Tezcatlipoca: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 83 bajty ,  13 lat temu
revert - zdublowana grafika
(revert - zdublowana grafika)
[[Image:Black Tezcatlipoca.jpg|right|thumb| '''Tezcatlipoca''' czarny - ''Codex Borgia'', XV wiek.]]
 
[[Image:Quetzalcoatl and Tezcatlipoca.jpg|thumb|right|[[Quetzalcoatl]] i Tezcatlipoca]]
[[Image:Red Tezcatlipoca.jpg|right|thumb| '''Tezcatlipoca''' czerwony - ''Codex Borgia'', XV wiek.]]
'''Tezcatlipoca''' (także '''Metzli'''; [[Język nahuatl|nah.]] ''"Dymiące Zwierciadło"'') - w [[Aztekowie|azteckim]] [[Panteon|panteonie]] bóstwo zła, ciemności i zemsty, którego rodowód nie jest do końca jasny. Według mitycznych przekazów był bogiem-stwórcą i Słońcem Ziemi (''Nahui Ocelotl'') w pierwszej epoce świata oraz jednym z czterech synów boga-kreatora [[Ometeotl]] (''Dwa Bóg''), dwoistego stworzyciela świata składającego się z męskiego pierwiastka [[Ometecuhtli]] (''Pan Dwoistości'') i żeńskiego [[Omecihuatl]] (''Pani Dwoistości'').
Przedstawia się go często jako przeciwnika [[Toltekowie|tolteckiego]] bóstwa [[Quetzalcoatl|Quetzalcoatla]] (z którym według legend stoczył zaciętą walkę zmuszając go do wyjazdu na wschód) i [[Huitzilopochtli]] (wielkiego boga wojny, słońca i południa) . Był głównym bóstwem czczonym w [[Texcoco]]. Władał nocą i północną stroną świata, jego symbolem w [[Kosmologia|kosmologii]] Azteków był gwiazdozbiór [[Wielka Niedźwiedzica|Wielkiej Niedżwiedzicy]]. Wedug niektórych wierzeń indiańskich jego żoną była bogini [[Xilonen]]. Uprowadził boginię [[Xochiquetzal]], zwierzęciem symbolizującym Tezcatlipocę jest [[Jaguar|jaguar]].
 
[[Image:Red Tezcatlipoca.jpg|rightleft|thumb| '''Tezcatlipoca''' czerwony - ''Codex Borgia'', XV wiek.]]
 
==Dwóch Bogów==
 
W wierzeniach Azteków Tezcatlipoca występował pod dwiema postaciami: '''Tezcatlipoca czarny''' (''Yayauhqui Tezcatlipoca'') – jednonogi bóg nocy i zachodzącego słońca (stracił stopę gdy zbyt szybko zatrzasnęła się za nim brama do [[Mictlan|Mictlanu]]) oraz '''Tezcatlipoca czerwony''' (''Tlatlauhqui Tezcatlipoca'') – bóg światłości (w wierzeniach mieszkańców Huexotzinco i Tlaxcali nosił nazwę Camaxtle, był tam najważniejszym z bogów).
Tezcatlipoca wraz z [[Quetzalcoatl]]em na zmianę tworzyli i niszczyli świat, tocząc ze sobą wieczną walkę. Wielokrotnie Czerwony Tezcatlipoca utożsamiany był z [[Xipe Totec]].
 
==Ofiara==
 
Uroczystość ku czci Tezcatlipocy, różni się znacznie od wszystkich obrzędów Azteckich. Ma ona w sobie wiele dramaturgii. Na rok przed uroczystością wybierano najpiękniejszego jeńca wojennego. Dostawał edukację z zakresu etykiety dworskiej i muzyki. Grając na flecie i przechadzając się ulicami miasta był czczony niczym sam ''Tezcatlipoca'', którego wcielenie uosabiał. Na miesiąc przed dniem ofiary (w [[Język nahuatl|języku nahuatl]] zwanej ''Ixiptla'') przydzielano mu cztery piękne dziewczyny, które przebierano za boginie. Dziewczęta te spełniały każde jego życzenie. W dniu ofiary stawał na czele procesji, której towarzyszył świąteczny, radosny nastrój. Gdy orszak docierał do świątyni, jeniec wchodził śladami ośmiu [[Kapłan|kapłanów]] na szczyt [[Piramida (architektura)|piramidy]], po drodze porzucając swoje flety. Na szczycie piramidy, nieszczęśnika rozciągano na kamieniu ofiarnym i wyrywano serce. Następnie ciało znoszono (a nie zrzucano) ze schodów.
 
8914

edycji