Digvijaysinhji: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 943 bajty ,  6 miesięcy temu
poprawa przek., poprawa linków, drobne redakcyjne
(poprawa przek., poprawa linków, drobne redakcyjne)
 
Przewieziono tu także dzieci z obozu przejściowego (do którego trafiła także Ordonówna) w Bandrze na przedmieściach Bombaju, a który zorganizował [[Konsul (urzędnik)|konsul]] [[Eugeniusz Banasiński]], przy współudziale żony Kiry Banasińskiej, kierownika placówki [[Polski Czerwony Krzyż|Polskiego Czerwonego Krzyża]] w Indiach{{r|styptranz}} oraz z obozu w [[Kweta|Kwecie]].
 
Osiedle to od początku było przeznaczone dla polskich dzieci, którym udało się wydostać z terenu [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] razem z [[Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941–1942)|armią Andersa]]. Maharadża, oprócz osobistego wkładu finansowego i własnej pracy, nakłonił także Izbę Książąt Indyjskich, aby przyjęła na siebie dobrowolne zobowiązanie utrzymania pięciuset polskich dzieci do końca II wojny światowej{{r|styp97}}. W Delhi został powołany Komitet Pomocy Dzieciom Polskim, na który składały się dobrowolne ofiary osób prywatnych oraz kwoty indywidualne zadeklarowane przez kilkudziesięciu maharadżów, którzy zobowiązali się do utrzymywania do końca wojny określonychokreślonej ilościliczby dzieci. Otworzono także rachunek bankowy pod nazwą „The Polish Children’s Account”, na którym zdeponowano wyjściową dotację w wysokości 50 tysięcy rupii. Znaczną sumę w wysokości 8500 rupii zebrał Indyjski Czerwony Krzyż. W skład tego Komitetu wchodzili między innymi: katolicki [[Archidiecezja bombajska#Arcybiskupi|arcybiskup Bombaju]] [[Thomas d’Esterre Roberts|Thomas Roberts]]{{r|gerlach}}, przedstawiciele Izby Książąt Indyjskich, przedstawiciel rządu indyjskiego w randze wiceministra kpt. Archibald Webb, a ze strony polskiej konsul Eugeniusz Banasiński{{r|mikol}}.
 
Ponadto – niezależnie od swego zaangażowania w budowę osiedla – przez cały okres jego funkcjonowania wspierał dodatkowymi ofiarami pieniężnymi skromną kasę ośrodka{{r|szelez}}. Powiedział dzieciom:
W relacjach ówczesnych dzieci, które miały okazję mieszkać w osiedlu, najbardziej podkreślana jest jednak wielkoduszność Jam Saheba, otwartość na polskich uchodźców, szczere zainteresowanie ich osobistymi problemami i radościami, gościnność, łagodność, spontaniczność, duże zaangażowanie w całe życie osiedla. Brał udział we wszystkich ważnych uroczystościach, spacerował po osiedlowych uliczkach, zaglądał do bloków dzieci i rozmawiał z nimi. Żywo interesował się polską kulturą{{r|styp98}}.
 
Ze wspomnień mieszkańców polskiego osiedla wyłania się następująca sylwetka maharadży: „...z„…z kolejnego wyjazdu przywiózł sobie z Londynu ''[[Chłopi (powieść)|Chłopów]]'' [[Władysław Reymont|Reymonta]], przetłumaczonych na język angielski. Książkę tę zaliczał do swych ulubionych lektur. Bardzo podobały mu się też nasze tańce i stroje ludowe”.
 
Z wielkim zainteresowaniem oglądał też inscenizacje teatralne oraz różnego rodzaju pokazy i zawody sportowe. Praktycznie nie opuścił żadnej premiery. Potrafił szczerze bawić się na jasełkach, wzruszać perypetiami „Kopciuszka”, jak i głęboko przejmować losem „Kordiana”. Zazwyczaj przed przedstawieniem prosił o przetłumaczenie tekstu lub o dłuższe wprowadzenie. Reagował spontanicznie: widocznym wzruszeniem, śmiechem, oklaskami. Był naprawdę wdzięcznym widzem. Po spektaklu zapraszał młodych aktorów na uroczysty, wspólny podwieczorek, obdarowywał ich słodyczami”{{r|styp99}}.
12 maja 1945 odbyła się uroczystość poświęcenia sztandaru [[hufiec|hufca]] harcerskiego, którą zaszczycił swą obecnością również maharadża. Wręczając sztandar [[podharcmistrz|phm.]] Janinie Ptakowej, wygłosił piękne przemówienie, mówiąc m.in.{{r|styp101}}:
 
: ''Jest to dla mnie i mojej żony wielki zaszczyt, ze zostaliśmy rodzicami chrzestnymi tego polskiego sztandaru. Niechaj te srebrne gwoździe, które wbijamy w drzewce tej flagi będą gwoździami wbitymi w trumnę wrogów wolności i waszych domów [...].''
 
: ''Zawsze pozostanę wierny i lojalny wobec Polski, zawsze będę sympatyzował z przyszłością Waszego kraju. Jestem pewny, że Polska będzie wolna, że powrócicie do waszych szczęśliwych domów, do kraju wolnego od ucisku. Duch Polski, który jest znany w całym świecie, jak długo pozostanie takim, jakim jest teraz, wywalczy wolność kraju. Ochraniajcie ten sztandar nawet życiem własnym, ponieważ natchnieni takim duchem zawsze pokonacie wszelkie przeciwności.''
 
== Niektóre odznaczenia ==
* [[Medal Służby Ogólnej w Indiach (1909)|India General Service Medal (1909)]], [[IndiaMedal GeneralSłużby ServiceOgólnej Medalw Indiach (1909)#Klamry medalu|Waziristan 1924]]
* [[Medal Koronacyjny Króla Jerzego VI|King George VI Coronation Medal]] – 1935
* [[Order Imperium Indyjskiego|Order Cesarstwa Indyjskiego]] – 1939 wielki komandor (GCIE)
== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="bedn">[{{cytuj stronę | url=http://ibweb.rasz.edu.pl/typ:przyszli/menu:2014/pokaz/id:16028 | tytuł=Strona ZSSO „Bednarska” im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji] | data=2007-02-20 | archiwum=https://archive.vn/TGHj | zarchiwizowano=2012-08-04}}.</ref>
<ref name="beld44">Op. cit., Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach...Indiach…'', s. 44–48.</ref>
<ref name="beld84">Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii 1942–1948, s. 84.</ref>
<ref name="blogbiszopa-">[{{cytuj stronę | url=http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ | tytuł=Blog Biszopa. Polskie dzieci maharadży] | data=2010-01-23 | archiwum=http://web.archive.org/web/20170210200010/http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ | zarchiwizowano=2017-02-10}} [dostęp 2011-01-22].</ref>
<ref name="gerlach">[http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), „Sto lat poza ojczyzną” (m.in. wywiad z żoną E. Banasińskiego)] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176.</ref>
<ref name="gujaratstate">[http://www.worldstatesmen.org/India_states.html#Gujarat States of India since 1947] {{lang|en}} [dostęp 2012-01-24].</ref>
<ref name="iwa">[http://www.polska-azja.pl/2010/09/01/krzysztof-iwanek-uhonorujmy-pamiec-jama-saheba-digvijayasinhaji/ Krzysztof Iwanek, Uhonorujmy pamięć jama saheba Digvijayasinhji].</ref>
<ref name="jewel">[http://www.internetstones.com/emerald-necklaces-of-the-maharajah-of-nawanagar.html Jewelry of the Maharajahs were symbols of status and power] {{lang|en}}.</ref>
<ref name="kiwan1">[{{cytuj stronę | url=http://www.petycje.pl/petycja/5733/uhonorujmy_pamiec_indyjskiego_maharadzy.html | tytuł=Uhonorujmy pamięć indyjskiego maharadży, | opublikowany=www.petycje.pl] [dostęp| 2012data=2010-0109-24]02 | archiwum=http://web.archive.org/web/20161231032247/http://www.petycje.pl/petycja/5733/uhonorujmy_pamiec_indyjskiego_maharadzy.html/ | zarchiwizowano=2016-12-31}}</ref>
<ref name="Krishna">[http://books.google.co.in/books?id=sLr7z6gNcV0C&pg=PA112&dq=UNITED+STATE+OF+KATHIAWAR&hl=en&ei=4j9oTt_yLMLprAfppaD9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&sqi=2&ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&q=UNITED%20STATE%20OF%20KATHIAWAR&f=false B. Krishna, ''India’s bismarck, Sardar Vallabhbhai Patel''] s. 112,113 {{lang|en}} [dostęp 2012-01-24].</ref>
<ref name="listadeleg">[http://www.indiana.edu/~league/1thordinaryassemb.htm Lista delegatów na pierwszym posiedzeniu Ligi Narodów 15 listopada-18 grudnia 1920] {{lang|en}}.</ref>
<ref name="mp254">{{Monitor Polski|2016|254}}.</ref>
<ref name="mp367">{{Monitor Polski|2012|367}} – pkt 8.</ref>
<ref name="odzn">[http://www.polska-azja.pl/2012/02/01/maharadza-odznaczony-nadanie-imienia-skwerowi-na-dobrej-drodze/ Maharadża odznaczony, nadanie imienia skwerowi na dobrej drodze!] [dostęp 2012-02-06].</ref>
<ref name="polrefug">[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1998698.cms Anuradha Bhattacharya, ''History of Polish refugees in India between 1942-48'' w Polish love story in Gujarat, The Times of India, Sep 17, 2006] {{lang|en}} [dostęp 2010-06-08].</ref>
<ref name="radz">[http://www.indiaguide.pl/mieszkancy/radzputowie.html Portal indiaguide].</ref>
<ref name="skwer1">{{cytuj stronę|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html|tytuł=Maharadża wyprzedził proboszcza. Nowy skwer na Ochocie|nazwisko=Osowski|imię=Jarosław|data=2012-05-31|praca=wyborcza.pl Warszawa|opublikowany=Agora|język=pl|archiwum=http://web.archive.org/web/20120714013356/http://warszawa.gazeta.pl/warszawa/1,34882,11840179,Maharadza_wyprzedzil_proboszcza__Nowy_skwer_na_Ochocie.html|zarchiwizowano=2012-07-14|data dostępu=2014-12-02}}</ref>
<ref name="skwer2">{{cytuj stronę|url=http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928|tytuł=Skwer Dobrego Maharadży – odsłonięcie pomnika|autor=Małgorzata Rojek|data=2014-10-22|opublikowany=Internetowa Ochota i Włochy|język=pl|archiwum=http://web.archive.org/web/20141202211721/http://iochota.pl/artykul,skwer-dobrego-maharadzy-odsloniecie-pomnika,8928|zarchiwizowano=2014-12-02|data dostępu=2014-12-02}}</ref>
<ref name="styptranz">[{{cytuj stronę | url=http://www.konarski.emil.tnp.pl/kg/Azja.htm | autor=Wiesław Stypuła, | tytuł=''Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach''] | archiwum=https://archive.vn/ashf | zarchiwizowano=2012-09-07}}</ref>
<ref name="styp101">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie...gościnie… s. 101.</ref>
<ref name="styp102">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie...gościnie… s. 102–103.</ref>
<ref name="styp103">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie...gościnie… s. 103.</ref>
<ref name="styp93">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie...gościnie… s. 93.</ref>
<ref name="styp97">Wiesław Stypuła, ''W gościnie u „polskiego” maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, s. 97.</ref>
<ref name="styp98">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie...gościnie… s. 98.</ref>
<ref name="styp99">Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie...gościnie… s. 99.</ref>
<ref name="szelez">[http://www.polska-azja.pl/2011/10/26/blow-horn-iwony-szelezinskiej-wspomnienia-o-dobrodzieju-i-wojnie/ Blow Horn Iwony Szelezińskiej, ''Wspomnienia. O dobrodzieju i wojnie, Nasz polski maharadża''. We wspomnieniach Wiesława Stypuły].</ref>
<ref name="szub">[http://stary.naszdziennik.pl/index.php?typ=my&dat=20080209&id=my32.txt Piotr Szubarczyk, Misja wicekonsula Lisieckiego] „[[Nasz Dziennik]]”, Nr 34 (3051) z 9–10 lutego 2008.</ref>
<ref name="tulacz">[{{cytuj stronę | url=http://www.dsh.waw.pl/pl/4_800 | tytuł=„Tułacze dzieci” w Indiach w latach 1942–1948. Uhonorowanie pamięci jama saheba Digvijaya Sinhaji | opublikowany=Dom Spotkań z Historią] [dostęp| data dostępu=2012-01-24] | data=2011-01-28 | archiwum=http://web.archive.org/web/20160408082814/http://www.dsh.waw.pl/pl/4_800 | zarchiwizowano=2016-04-08}}</ref>
}}
 
== Bibliografia ==
* Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in. (Chemilowska J., Glazer T., Kleszko W., Pniewska D., Siedlecki J.K.), ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', {{ISBN|0-9538928-1-6}}, wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii, 758 s., w tym rozdział: W. Stypuła ''Osiedle dzieci w Balachadi k. Jamnagaru'' s. 82–145
* Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in., ''Poles in India 1942-19481942–1948: Second World War Story'', {{ISBN|978-0-9538928-2-2}}, Wyd. Association of Poles in India 1942–1948, 2008, 500 s., [https://web.archive.org/web/20180916202305/http://www.newasiabooks.org/publication/poles-india-1942-1948-second-world-war-story Omówienie] {{lang|en}}
* [http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), „Sto lat poza ojczyzną”] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176
* [http://www.przeglad.australink.pl/artykuly/matwiejczyk.php Lidia Mikołajewska, ''Polski Hindus'' (Karol Matwiejczyk)], Przegląd Australijski, wrzesień 2008
* [http://archiwum.polityka.pl/art/tysiac-dzieci-maharadzy,369252.html Agnieszka Niezgoda, „Tysiąc dzieci maharadży”], Polityka, nr 22 (2300) z dnia 2001-06-02; s. 100–104
* [http://web.archive.org/web/20170210200010/http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ Polskie dzieci maharadży, Blog biszopa]
* [https://web.archive.org/web/20110713170807/http://kresy-siberia.com/gallery/main.php?g2_itemId=47057 Refugee Camps In India, Jamnagar-Balachadi (zdjęcia dzieci z maharadżą)] {{lang|en}}
* [http://ibweb.rasz.edu.pl/typ:przyszli/menu:2014/pokaz/id:16028 O patronie szkoły na stronie ZSSO „Bednarska” im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji]
* [httphttps://wwwarchive.konarski.emil.tnp.plvn/kg/Azja.htmashf Wiesław Stypuła, „Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach”]
* Wiesław Stypuła, ''W gościnie u „polskiego” maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, 272 s., {{ISBN|8391398005}}.
* Wiesław Stypuła, ''We wszystkie strony świata...świata… Tułacze losy polskich dzieci'', Warszawa 2006, 426 s., {{ISBN|9788388900150}}.
* [https://web.archive.org/web/20071019054303/http://www.4dw.net/royalark/India/nawana8.htm Sylwetka maharadży (z portretem)] {{lang|en}}
* [http://kresy-siberia.org/indie/?page_id=42&lang=pl Wirtualne Muzeum Kresy-Syberia]