Biblioteka Narodowa (seria): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1076 bajtów ,  1 miesiąc temu
Pierwsze źródełka. A będzie więcej!
m (poprawa linków)
(Pierwsze źródełka. A będzie więcej!)
[[File:Jerzy Byron-powieści poetyckie.pdf|thumb|Okładka ''Powieści poetyckich'' Jerzego Byrona, wydanych w serii II Biblioteki Narodowej w 1924 przez Krakowską Spółkę Wydawniczą]]
[[Plik:Biblioteka Narodowa book series.jpg|mały|Cztery książki z serii Biblioteka Narodowa, pierwsza z prawej w obwolucie]]
'''Biblioteka Narodowa''' – seria wydawnicza wydawana przez [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]] (wcześniej – w latach 1919-1933 – przez [[Krakowska Spółka Wydawnicza|Krakowską Spółkę Wydawniczą]]). Prezentuje najważniejsze utwory literatury polskiej i światowej wraz z bogatym opracowaniem, zawierającym aktualny stan wiedzy na temat danego dzieła<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Biblioteka Narodowa - Serie wydawnicze - Wydawnictwo Ossolineum |data dostępu = 2020-02-09 |opublikowany = wydawnictwo.ossolineum.pl |url = https://wydawnictwo.ossolineum.pl/products/category/biblioteka-narodowa-2}}</ref>. Ti najstarsza tego typu europejska seria wydawnicza<ref>{{Cytuj |autor = |autor r = [[Stanisław Bereś]] |rozdział = Historia serii "Biblioteka Narodowa" |tytuł = Biblioteka Narodowa 1919-2019 : księga jubileuszowa serii |data = 2019 |data dostępu = 2020-02-09 |isbn = 978-83-66267-11-4 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Wrocław |wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich |s = 56 |oclc = 1129955741 |url = https://www.worldcat.org/oclc/1129955741}}</ref>. Do 2019 roku wydano w niej łącznie 608 tomów w trzech seriach: seria I (literatura polska, 335 tomów), seria II (literatura obca, 264 tytuły) i seria III (literatura dla młodzieży, 9 tomów)<ref>{{Cytuj |autor = |autor r = [[Stanisław Bereś]] |rozdział = Historia serii "Biblioteka Narodowa" |tytuł = Biblioteka Narodowa 1919-2019 : księga jubileuszowa serii |data = 2019 |data dostępu = 2020-02-09 |isbn = 978-83-66267-11-4 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Wrocław |wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich |s = 57 |oclc = 1129955741 |url = https://www.worldcat.org/oclc/1129955741}}</ref>.
'''Biblioteka Narodowa''' – seria wydawnicza wydawana początkowo przez [[Krakowska Spółka Wydawnicza|Krakowską Spółkę Wydawniczą]], a od 1933 przez [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]].
 
Pomysłodawcą serii był [[Stanisław Kot]]<ref name=":1">{{Cytuj |autor = |autor r = Marta Pękalska |rozdział = Kalendarium serii "Biblioteka Narodowa" |tytuł = Biblioteka Narodowa 1919-2019 : księga jubileuszowa serii |data = 2019 |data dostępu = 2020-02-09 |isbn = 978-83-66267-11-4 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Wrocław |wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich |s = 47 |oclc = 1129955741 |url = https://www.worldcat.org/oclc/1129955741}}</ref>. Idea narodziła się w czasie [[I wojna światowa|I wojny światowej]] i wynikała z troski o to, by inteligencja była świadoma polskiego dorobku literackiego<ref>{{Cytuj |autor = |autor r = [[Stanisław Bereś]] |rozdział = Historia serii "Biblioteka Narodowa" |tytuł = Biblioteka Narodowa 1919-2019 : księga jubileuszowa serii |data = 2019 |data dostępu = 2020-02-09 |isbn = 978-83-66267-11-4 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Wrocław |wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich |s = 63 |oclc = 1129955741 |url = https://www.worldcat.org/oclc/1129955741}}</ref>. Założeniem serii BN było podawanie poprawnej edycji dzieła literackiego ze wstępem [[historia literatury|historycznoliterackim]] opartym na najnowszym stanie badań, oraz z przypisami<ref name=":0" />. Pierwszy tom ukazał się 1 listopada 1919 roku w Krakowie i był to tom serii I, ''[[Treny]]'' [[Jan Kochanowski|Jana Kochanowskiego]], w opracowaniu [[Tadeusz Sinko|Tadeusza Sinki]]. Pierwszy tom serii II ukazał się w 1920 roku – była to ''Antygona'' Sofoklesa (oprac. Kazimierz Morawski)<ref name=":1" />.
Koncepcja przedsięwzięcia powstała po zakończeniu [[I wojna światowa|I wojny światowej]] i odzyskaniu przez Polskę niepodległości; pisano o "pilnej potrzebie" edycji "najcelniejszych dzieł literatury polskiej i światowej" (tekst założeń programowych, z czasem nieco zmieniony, przedrukowowywano na wewnętrznej stronie okładki kolejnych tomów). Chodziło o dostęp do wielkiej tradycji literackiej dla ucznia w szkole, ale i szerokiego kręgu odbiorców.
 
Założeniem serii BN było podawanie poprawnej edycji dzieła literackiego ze wstępem [[historia literatury|historycznoliterackim]] opartym na najnowszym stanie badań, oraz z przypisami. Współpracę z serią "Biblioteka Narodowa" nawiązali w [[Historia Polski (1918–1939)|okresie międzywojennym]] uczeni, jak (prócz Sinki): [[Aleksander Brückner]], [[Julian Krzyżanowski]], [[Roman Pollak]]. Tradycję tę seria podtrzymała po [[II wojna światowa|II wojnie]], kiedy podjęli się opracowania tekstów, wstępów i komentarza tacy uczeni jak [[Józef Bachórz]], [[Maria Janion]], [[Janusz Pelc (historyk literatury)|Janusz Pelc]], [[Jacek Trznadel]] i inni.
Pierwszy tom serii (określanej skrótem: BN) ukazał się w 1919; były to ''[[Treny]]'' [[Jan Kochanowski|Jana Kochanowskiego]] w opracowaniu [[Tadeusz Sinko|Tadeusza Sinki]]. Wkrótce (1920) wydano ''[[Antygona (dramat)|Antygonę]]'' [[Sofokles]]a. W ten sposób zainicjowane zostały dwie podserie w obrębie całej serii, oznakowane na tomach cyframi rzymskimi jako "seria I" i "seria II". Pierwsza miała gromadzić edycje utworów polskich, druga – obcych. W obrębie obu serii BN kolejne tomy były numerowane cyframi arabskimi. W latach 1991 - 1994 wydawano także serię III "Dla młodzieży", w ramach której wydano 9 pozycji<ref>Dane bibliograficzne ostatniej pozycji z serii III z katalogu [[Biblioteka Narodowa (Warszawa)|Biblioteki Narodowej]]: [http://mak.bn.org.pl/cgi-bin/makwww.exe?IY=01&TY=&IY=06&TY=&IY=02&TY=smuga%2Bcienia&IY=04&TY=&IY=07&TY=&SY=szukaj&OY=I&BM=23&DD=2 Joseph Conrad, Smuga cienia].</ref>. Przyjęto niewielki, kieszonkowy [[format arkusza|format wydawniczy]] tomu (B6), co z jednej strony czyniło wygodniejszą samą lekturę, z drugiej – na długo utrudniło wydawanie w serii dzieł obszernych (zwłaszcza [[powieść|powieści]]), dopóki (niedawno) nie przyjęto koncepcji wydawania ich, w obrębie jednego numerowanego "tomu", w dwóch [[wolumen poligraficzny|woluminach]].
 
Założeniem serii BN było podawanie poprawnej edycji dzieła literackiego ze wstępem [[historia literatury|historycznoliterackim]] opartym na najnowszym stanie badań, oraz z przypisami. Współpracę z serią "Biblioteka Narodowa" nawiązali w [[Historia Polski (1918–1939)|okresie międzywojennym]] uczeni, jak (prócz Sinki): [[Aleksander Brückner]], [[Julian Krzyżanowski]], [[Roman Pollak]]. Tradycję tę seria podtrzymała po [[II wojna światowa|II wojnie]], kiedy podjęli się opracowania tekstów, wstępów i komentarza tacy uczeni jak [[Józef Bachórz]], [[Maria Janion]], [[Janusz Pelc (historyk literatury)|Janusz Pelc]], [[Jacek Trznadel]] i inni.
 
W zakresie sposobu opracowania tekstu edycji tomy BN to (według klasyfikacji [[Konrad Górski|Konrada Górskiego]]) "wydanie B", czyli "popularnonaukowe", jednak wiele tomów (zwłaszcza z ostatnich lat) zbliża się do typu edycji naukowej i może stanowić wiarygodną podstawę dla pracy badawczej. Niezmiennie wysoko oceniane są wstępy do tomów, często (np. ''Wybór wierszy'' [[Zbigniew Morsztyn|Zbigniewa Morsztyna]] w opracowaniu Janusza Pelca, 1975) ściśle związane z pracą badawczą nad autorem i pisarską nad jego [[monografia|monografią]]. W ciągu swego istnienia seria "Biblioteka Narodowa" wydawała utwory polskie i obce, sięgając również po literaturę XX wieku. Niektóre tomy – jak wzorcowy ''[[Pan Tadeusz]]'' [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicza]] w opracowaniu [[Stanisław Pigoń|Stanisława Pigonia]] – były wielokrotnie wznawiane. W serii wydano duże powieści (jak ''[[Lalka (powieść)|Lalka]]'' [[Bolesław Prus|Bolesława Prusa]], ''[[Chłopi (powieść)]]'' [[Władysław Reymont|Władysława Reymonta]]), które, wobec niewielkiego formatu tomów, zostały wydane – każdy tytuł – w dwóch woluminach (ze wspólną numeracją).