Niebo nad Berlinem: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2818 bajtów ,  3 miesiące temu
trochę tłumaczenie z enwiki, trochę rozbudowa
(drobne redakcyjne)
(trochę tłumaczenie z enwiki, trochę rozbudowa)
Ze względu na to, że duża część materiału kręcona była w długich ujęciach, a kamera miała oddać "spojrzenie anioła", większość ruchu była ujęta przez pracę kamery, a nie montaż. Dodatkowo wiele decyzji, które mogłyby być podjęte na etapie montowania filmu, Wenders podejmował na etapie jego kręcenia, np. często decydował, że dana scena będzie kręcona tylko z jednego punktu widzenia. Dlatego dla wielu scen nie było nakładających się materiałów filmowych, które mogłyby być wykorzystane podczas montażu<ref name=":12">{{Cytuj |autor = Cook, Roger F., 1948-, Gemünden, Gerd, 1959- |tytuł = The cinema of Wim Wenders : image, narrative, and the postmodern condition |data = 1997 |data dostępu = 2019-12-28 |isbn = 0-8143-2578-5 |miejsce = Detroit, Mich. |wydawca = Wayne State University Press |s = 67-68 |oclc = 34878876}}</ref>.
 
Pierwsza wersja filmu trwała 5 godzin – twórcy mieli bardzo wiele pomysłów, z których trudno było im wybrać, dlatego nakręcili sporo materiału<ref name=":12" />. W ostatecznej wersji filmu nie znalazła się m.in. długa scena bitwy na ciasta z kremem, którą pierwotnie miało kończyć się ''Niebo nad Berlinem''<ref>{{Cytuj |autor = A. V. Club |tytuł = Inventory: 16 Films Featuring Manic Pixie Dream Girls, 10 Great Songs Nearly Ruined by Saxophone, and 100 More Obsessively Specific Pop-Culture Lists |data = 2009-10-13 |data dostępu = 2019-12-28 |isbn = 978-1-4391-0989-2 |wydawca = Simon and Schuster |url = https://books.google.pl/books?id=QnEImgsqBbAC&printsec=frontcover&dq=Inventory:+16+Films+Featuring+Manic+Pixie+Dream+Girls,+10+Great+Songs+Nearly+Ruined+by+Saxophone,+and+100+More+Obsessively+Specific+Pop-Culture+Lists&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjpm6KapNnmAhXR-yoKHTwLDP0Q6AEIKzAA#v=onepage&q=wings&f=false |język = en}}</ref>.
Pierwsza wersja filmu trwała 5 godzin – twórcy mieli bardzo wiele pomysłów, z których trudno było im wybrać, dlatego nakręcili sporo materiału<ref name=":12" />.
 
== Zdjęcia i styl ==
W filmie widać charakterystyczne dla Berlina budowle np. fasadę [[Berlin Anhalter Bahnhof|dworca Anhalter]]{{odn|Saryusz-Wolska|2007|s=113}}, [[Siegessäule|Kolumnę Zwycięstwa]], [[Plac Poczdamski]] i [[Mur Berliński]]<ref name="bf">{{odn|Saryusz-Wolska|2007|ref=nie|s=109}}</ref>. Ten ostatni jest w filmie wszechobecny, zdaniem filmoznawcy [[Andrzej Gwóźdź|Andrzeja Gwoździa]] reprezentuje on nie tylko rzeczywistość polityczną, ale stanowi też granicę mistyczną<ref>{{Cytuj |autor = |autor r = Andrzej Gwóźdź |redaktor = Peter C. Seel, Bogusław Zmudziński |rozdział = Aniołowie nad Berlinem |tytuł = Wim Wenders |data = 1993 |miejsce = Kraków |s = 66}}</ref>. Oprócz współczesnych, w filmie pojawiają się też archiwalne zdjęcia miasta z 1945 roku{{odn|Saryusz-Wolska|2007|s=112}}. W swoim tekście ''Pejzaż miejski'' Wenders twierdził, że szczególne znaczenie mają dla niego puste przestrzenie Berlina i to takich miejsc starał się sfilmować jak najwięcej, ponieważ ''przybliżają historię w znacznie większym stopniu niż jakiekolwiek przestrzenie zabudowane''<ref>{{Cytuj |autor = |autor r = Wim Wenders |redaktor = Andrzej Gwóźdź |rozdział = Pejzaż miejski |tytuł = Europejskie manifesty kina |data = 2002 |miejsce = Warszawa}}</ref>.
 
W swojej książce o filmowych reprezentacjach Berlina badaczka Magdalena Saryusz-Wolska twierdzi, że Wenders nie stara się oddać dokładnej topografii stolicy Niemiec i odległości między miejscami. Nie jest to potrzebnepottęrzebne, ponieważ przestrzeń pokonują aniołowie<ref name="bf"/>. Choć mogą oni poruszać się po mieście swobodnie, przemieszczają się pomiędzy zaledwie kilkoma charakterystycznymi punktami, m.in. biblioteką i Kolumną Zwycięstwa<ref>{{odn|Graf|2002|ref=nie|s=53}}</ref>.
 
Biblioteka Państwowa jest w filmie miejscem, w którym mieszkają anioły. Wenders długo szukał odpowiedniej lokalizacji, ponieważ w ''Niebie nad Berlinem'' anioły nie są powiązane z Bogiem, reżyser wykluczył kościół. Na pomysł wykorzystania biblioteki wpadł, kiedy przypomniał sobie zakończenie filmu [[Fahrenheit 451 (film)|''Fahrenheit 451'']] i otwartą przestrzeń wypełnioną ludźmi, znającymi na pamięć książki. Wybrał Bibliotekę Państwową, miejsce jasne, ciche i spokojne<ref>{{Cytuj |autor = Cook, Roger F., Gemünden, Gerd, |tytuł = The cinema of Wim Wenders : image, narrative, and the postmodern condition |data = 1997 |data dostępu = 2019-12-28 |isbn = 0-8143-2578-5 |miejsce = Detroit, Mich. |wydawca = Wayne State University Press |s = 68-69 |oclc = 34878876 |url = https://www.worldcat.org/oclc/34878876}}</ref>.
=== Muzyka i dźwięk w filmie ===
W filmie występują trzy rodzaje muzyki: muzyka poważna (powiązana z aniołami), współczesna muzyka rockowa (powiązana ze światem doczesnym) i muzyka cyrkowa (powiązana z konkretnym elementem świata doczesnego – cyrkiem). W przypadku dwóch ostatnich rodzajów muzyki zawsze widoczne jest jej źródło: np. wykonawcy czy radio<ref name=":13">{{Cytuj |autor = Annette Davison |rozdział = Music to desire by: soundtrack to Wim Wenders's Der Himmel über Berlin |tytuł = "Hollywood Theory, Non-Hollywood Practice ": Cinema Soundtracks in the 1980s and 1990s |data = 2017-07-05 |data dostępu = 2019-12-28 |isbn = 978-1-351-56358-1 |wydawca = Routledge |url = https://books.google.pl/books?id=TCcxDwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Hollywood+Theory,+Non-Hollywood+Practice&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiMhpiTp9nmAhWwwcQBHf1YB5MQ6AEIKDAA#v=onepage&q&f=false |język = en}}</ref>.
 
Wśród wykonawców na ścieżce dźwiękowej do filmu znajdują się m.in.: [[Jürgen Knieper]], [[Laurent Petitgand]], [[Laurie Anderson]]<ref name="wingsdiscogs">{{cytuj stronę |url= http://www.discogs.com/Various-Wings-Of-Desire/release/2076953 |tytuł=Various - Wings Of Desire |opublikowany=2010-01-01 |język=en |data dostępu=2010-09-03}}</ref>. Ponadto w filmie wykorzystano utwór [[Nick Cave and the Bad Seeds|Nicka Cave'a And The Bad Seeds]] - ''The Carny'', w momencie gdy Marion przebiera się w wozie cyrkowym, jednocześnie słucha ''The Carny'' z płyty winylowej ''[[Your Funeral, My Trial|Your Funeral... My Trial]]''<ref name="wingsdiscogs" />. W filmie jest też przedstawiony koncert Nicka Cave'a z zespołem w nocnym klubie, podczas którego zespół wykonuje utwory: ''[[The Carny]]'' i ''[[From Her to Eternity]]''<ref name="wingsdiscogs" /><ref name="johnston">{{Cytuj książkę |imię=Ian |nazwisko=Johnston |tytuł=Nick Cave |wydawca=C&T |miejsce=Toruń |data=1997 |strony=296 |isbn =83-85318-86-0}}</ref>.
Na potrzeby filmu zaaranżowano również w nocnym klubie w formie koncertowej ''Six Bells Chime'' zespołu [[Crime and The City Solution|Crime And The City Solution]] z płyty ''[[Crime and The City Solution|Room Of Lights]]''<ref name="wingsdiscogs" /><ref name="weiss">{{Cytuj książkę |imię=Wiesław |nazwisko=Weiss |tytuł=Crime And The City Solution w: Rock Encyklopedia |wydawca=Iskry |miejsce=Warszawa |data=1991 |strony=149 |isbn=83-207-1374-9}}</ref>.
=== Anioły ===
Występujące w filmie Wendersa anioły są pozbawione ciała, rozumieją wszystkie języki, mogą słyszeć myśli ludzi. Zazdroszczą ludziom możliwości odbierania wrażeń zmysłowych i przeżywania miłości<ref>{{Cytuj |autor = |autor r = Arkadiusz Lewicki |redaktor = Jolanta Ługowska, Jacek Skawiński |rozdział = Od "Wspaniałego życia" do "Anioła w Krakowie". Filmowe obrazy anioła |tytuł = Anioł w literaturze i kulturze |data = 2004 |isbn = 837432001X |miejsce = Wrocław |s = 335}}</ref>. Nie są w filmie powiązane z konkretną religią (choć w kontynuacji filmu, ''[[Tak daleko, tak blisko]]'' pojawia się wzmianka o centralnej istocie duchowej, o której mówi się On). Nie reprezentują też duchów zmarłych. Ich język język jest sztuczny i poetycki{{odn|Graf|2002|s=115}}. Z ich rozmów można wywnioskować, że są obecni w miejscu, w którym znajduje się Berlin od początku czasu{{odn|Graf|2002|s=116}}.
 
Według Annette Davison anioły – mogące z bardzo bliska śledzić ludzkie działania i przeżycia, ale nie mogące w żaden sposób na nie wpływać – są, na poziomie symbolicznym, reprezentacją widzów kinowych, biernie obserwujących losy bohaterów na ekranie<ref name=":13" />.
=== Inne interpretacje ===
Film można interpretować jako opowieść o próbie zjednoczenia. Podzielona jest stolica Niemiec. Główni bohaterowie, Damiel i Marion czują się niekompletni i poszukują połączenia. W tej interpretacji Damiel reprezentowałby Wschód (duchowy, bezcielesny), a Marion – cielesna i poszukująca duchowości – Zachód. Z kolei według Davida Caldwella i Paula Rea film opowiada o rożnych sposobach doświadczania i opowiadania historii – słowie i obrazie. W tej interpretacji różni bohaterowie reprezentują różne sposoby doświadczania świata<ref name=":10" />.