Ulica Krakowskie Przedmieście w Warszawie: Różnice pomiędzy wersjami

m
 
Cała ulica jest jako założenie urbanistyczne wpisana do rejestru zabytków (nr rej. 205 z 1 czerwca 1965).
 
W 1994 Trakt Królewski w Warszawie wraz z historycznym zespołem miasta i [[Wilanów Królewski|Wilanowem]] został uznany za [[pomnik historii]]<ref>Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 r. w sprawie uznania za pomnik historii ({{Monitor Polski|rok=1994|numer=50|pozycja=423}}).</ref>.
 
W lipcu 2008 zakończył się kapitalny remont ulicy.
 
== Historia ==
Przedmieścia przy Bramie Krakowskiej zaczęły się tworzyć już w XIV w., natomiast przy nich w 1454 powstał kościół [[Bernardyni|bernardynów]]. Wówczas teren przed murami zaczęto nazywać placem Bernardyńskim (dziś tak nazywa się plac na Czerniakowie). Drewniane domostwa budowali tutaj różnorodni rzemieślnicy, powstały cegielnie, ukształtowały się dwie odnogi placu, gdzie wschodnia prowadziła do najstarszej warszawskiej jurydyki należącej do proboszcza kolegiaty: Dziekanki. Tak zwany [[plac Bernardyński w Warszawie|plac Bernardyński]] (lub Bernardyńskie Przedmieście) był wcześniej nazywany Czerskim Przedmieściem, a potem Krakowskim Przedmieściem, gdyż był początkiem traktu łączącego Warszawę pierwotnie z Czerskiem, a następnie z Krakowem<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Handke | imię = Kwiryna | tytuł = Dzieje Warszawy nazwami pisane | wydawca = Muzeum Historyczne m.st. Warszawy | miejsce = Warszawa | data = 2011 | strony = 174 | isbn = 978-83-62189-08-3}}</ref>. Droga ta stała się też świetnym miejscem do budowy reprezentacyjnych pałaców magnaterii oraz rodziny królewskiej, było też znakomitym miejscem triumfalnych wjazdów do miasta (między innymi wjeżdżali tędy hetman [[Stefan Czarniecki]] czy [[Jan III Sobieski]]) oraz hołdów składanych przez [[Prusy Książęce]] i [[Inflanty]]. W I połowie XVII w. przybrała formę traktu od [[Kaplica Moskiewska|Kaplicy Moskiewskiej]], będącej [[panteon]]em chwały oręża polskiego i tryumfów militarnych króla [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]] do projektowanego ''„Forum Wazów”'', z którego została zrealizowana jedynie [[Kolumna Zygmunta III Wazy w Warszawie|kolumna króla Zygmunta]].
 
Do XVII w. od Krakowskiego Przedmieścia odchodziły tylko uliczki Krótka (nieistniejąca dziś, na wysokości kamienicy nr 59) oraz Rzeźnicza (dziś Bednarska). W 1683 przy ulicy ustawiono [[Figura Matki Boskiej Pasawskiej w Warszawie|figurę Matki Boskiej Pasawskiej]]. W XVIII w. ukształtowały się nazwy Szerokie Krakowskie Przedmieście (dla dawnego placu Bernardyńskiego) oraz Wąskie Krakowskie Przedmieście (dla pozostałego odcinka). Około 1762 ulica była już całkowicie wybrukowana, a do 1855 uzyskała oświetlenie gazowe.
* Kamienica Cymbaurowska (nr 71)
* [[Kamienica Roeslera i Hurtiga w Warszawie|Kamienica Roeslera i Hurtiga]] (nr 79)
* Kamienica Macieja Kurowskiego (nr 81) – wybudowana przed 1754 dla kupca Macieja Kurowskiego. Po zniszczeniach [[II wojna światowa|II wojny światowej]] została rozebrana w związku z budową [[Trasa W-Z w Warszawie|trasy WZ]], a następnie odbudowana w roku [[1949]] prawdopodobnie według projektu [[Zygmunt Stępiński (1908–1982)|Zygmunta Stępińskiego]]<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.warszawa1939.pl/index.php?r1=krakowskie_81&r3=0 | tytuł = Architektura przedwojennej Warszawy – Kamienica Macieja Kurowskiego | data dostępu = 13 maja 2010| autor = | opublikowany = | praca = | data = | język =}}</ref>
* Kamienica Roesena (nr 83)
* Kamienica Wilhelma Duponta (nr 85)
* [[Pałac Tarnowskich w Warszawie|Pałac Tarnowskich]] (nr 42/44)
* [[Pomnik Iwana Paskiewicza w Warszawie|Pomnik Iwana Paskiewicza]]
* [[Pomnik Wdzięczności Ameryce|Pomnik Wdzięczności dla Stanów Zjednoczonych Ameryki]]
* [[Grób członków Sztabu AL na skwerze Hoovera w Warszawie|Grób członków Sztabu AL na skwerze Hoovera]]
 
== Ulica w kulturze ==
* Krakowskie Przedmieście jest centralną ulicą ''[[Lalka (powieść)|Lalki]]'' [[Bolesław Prus|Bolesława Prusa]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Grzeniewski | imię = Ludwik | tytuł = Warszawa w „Lalce” Prusa | wydawca = Państwowy Instytut Wydawniczy | miejsce = Warszawa | data = 1965 | strony = 11}}</ref>.
* Raper [[Taco Hemingway]] wspomina o nim w swoim singlu [[Nostalgia (singel)|''Nostalgia'']].
 
== Przypisy ==
157 152

edycje