}}.
 
== Spuścizna ==
{{Galeria|Nazwa=|Plik:Humphrey bogart star walk of fame.JPG|Gwiazda Humphreya Bogarta na [[Aleja Gwiazd w Los Angeles|Hollywoodzkiej Alei Gwiazd]] (2007)|Plik:Hollywood steps out (14).png|James Cagney, Humphrey Bogart i George Raft w [[Film animowany|kreskówce]] ''[[Hollywood Steps Out]]'' (1941)|Plik:1993 06 theatre humphrey bogart.jpg|Podpis, odciski dłoni i stóp Bogarta przed [[Grauman’s Chinese Theatre]] (czerwiec 1993)|Plik:PikiWiki Israel 18758 Ben Yehuda St Tel Aviv.JPG|Graffiti ukazujące podobiznę Bogarta w [[Tel Awiw-Jafa|Tel-Awiwie]] (1996)|Plik:Sempre ens quedarà Benimaclet.JPG|Graffiti przedstawiające Bogarta w [[Walencja|Walencji]] (sierpień 2009)|Plik:Likenesses of Katherine Hepburn and Humphrey Bogart, in character in their roles in the movie "The African Queen," at Madame Tussaud's Wax Museum in the Hollywood section of Los Angeles, California LCCN2013631578.tif|Figura woskowa przedstawiająca Bogarta w roli Charliego Allnuta w Madame Tussauds w Hollywood (2013)|Plik:Arganda del Rey 09.JPG|Graffiti ukazujące Bogarta i Bacall z filmu ''[[Mieć i nie mieć (film)|Mieć i nie mieć]]'' (1944) w [[Arganda del Rey]] (sierpień 2015)|Plik:245 W103 St Bogie plaque jeh.JPG|Pamiątkowa tablica przy Upper West Side (sierpień 2015)}}
Humphrey Bogart uznawany jest za jedną z największych i najwybitniejszych gwiazd filmowych w historii [[Kinematografia amerykańska|kinematografii amerykańskiej]], legendę i ikonę okresu „[[System studyjny|Złotej Ery Hollywood]]”{{odn|Kanfer|2011|s=8, 257}} oraz najbardziej wpływowego aktora kina noir{{r|i}}. Jego kamienny wyraz twarzy i charakterystyczne spojrzenie spod ronda lekko przekrzywionego [[Fedora (kapelusz)|kapelusza]] stały się symbolami męskości oraz zdominowały wizerunkowo świat [[Kultura popularna|popkultury]] lat 40.{{odn|Kanfer|2011|s=7}} Ówcześni mężczyźni często pozowali „na Bogarta”, podobnie jak i studenci, którzy naśladowali jego styl ubioru, a kobiety doszukiwały się w swoich partnerach cech aktora, jego stylu bycia i prowadzenia dialogów w stylu kreowanych przezeń postaci na ekranie{{odn|Kanfer|2011|s=7}}. Bogart stworzył w kinie nowy archetyp mężczyzny{{odn|Kanfer|2011|s=8}}, który [[Albert Camus]] definiował jako przykład „rzeczowo myślącego egzystencjalisty, żarliwie poszukującego sprawiedliwości”{{odn|Kanfer|2011|s=240}}. Historyk [[Richard Schickel]] twierdził, że Bogart „doskonale ucieleśniał kilka prostych i godnych podziwu cech, które kiedyś wyróżniały amerykański charakter”, a wśród nich „samowystarczalność i niezgodę na bycie pomiatanym”. Jako aktor był „wiarygodny, profesjonalny i wolny od niepokojów czy wątpliwości”{{odn|Kanfer|2011|s=254}}. Uważany jest za jednego z [[antybohater]]ów amerykańskiego kina. Postrzegany jako „uosobienie głównego aktora Złotej Ery Hollywood o nieskazitelnej pasji, goryczy i sile”{{r|h}}.
 
Kilka dni po śmierci aktora w 1957, [[Teoria filmu|teoretyk filmu]] [[André Bazin]] opublikował na łamach „[[Cahiers du cinéma]]” esej, w którym podkreślał, że w przeciwieństwie do [[James Dean|Jamesa Deana]] czy Marlona Brando, Bogart był przewidywalną postacią, co stanowiło o jego sile. „On zawsze będzie mężczyzną, który potrafił wydyszeć z siebie nieufność i znużenie, mądrość i sceptycyzm: Bogie jest stoikiem”. Według autora mężczyzny, którego Bogart portretował „nie można określić doraźnym szacunkiem czy tchórzostwem, a jedynie dojrzałością egzystencji, która nasyca powoli życie uporczywą ironią wobec śmierci”{{odn|Kanfer|2011|s=240}}. [[Alistair Cooke]] wspominał, że Bogart był „o wiele bardziej inteligentnym człowiekiem niż większość w branży czy jeszcze kilku innych (…) On przekształcił swój charakter w postać filmową i narzucił ją temu światu, który niecierpliwie oczekiwał mężczyzn w oczywisty sposób dobrych”{{odn|Kanfer|2011|s=239}}. [[Rod Steiger]] opisywał aktora jako „starszego oficera, który prowadził pluton przez dżunglę. Szanowało się te wojny, w których walczył, i jego zdolność do przetrwania. Był dżentelmenem, artystycznym żołnierzem”{{odn|Kanfer|2011|s=238}}.
 
Od 8 lutego 1960, w uznaniu za wkład w [[przemysł filmowy]], Bogart posiada gwiazdę na [[Aleja Gwiazd w Los Angeles|Hollywoodzkiej Alei Gwiazd]], mieszczącą się przy 6322 [[Hollywood Boulevard]]{{r|j}}. Postać aktora miała istotny wpływ na twórców francuskiej [[Nowa Fala (kino francuskie)|Nowej Fali]], którzy inspirowali się kinem noir. W filmie ''[[Do utraty tchu]]'' (1960, reż. [[Jean-Luc Godard]]), bohater kreowany przez [[Jean-Paul Belmondo|Jeana-Paula Belmondo]] naśladował styl Bogarta (palący papieros, charakterystyczna mimika twarzy){{odn|Kanfer|2011|s=240–241}}. [[François Truffaut]] inspirował się amerykańskim aktorem, tworząc postać Charliego Kohlera w filmie ''[[Strzelajcie do pianisty]]'' (1960), którą stworzyłzagrał [[Charles Aznavour]]{{odn|Kanfer|2011|s=241}}. W ocenie krytyk [[Pauline Kael]] oba te filmy były „nawiedzane przez ducha Bogarta”{{odn|Kanfer|2011|s=242}}.
 
Począwszy od 1964 w Brattle Theatre odbywa się corocznie festiwal filmowy imienia Humphreya Bogarta. W kinoteatrze zorganizowano salę Blue Parrot, by upamiętnić kawiarnię z ''Casablanki''{{odn|Kanfer|2011|s=242}}. Aktor był również bohaterem utworu „Don’t Bogart Me”, zawartego na ścieżce dźwiękowej do filmu ''[[Swobodny jeździec]]'' (1969, reż. [[Dennis Hopper]]){{odn|Kanfer|2011|s=244}} (imię aktora pojawia się w ponad dwudziestu piosenkach – od „Key Largo” [[Bertie Higgins|Bertiego Higginsa]] po „What Would Bogie Do?” [[Murray McLauchlan|Murraya McLauchlana]]){{odn|Kanfer|2011|s=245}}. Pod koniec lat 60. postać Bogarta ponownie weszła do kanonu popkultury, za sprawą spektaklu ''Play It Again, Sam'' w reżyserii [[Woody Allen|Woody’ego Allena]], z powodzeniem wystawianego na Broadwayu. W 1972 [[Zagraj to jeszcze raz, Sam|przeniesiono go na ekran]], a rolę ducha Bogarta wykreował [[Jerry Lacy]]{{odn|Kanfer|2011|s=244}}. Na fali sukcesu filmu powstawały inne sztuki – ''Bogart Slept Here'' (reż. [[Mike Nichols]]), ''When Bogart Was'' czy [[Off-Broadway|off-broadwayowska]] ''A Kiss is Just a Kiss'', która skupiała się na analizie dwóch małżeństw aktora z Helen Menken i Mayo Methot{{odn|Kanfer|2011|s=245}}. Na podstawie książki ''Bogart: The Good Bad Guy'' pióra Ezry Goodmana, w [[Londyn]]ie wystawiano musical{{odn|Kanfer|2011|s=245}}. Aktor wymieniany był również w innych spektaklach (m.in. ''Bogie'' i ''Lost in Yonkers''), produkcjach telewizyjnych (czego przykładem mogą być seriale ''[[M*A*S*H]]'', ''[[Prawo i porządek]]'') oraz literaturze (''Dream Songs'' [[John Berryman|Johna Berrymana]], eseje [[Umberto Eco]], ''Nasza ulica'' [[V.S. Naipaul]]a){{odn|Kanfer|2011|s=246–247}}. Również samemu aktorowi poświęcono wiele [[Biografia|biografii]] i książek{{odn|Kanfer|2011|s=251–252}}. Bogart był także bohaterem kilku [[Film dokumentalny|filmów dokumentalnych]], takich jak ''Bogart and Bacall'' (1988, reż. Dave Heeley) stacji [[PBS (telewizja)|PBS]] czy ''Humphrey Bogart: The Man Behind the Myth'' (1991, reż. Mike Omansky){{odn|Meyers|1997|s=358}}.
20 615

edycji