Ukraińska polityka historyczna: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  2 miesiące temu
(→‎Oceny: int.)
Krytyce i negatywnej ocenie podlegają przede wszystkim te wątki ukraińskiej polityki historycznej, podjęte przez prezydenta Juszczenkę, które dotyczą historii UON-UPA, a polityka historyczna dotycząca okresu II wojny światowej budzi stosunkowo największe zainteresowanie. Krytycy twierdzą, że dokonywana jest sakralizacji ofiar tej formacji, co skutkuje wykluczeniem ze zbiorowej pamięci Ukraińców ofiar innych narodowości (np. nieukraińskich ofiar wielkiego głodu czy [[Żydzi|Żydów]] zamordowanych podczas Holokaustu)., wyklucza możliwość podejrzewania ich o jakiekolwiek przestępstwa i powoduje negację dokonywanych przez nich zbrodni<ref group="uwaga">''The emphasis on Ukrainians as victims was intended to counter the image of them as perpetrators.'' – J.P. Himka, ''A Central European diaspora ...'', s. 30</ref>, bądź wręcz odwrócenie ról – ofiary nacjonalistów przedstawiane są jako winne własnego losu<ref>Per A. Rudling, ''The OUN, the UPA and the Holocaust...'', s.22</ref>. David R. Marples uważa, że gloryfikacja OUN i UPA stanowi przejaw [[Propaganda|propagandy]] i wymienia przeszkody, które utrudniają wykonawcom tej polityki stworzenie przekonującego przekazu: skrajną ideologię OUN ([[nacjonalizm integralny]]), kolaborację z III Rzeszą, [[antysemityzm]] tego ruchu oraz zwalczanie politycznych rywali z użyciem [[terror]]u<ref group="uwaga">''Można napisać historię w odmienny sposób, ale tylko w formie propagandy.'' – David R. Marples, ''Heroes and Villains...'', s. 179</ref>. W celu dostosowania obrazu OUN-UPA do zachodnich, liberalnych wzorców, dokonuje się zabiegów przemilczania lub negacji tych niewygodnych kwestii oraz wyolbrzymia się znaczenie tych elementów programu i działalności OUN, które pasują do obranej koncepcji<ref name="rudlingmyths28" />. Skutkuje to negacjonizmem na poziomie państwowym. W 2007 Wiktor Juszczenko ogłosił podczas wizyty w [[Izrael]]u, że UPA nie była zaangażowana w żadne antyżydowskie akcje. W tym samym roku, powołując się na stanowisko Rządowej Komisji, zaprzeczył oskarżeniom o zbrodnie na Polakach<ref group="uwaga">''Dotychczas oficjalne stanowisko administracji Juszczenki w tej kwestii było przeczące.'' – Sofia Graczowa, ''Unknown victims...'', s.8</ref>. Instytucjom realizującym politykę pamięci stawia się zarzuty, że publikują one dokumenty selektywnie, wybierając te, które potwierdzają lansowaną przez instytucje interpretację historii<ref name="grachowa9" /><ref name="rudlingmyths27" />, czego przejawem ma być [[Księga faktów]]. Należy jednak zwrócić uwagę, że takie działania demontowano w samej Ukrainie. Krytycy polityki prezydenta Juszczenki wskazywali, że na przykład stawiając ukraińskich weteranów [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] po wrogiej stronie<ref group="uwaga">Sofia Graczowa analizując treść przemówień Wiktora Juszczenki zauważyła, że po pierwszych, nieudanych próbach pojednania weteranów Armii Czerwonej z weteranami UPA, prezydent porzucił ten zamiar. Zdaniem autorki, w celu uniknięcia zadrażnień, walka ukraińskich czerwonoarmistów jest wpasowywana w narrację o cierpieniu i zmaganiach narodu ukraińskiego z okupacją. – Sofia Graczowa, ''Unknown Victims...'', s. 5</ref> nie łączy ona, lecz dzieli, i pogłębia antagonizm pomiędzy wschodnią a zachodnią Ukrainą. W odpowiedzi na wznoszone pomniki nacjonalistów ukraińskich, samorządy w centralnej i wschodniej Ukrainie fundują pomniki ofiar OUN i UPA (tzw. wojna pomników)<ref group="uwaga">Pomniki takie powstały w [[Symferopol]]u, Swatowem, Ługańsku i Ulanowie – Sofia Graczowa, ''Unknown Victims...'', ss. 14–16</ref>. Ponadto gloryfikacja OUN, UPA i ich działaczy wywołuje negatywne reakcje na arenie międzynarodowej – w Izraelu, w Polsce, w Rosji, na [[Białoruś|Białorusi]], a także w [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]]<ref group="uwaga">''Zamiast zjednoczyć kraj, juszczenkowski kult faszystów doprowadził do jeszcze większej jego polaryzacji: między wschodem a zachodem, między lewicą a prawicą, między Ukrainą a sąsiadami.'' – [[Per Anders Rudling|Пер А. Рудлінґ]], ''Ющенків фашист: култ Бандери в Україні та Канаді'', [w:] ''Страсті за Бандерою...'', s. 280</ref>.
 
Pojawia się także zarzut, że polityka, w zamierzeniach prozachodnia i prodemokratyczna, jest realizowana według starych sowieckich wzorców, przy pomocy wyspecjalizowanych państwowych instytucji<ref group="uwaga">''Juszczenko kontynuuje postsowieckie polityczne i martyrologiczne praktyki, przede wszystkim próby manipulowania masową świadomością historyczną poprzez działania państwowych instytucji.'' – Sofia Graczowa, ''Unknown Victims...'', s. 18</ref>, włącznie z [[Służba Bezpieczeństwa Ukrainy|Służbą Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU)]] <ref group="uwaga">''Podczas gdy mity otaczające OUN-UPA są wytworem wyobraźni diaspory, są one propagowane przez następców ukraińskiej KGB. Inspiracja ustanowienia Instytutu Pamięci Narodowej przez Juszczenkę pochodzi ze współczesnej Polski, lecz jego instytuty do produkcji mitów i zarządzania pamięcią wyraźnie przypominają stare sowieckie organy propagandowe.'' – Per A. Rudling, ''The OUN, the UPA and the Holocaust...'', s. 35</ref>. [[Timothy Snyder]] i Per Anders Rudling uważają, że tytuł ''Bohatera Ukrainy'' nadany m.in. Banderze, jest wzorowany na orderze [[Bohater Związku Radzieckiego|Bohatera Związku Radzieckiego]]<ref>Тімоті Снайдер, ''Проголошення героями – радянська ідея'', [w:] ''Страсті за Бандерою...'', s. 220</ref><ref group="uwaga">''Sama ceremonia, jaką telewizja pokazywała na żywo, przypominała bizantyjską pompatyczność epoki Breżniewa. W. Juszczenko wręczył nagrodę wnukowi Stepana Bandery z Kanady...'' – Пер А. Рудлінґ, ''Ющенків фашист: култ Бандери в Україні та Канаді'', [w:] ''Страсті за Бандерою...'', s. 250</ref>.
 
[[John-Paul Himka]] podnosi natomiast względem ukraińskiej polityki historycznej zarzuty natury [[moralność|moralnej]]. Według niego nie można głosić apologii organizacji skrajnych, które popełniały zbrodnie, zaś narodową mitologię należy odrzucić, ponieważ "prawda jest wartością samą w sobie"<ref>Himka, Interventions: Challenging the Myths, ss. 5–6</ref>. Podobne zdanie ma [[Tarik Cyril Amar]]<ref group="uwaga">''...zadaniem historyka jest badanie prawdziwego obrazu przeszłości, a nie pisanie [[panegiryk]]ów. Nie można budować pamięci historycznej na bazie systematycznego zapominania. Można próbować to robić i przez pewien czas to może wydawać się skuteczne. Lecz wcześniej czy później – biada krajowi, którego pamięć jest w rękach zagorzałych ideologów.'' – Tarik Cyril Amar, ''Roman Szuchewycz. Fantazja'', zaxid.net, 26 sierpnia 2008 [cyt. za:] John-Paul Himka, ''Debates in Ukraine over nationalist involvement in the Holocaust, 2004–2008'', Nationalities Papers, 39: 3, s. 365 [http://ualberta.academia.edu/JohnPaulHimka/Papers/608323/Debates_in_Ukraine_over_Nationalist_Involvement_in_the_Holocaust_2004–2008 wersja elektroniczna]</ref>. John-Paul Himka i Per Anders Rudling uważają takie podejście za [[relatywizm|relatywistyczne]]<ref name="himkamyths3">J.P. Himka, ''Myths of National Consolidation, the Holodomor, and the Holocaust: A Response to Roman Serbyn'', s. 3 [http://ualberta.academia.edu/JohnPaulHimka/Papers/991086/Myths_of_National_Consolidation_the_Holodmor_and_the_Holocaust_A_Response_to_Roman_Serbyn wersja elektroniczna]</ref><ref>Пер А. Рудлінґ, ''Ющенків фашист: култ Бандери в Україні та Канаді'', [w:] ''Страсті за Бандерою...'', ss. 271–276</ref>.
 
Obrońcy ukraińskiej polityki historycznej ([[Mykoła Riabczuk]], [[Jarosław Hrycak]], [[Roman Serbyn]]) uważają, że Ukraina jest krajem, który dla skonsolidowania potrzebuje mitów. Ich zdaniem narodowe mity są dopuszczalne, o ile wiążą się z pochwałą pozytywnych wartości, a nie zbrodni<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.russkiivopros.com/?pag=one&id=315&kat=9&csl=46#_edn13 | tytuł = BANDERA’S CONTROVERSY AND UKRAINE’S FUTURE | data dostępu = 2012-01-07 | autor = Mykoła Riabczuk| opublikowany = Russkiivopros.com| data = | język = en}}</ref><ref>{{cytuj stronę| url = http://zaxid.net/home/showSingleNews.do?klopoti_z_pamyattyu&objectId=1097756 | tytuł = Клопоти з пам’яттю | data dostępu = 2012-01-07 | autor = Jarosław Hrycak| opublikowany = Zachid.net | data = 2010-03-08| język = uk}}</ref>; mity te powinno oceniać się nie tylko pod względem prawdomówności, lecz użyteczności.
 
== Zobacz także ==
115 714

edycji