Ukraińska polityka historyczna: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 135 bajtów ,  2 miesiące temu
przypisy
(→‎Oceny: powiększenie ilustracji)
(przypisy)
'''Ukraińska polityka historyczna''' – działania władz państwowych na rzecz kształtowania [[Pamięć zbiorowa|pamięci zbiorowej]] (świadomości historycznej) ukraińskiego społeczeństwa.
 
W latach 1991–1994, bezpośrednio po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości, trudno jest mówić o świadomie prowadzonej przez władze polityce historycznej. Siłą inercji kontynuowano na przykład programy szkolne pozostałe z czasów [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], jedynie w zachodniej Ukrainie starano się o ich modyfikację. W ocenie badaczy polityki historycznej zaczęła się ona kształtować dopiero ok. 1994 r.<ref name=":0">Олександр Гриценко. Президенти і Пам’ять, Політіка пам’ятіі президентів Украіни (1994-2014): підгрунтя, послання, реалізація, рузультфти, Куїв 2017, <nowiki>ISBN 978-617-684-188-3</nowiki>.</ref>, początkowo łącząc się ściśle z zagadnieniem dekomunizacji. W okresie prezydentury [[Łeonid Kuczma|Łeonida Kuczmy]] (1994–2005) ustalono obchody takich rocznic jak powstania [[Ukraińska Centralna Rada|Ukraińskiej Centralnej Rady]], urodzin ojca ukraińskiej historiografii [[Mychajło Hruszewski|Hruszewskiego]], [[Chrzest Rusi|chrztu Rusi]], a także urodzin [[Taras Szewczenko|Tarasa Szewczenki]]. W latach 2005–2010, za prezydentury [[Wiktor Juszczenko|Wiktora Juszczenki]] politykę historyczną prowadzono intensywniej. Najważniejszym jej składnikiem w pierwszych latach jego kadencji stało się upamiętnienie [[Wielki głód na Ukrainie|Hołodomor]]u, a pod koniec jego prezydentury podjęto problematykę [[Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów|OUN]]-[[Ukraińska Powstańcza Armia|UPA]]<ref>[[John-Paul Himka]], ''Interventions: Challenging the Myths of Twentieth-Century Ukrainian History'', s. 7 [http://archive.is/20120720113547/http://ualberta.academia.edu/JohnPaulHimka/Papers/493886/Interventions_Challenging_the_Myths_of_Twentieth-Century_Ukrainian_History wersja elektroniczna]</ref>. Podjęto też decyzję o utworzeniu [[Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej|Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej]]. W latach 2010–2014, w okresie prezydentury [[Wiktor Janukowycz|Wiktora Janukowycza]], doszło do rewizji polityki historycznej, którą krytykowano za zwrot w kierunku dawnych radzieckich wzorców <ref name="archive.is">[https://archive.is/20120805143447/www.president.gov.ua/news/19103.html Oficjalny komunikat kancelarii Prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza]</ref><ref name="Dowódca UPA nie jest już bohaterem">[http://wyborcza.pl/1,75477,10051594,Dowodca_UPA_nie_jest_bohaterem.html Dowódca UPA nie jest już bohaterem]</ref>. Dokonano zmian w kierownictwie Instytutu i zamrożono jego działalność<ref name="ReferenceA">Rudling, ''The OUN, the UPA and the Holocaust...'', s. 36</ref>. Po [[Euromajdan|rewolucji godności]], prezydentura [[Petro Poroszenko|Petra Poroszenki]] charakteryzowała się ponownie intensywną polityką historyczną. Nowym wątkiem stała się kwestia dziejów [[Prawosławie na Ukrainie|ukraińskiego prawosławia]]. [[Wojna w Donbasie|Agresja rosyjska w Donbasie]] zintensyfikowała konflikt narracji i tradycji historiografii rosyjskiej i ukraińskiej dotyczący dziejów [[Ruś Kijowska|Rusi Kijowskiej]] i Europy wschodniej w całości.
 
== Geneza i kierunki zmian ==
== Dekomunizacja i derusyfikacja ==
[[Plik:Ленінопад, Овруч.jpg|mały|Demontaż pomnika Lenina w [[Owrucz]]u w roku 2014|alt=|lewo]]
Badacze problematyki ukraińskiej polityki historycznej (Oleksander Hrycenko czy Heorhij Kasjanow) zgodnie podkreślają{{kto|data=2020-01}}, że jej najistotniejsze motywy to dekomunizacja i [[rusyfikacja|derusyfikacja]], co dotyka narracji wszystkich okresów dziejów Ukrainy. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> Polityka dekomunizacji dotyczy między innymi usuwania symboli systemu komunistycznego z przestrzeni publicznej. Głośnym wydarzeniem był masowy demontaż pomników Lenina w okresie i po rewolucji godności w roku 2014. W 2015 r. Rada Najwyższa przyjęła ustawę o zakazie symboliki totalitarnej, na mocy której w kolejnych miesiącach dokonano usunięcia pomników Lenina i innych działaczy komunistycznych, demontażu tablic pamiątkowych i zmian nazw ulic<ref>T. A. Olszański, ''Wielka dekomunizacja. Ukraińska polityka historyczna czasów wojny, Ośrodek Studiów Wschodnich'', Warszawa 2017, s. 18-19.</ref>.
 
Derusyfikacja dotyczy dotyczy pamięci zarówno okresu radzieckiego, jak i czasów dawniejszych. Wiąże się to z przywracaniem rocznic wydarzeń i bitew, które związane były z walką z sowiecką i rosyjską dominacją, jak np. [[Bitwa pod Krutami|bitwy pod Krutami]]<ref name=":1">Георгій Касьянов, Past Continuous: Історична порлітика 1980-х-200-х: Україна та сусіди, Куїв 2018, ISBN 978-617-767-00-1.</ref>, zniszczenia stolicy [[Hetmanat]]u – [[Baturyn]]a w 1708). Przywracana jest pamięć o takich postaciach, jak kozaccy hetmani [[Iwan Mazepa]] czy [[Filip Orlik]]<ref name="uwaga">Przykładowa praca: {{Cytuj |autor = |tytuł = Гетьман. Шлахи: Науково-попурярне видання, |data = Куїв 2009, |isbn = ISBN 978—9966-8201-72-1.}}</ref>. Przykładem takich działań jest rekonstrukcja fortu i stworzenie muzeum w Baturynie, stolicy Hetmanatu w czasach Iwana Mazepy<ref>{{Cytuj |tytuł = Національний історико-культурний заповідник «Гетьманська столиця» |data dostępu = 2020-01-27 |opublikowany = baturin-capital.gov.ua |url = http://baturin-capital.gov.ua/}}</ref>.
[[Plik:Baturin znak.jpg|mały|Krzyż poświęcony ofiarom rzezi [[Baturyn]]a w 1708 roku przy zrekonstruowanym w 2015 forcie kozackim]]
 
590

edycji