Gospodarka Polski Ludowej: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 127 bajtów ,  2 miesiące temu
dr.
(+ grafika)
(dr.)
 
==== Stan gospodarki po zakończeniu II wojny światowej ====
Rabunkowa gospodarka, działanie wojenne oraz masowy wywóz urządzeń produkcyjnych do [[III Rzesza|III Rzeszy]] poważnie osłabił gospodarkę Polski. Według szacunków ok. 38% wartości majątku narodowego zniszczono (podczas gdy po [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] zniszczenia oszacowano na ok. 10%){{R|pwn}}. Podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]] zginęło przez Niemców ok. 6,028 miliona obywateli{{R|oxford}}. W wyniku bezpośrednich działań wojennych zginęło ok. 644 tys. osób – 5,3 mln osób zginęło za sprawą barbarzyńskiego terroru{{R|oxford}}. Liczba osób zabitych przez Armię Radziecką lub zmarłą w ZSRR jest szacowana na min.od 0,5 do 1,5 mln Polaków{{R|oxford}}. Największe straty poniosła inteligencja, głównie adwokaci (58%), lekarze (38%), pracownicy wyższych uczelni (28%){{R|oxford}}. [[Klasa średnia]] okazała się najbardziej narażoną na prześladowania – traktowana jako mieszczaństwo zanikła{{R|oxford}}. W wyniku działań wojennych, terroru, spadku [[Przyrost naturalny|przyrostu naturalnego]] oraz emigracji ludność Polski w 1945 roku wyniosła 23,9 mln{{R|oxford}}. Stan z 1939 roku (34,8 mln) udało się osiągnąć w 1978 roku{{odn|Kienzler|2017|s=7}}. Straty w majątku trwałym przekroczyły 38% przedwojennej wartości – 35% budynków przemysłowych oraz 52% urządzeń elektrycznych zniszczono{{odn|Kienzler|2017|s=7}}.
 
W celu oszacowania strat w lipcu 1945 roku [[Główny Urząd Statystyczny]] przeprowadził spis zakładów przemysłowych. Według [[Biuro Odszkodowań Wojennych|Biura Odszkodowań Wojennych]] straty materialne przemysłu wyniosły ok. 258 mld przedwojennych złotych{{odn|Kienzler|2017|s=7}}. Dane te są nieco zawyżone{{odn|Kienzler|2017|s=7}}. Z 30 017 zakładów ocalało 20 881. Nieczynnych było 8122, zaś o 1014 nie było danych{{odn|Kienzler|2017|s=11}}. Na podstawie spisu można przyjąć, że procent zniszczenia budynków w obrębie całego przemysłu wyniósł 35,1%, urządzeń technicznych o 35,4%, a urządzeń energetycznych o 52,1%{{odn|Kienzler|2017|s=11}}. Stopień zniszczenia na Ziemiach Odzyskanych był większy.
Straty w [[Transport|transporcie]] oszacowano na 50%. Zniszczenia w [[Kolejnictwo|kolejnictwie]] objęły: tabor, urządzenia trakcyjne, warsztaty, wiadukty, urządzenia ruchu kolejowego, tory i mosty. Większe straty poniosły Ziemie Odzyskane, na których Rosjanie rabowali pociągi, tory kolejowe i wszystko, co dało się stamtąd wywieźć. Nawierzchnia dróg była w bardzo złym stanie, zaś liczne mosty i wiadukty wysadzono. Z pięciu polskich [[Liniowiec|liniowców]] ocalały dwa, a z 29 [[Statek handlowy|statków handlowych]] ocalało 12{{odn|Kienzler|2017|s=11}}. [[Port morski Gdynia|Port morski w Gdyni]] zaminowali Niemcy, [[falochron]]y wysadzono, a wejście do gdyńskiego portu zablokował zatopiony [[pancernik]]. Mniejsze straty poniosły porty w Gdańsku i Szczecinie{{odn|Kienzler|2017|s=11}}. Baseny portowe w Szczecinie i [[Świnoujście|Świnoujściu]] do 1947 roku znajdowały się w rękach Związku Radzieckiego{{odn|Kienzler|2017|s=11}}. Samoloty i urządzenia należące do [[Polskie Linie Lotnicze LOT|PLL LOT]] zniszczono.
 
Przyłączone Ziemie Zachodnie i Północne zwiększyły potencjał przemysłowy Polski. Obszar ten należało jednak odbudować oraz zaludnić. Na zachodzie powszechny był rabunek całych zakładów przemysłowych, wyposażeń fabryk i maszyn, infrastruktury lokalnej (szyn kolejowych i taboru) przez armię radziecką, także wycofująca się armia niemiecka wywoziła wyposażenie fabryk i maszyny oraz niszczyła zabudowania przemysłowe.
 
Straty w rolnictwie oszacowano na 11 mld przedwojennych złotych (ok. 2 mld dolarów według kursu z 1938 roku). Około 467 tys. gospodarstw rolnych zrujnowano{{odn|Kienzler|2017|s=11}}. W wyniku działań wojennych na [[Żuławy Wiślane|Żuławach Wiślanach]] Niemcy zatopili ok. 200 tys. ha żyznej ziemi. Po wojnie brakowało materiału siewnego, maszyn rolniczych i narzędzi. Dzięki pomocy zagranicznej [[United Nations Relief and Rehabilitation Administration|UNRRA]] udało się odbudować rolnictwo{{odn|Kienzler|2017|s=11}}.
11 762

edycje