Historia szermierki: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 185 bajtów ,  3 miesiące temu
m
drobne techniczne, WP:SK
m (Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ))
m (drobne techniczne, WP:SK)
 
== Średniowiecze ==
[[Plik:MS 44 A 8 1v.jpg|thumb|250px|right|Ilustracja z traktatu '''Cod. 44 A 8''' autorstwa [[Peter von Danzig (szermierz)|Petera von Danzig]] z 1452 r.<br />Przedstawia dwóch szermierzy w standardowych pozycjach wyjściowych: ''Pług'' (z lewej) oraz ''Wół'' (z prawej)]]
[[Plik:Ms.XIX.17-3 16v.png|thumb|250px|right|Ilustracja z traktatu '''MS XIX.17-3''' autorstwa [[Hans Talhoffer|Hansa Talhoffera]] przedstawiająca technikę walki w ''Półmieczu''.]]
W średniowieczu zaczęły powstawać pierwsze [[Traktat (nauka)|traktaty]] szermiercze, stanowiące zbiory technik użytecznych w pojedynkach, kładące szczególny nacisk na zręczność, precyzję, spryt jak i stosowanie różnego rodzaju sztuczek. Były one rodzajem podręczników, często bogato ilustrowanych, będących kompendium wiedzy autora w zakresie walki. Najstarszym z zachowanych traktatów jest anonimowy „Manuskrypt I.33” datowany na ok. 1300 r., poświęcony walce [[miecz]]em jednoręcznym z [[puklerz]]em. Obejmuje on zarówno różne postawy szermiercze, techniki ataków, obrony, jak i rozbrojeń. Innym ocalałym traktatem jest tekst z 1389 r. autorstwa [[Hanko Doebringer|Hanko Doebringera]]a, będącego najprawdopodobniej bezpośrednim uczniem, mistrza [[Johannes Liechtenauer|Johannesa Liechtenauera]]. Nauki Lichtenauera, dotyczące przede wszystkim walki [[Miecz długi|długim mieczem]], mimo iż nie zachowały się w oryginale, były cytowane przez licznych autorów przez następne stulecia. stanowiąc podstawę średniowiecznej szermierki. Lichtenauer wyodrębnił zasadniczo 3 rodzaje walki:
* Bloßfechten – walka piesza bez opancerzenia.
* Roßfechten – walka konna.
* Kampffechten – walka w opancerzeniu.
Określił również 4 podstawowe postawy szermiercze w walce długim mieczem, z których należało wyprowadzać dalsze akcje. Były to:
* Ochs (wół) – miecz trzymany z boku nad głową, [[Sztych (broń)|sztychem]] zwrócony do przeciwnika.
* Pflug (pług) – miecz trzymany z boku na wysokości biodra, sztychem zwrócony do przeciwnika.
* Alber (głupiec) – miecz trzymany przed sobą na wysokości pasa, sztychem zwrócony ku ziemi.
* Vom Dach (z dachu) – miecz trzymany z boku na wysokości głowy, sztychem zwrócony ku górze.
Z czasem, wraz z kolejnymi autorami, wprowadzano nowe postawy jak i techniki obrony, ataku, kontrataku i rozbrojeń. Techniki zawarte w traktatach podkreślały znaczenie zachowania inicjatywy i ofensywnego działania, zaznaczając, że postawa pasywna prędzej czy później zakończy się błędem i trafieniem przez przeciwnika. Jako alternatywę dla ataku, przedstawiano możliwość sparowania ciosu przeciwnika i błyskawicznego przejścia do kontrataku. Techniki nastawione były przede wszystkim na efektywność i dążenie do osiągnięcia jak najszybszego sukcesu, a prawidłowo wykonane, mogły unieszkodliwić lub zabić przeciwnika już w ciągu kilku sekund od rozpoczęcia starcia (zob. [[Historia szermierki#Linki zewnętrzne|Linki zewnętrzne]])<ref> name="thearma">http://thearma.pl/artykuly-desw/europejskie-sztuki-walki-okresu-sredniowiecza-i-wczesnego-renesansu-2/</ref><ref> http://thearma.pl/artykuly-desw/szermierka-w-sredniowiecznej-europie/</ref><ref> http://thearma.pl/artykuly-desw/johannes-liechtenauer-ojciec-niemieckiej-szermierki/</ref>.
 
Specyficzną formą walki mieczem długim był tzw. ''Półmiecz'', przeznaczony przede wszystkim do walki w zbroi (kampffechten). Technika ta polegała na trzymaniu jednej ręki na rękojeści, a drugiej mniej więcej na środku [[głownia|głowni]] miecza. Umożliwiało to zadawanie szybkich i precyzyjnych pchnięć, w nieosłonięte szczeliny pancerza, niczym krótką włócznią<ref> http://thearma.pl/artykuly-desw/johannes-liechtenauer-ojciec-niemieckiej-szermierki/</ref>. Możliwe było również chwycenie miecza "odwrotnie" - obiema dłońmi za głownię i uderzanie w przeciwnika rękojeścią. Jako że środek ciężkości miecza długiego usytuowany był blisko rękojeści, odwrócenie go czyniło z niego skuteczną [[Broń obuchowa|broń obuchową]].
 
Do czasów współczesnych zachowały się liczne traktaty, dając pełen obraz sposobu walki w wiekach średnich<ref>{{Cytuj | url=http://wiktenauer.com/wiki/Treatises | tytuł=Treatises ~ Wiktenauer ~☞ Insquequo omnes gratuiti fiant<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=wiktenauer.com | język=en | data dostępu=2019-11-07}}</ref>. Mimo, iż zdecydowanie najpopularniejszą bronią opisywaną w traktatach był miecz długi, to obejmowały one również inne rodzaje dostępnego oręża jak chociażby: [[sztylet]], [[Kord (broń)|kord]], [[tasak (broń)|tasak]], [[włócznia|włócznię]], [[młot bojowy]], kij i wiele innych. Traktaty niejednokrotnie uwzględniały również użycie technik [[zapasy|zapaśniczych]] w walce w zwarciu<ref> http://name="thearma.pl/artykuly-desw/europejskie-sztuki-walki-okresu-sredniowiecza-i-wczesnego-renesansu-2/<" /ref>.
 
Przy opisie średniowiecznej szermierki, należy podkreślić, że wbrew popularnym mitom, broń oraz zbroje używane w tej epoce, wcale nie były ciężkie i umożliwiały stosunkowo dużą swobodę ruchów oraz prowadzenie dynamicznej walki. Przykładowo miecze długie ważyły średnio 1,4 kg, a [[zbroja płytowa]] od 20 do 30 kg. czyli mniej niż pełne wyposażenie współczesnego żołnierza z karabinem (30-40 kg bez uwzględnienia amunicji)<ref> http://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/57C08749</ref>.
Mniej więcej od XV w. działające wcześniej bractwa szermiercze zajmujące się doskonaleniem umiejętności i nauczaniem walki, zaczęły przekształcać się w formalnie działające szkoły szermiercze, a nauczanie fechtunku zostało obostrzone licencjami (w celu wyeliminowania osób niekompetentnych)<ref>{{Cytuj | url=http://thearma.pl/artykuly-desw/europejskie-sztuki-walki-okresu-sredniowiecza-i-wczesnego-renesansu-2/ | tytuł=Europejskie sztuki walki okresu średniowiecza i wczesnego renesansu &#124; ARMA-PL<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=thearma.pl | język=pl | data dostępu=2019-11-07}}</ref>.
 
Umiejętność posługiwania się bronią miała w średniowieczu, przede wszystkim wymiar praktyczny, umożliwiając obronę osobistą, w sytuacjach codziennych. Zdolności szermiercze były również pożądaną umiejętnością na polu bitwy, ale również w formalnych pojedynkach (zarówno honorowych jak i sądowych). W przypadku [[pojedynek sądowy|pojedynku sądowego]] , w niektórych przypadkach jedna lub obie strony, mogły wystawić swoich zastępców (najczęściej właśnie osoby, kształcone w szermierce i zawodowo zajmujące się walką)<ref> http://name="thearma.pl/artykuly-desw/europejskie-sztuki-walki-okresu-sredniowiecza-i-wczesnego-renesansu-2/<" /ref>.
 
Średniowieczna szermierka, przybierała niekiedy również formę o charakterze sportowo-rozrywkowym. W kulturze [[Dwór monarszy|dworskiej]] rozkwitł zwyczaj organizowania [[Turniej rycerski|turniejów rycerskich]]. Polegały one na prowadzeniu walk, przez zawodników, według ściśle określonych zasad, mających ograniczać ryzyko, poważnych obrażeń (np. poprzez stosowanie tępej broni). Mimo to, współzawodnictwo w turniejach niejednokrotnie kończyło się poważnymi ranami lub nawet śmiercią. Turnieje były ważnym wydarzeniem kulturalnym, zapewniając lokalnej społeczności rozrywkę, a zawodnikom i organizatorom prestiż. Często w turniejach startowały znamienite osobistości (jak np. [[Zawisza Czarny z Garbowa|Zawisza Czarny]]), a na widowni zasiadali zarówno królowie jak i [[Plebs (średniowiecze i nowożytność)|plebs]]. Przy okazji turniejów, organizowano również [[jarmark|jarmarki]]i, ściągano grupy teatralne i muzyczne, oraz urządzano wystawne uczty.
 
== Wprowadzenie broni palnej i czasy rapiera ==
 
== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=Cob3JMmtctY Przykłady rekonstrukcji średniowiecznych technik szermierczych w wykonaniu współczesnych ''szermierzy historycznych'' (I)]
* [https://www.youtube.com/watch?v=vyVu0z4aGFc Przykłady rekonstrukcji średniowiecznych technik szermierczych w wykonaniu współczesnych ''szermierzy historycznych'' (II)]
* [http://www.fencer.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=8&Itemid=15&lang=pl_PL Zbigniew Czajkowski ''Zarys dziejów szermierki w Europie'']
* [http://www.fencer.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=9&Itemid=15&lang=pl_PL Zbigniew Czajkowski ''Szermierka w dawnej Polsce'']
20 402

edycje