Ludwik Zajdler: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4138 bajtów ,  5 miesięcy temu
akt., linki zewnętrzne, wikizacja, źródła/przypisy, infobox
m (kat.)
(akt., linki zewnętrzne, wikizacja, źródła/przypisy, infobox)
 
|data śmierci = [[3 marca]] [[1985]]
|miejsce śmierci = [[Warszawa]]
|miejsce spoczynku = [[Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie]]
|zawód = popularyzator astronomii
|tytuł naukowy = dr inż.
|Alma Mater = [[Uniwersytet Warszawski]]
|pracodawca =[[Główny Urząd Miar]]
|odznaczenia = {{Order|OOP|KK}} {{Order|KZ|Z}} {{Order|MPL10}}
|commons =
|www =
}}
'''Ludwik Zajdler''' (ur. [[27 kwietnia]] [[1905]] w [[Warszawa|Warszawie]], zm. [[3 marca]] [[1985]] tamże) – [[Polska|polski]] [[astronom]], pisarz, miłośnik i popularyzator astronomii, pracownik [[Instytut Lotnictwa|Instytutu Badań Technicznych Lotnictwa]] i [[Główny Urząd Miar|Głównego Urzędu Miar]].
 
== Życiorys ==
Po ukończeniu w 1925 roku Gimnazjum Męskiego [[Kazimierz Kulwieć|Kazimierza Kulwiecia]] w Warszawie odbył studia astronomiczne (w latach 1925 – do ok. 1930) na [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytecie Warszawskim]]. Po odbyciu służby wojskowej w [[45 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych|45. Pułku Piechoty Strzelców Kresowych]] w [[Równe]]m został zatrudniony jako asystent w [[Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego|Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego]], gdzie pracował do wybuchu [[II wojna światowa|wojny]]. Zajmował się głównie organizacją, rozbudową i utrzymaniem służby czasu. Z tego okresu pochodzi m.in. jego praca pt. ''Chód [[Zegar Shortta|zegara Shortt]] [[Główny Urząd Miar|Głównego Urzędu Miar]]''. W 1938 roku podjął równocześnie pracę konstruktora w dziale przyrządów pokładowych, a następnie kierownika działu nawigacji w [[Instytut Lotnictwa|Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa]], był współautorem podręcznika dla oficerów lotnictwa.
 
=== Okres II Rzeczypospolitej ===
W czasie wojny pracował początkowo jako asystent w Obserwatorium Astronomicznym [[Uniwersytet Lwowski|Uniwersytetu Lwowskiego]]. Od 1942 roku do [[Powstanie warszawskie|powstania warszawskiego]] pracował jako matematyk w Towarzystwie Ubezpieczeń „Przyszłość”. Po powstaniu w 1945 roku osiedlił się w [[Częstochowa|Częstochowie]], gdzie pracował jako kierownik Miejskiego Obserwatorium Astronomicznego oraz kierownik stacji meteorologicznej Państwowego Instytutu Hydrologiczno-Meteorologicznego. Wrócił do Warszawy w 1948 roku, gdzie pracował początkowo w [[Główny Urząd Statystyczny|Głównym Urzędzie Statystycznym]], a następnie w Głównym Urzędzie Miar, z którym związał się do przejścia na emeryturę w 1970 roku.
Po ukończeniu w 1925 roku Gimnazjum Męskiego [[Kazimierz Kulwieć|Kazimierza Kulwiecia]] w Warszawie odbył studia astronomiczne (w latach 1925 – do ok. 1930) na [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytecie Warszawskim]]. Po odbyciu służby wojskowej w [[45 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych|45. Pułku Piechoty Strzelców Kresowych]] w [[Równe]]m został zatrudniony jako asystent w [[Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego|Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego]], gdzie pracował do wybuchu [[II wojna światowa|wojny]]. Zajmował się głównie organizacją, rozbudową i utrzymaniem służby czasu. Z tego okresu pochodzi m.in. jego praca pt. ''Chód [[Zegar Shortta|zegara Shortt]] [[Główny Urząd Miar|Głównego Urzędu Miar]]''. W 1938 roku podjął równocześnie pracę konstruktora w dziale przyrządów pokładowych, a następnie kierownika działu nawigacji w [[Instytut Lotnictwa|Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa]], był współautorem podręcznika dla oficerów lotnictwa p.t. ''Nawigacja lotnicza.''<ref name=":0" />
 
=== Okres II wojny światowej ===
Był aktywnym miłośnikiem astronomii: był członkiem [[Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii|Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii]] od 1927 roku, w latach 1964–1979 był członkiem Zarządu Głównego, w latach 1979–1983 członkiem Głównej Rady Naukowej PTMA, a
Po wybuchu wojny wraz z całym Instytutem został ewakuowany za Bug, ponieważ miał w nim przydział mobilizacyjny, jako podporucznik rezerwy. Za kampanii wrześniowej od 1939 roku został zatrudniony jako pracownik naukowy - asystent - w Obserwatorium Astronomicznym [[Uniwersytet Lwowski|Uniwersytetu Lwowskiego]], na etacie [[Rosyjska Akademia Nauk|Akademii Nauk ZSRR]]. Zajmował się tam przygotowaniami do obserwacji całkowitego zaćmienia słońca widocznego w Ałma-Acie (przewidywanego na wrzesień 1941 roku), co nie doszło do skutku, z powodu wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej. Pod koniec 1941 roku wrócił do Warszawy i znalazł zatrudnienie jako matematyk Towarzystwie Ubezpieczeń „Przyszłość”, w którym pracował do wybuchu [[Powstanie warszawskie|powstania warszawskiego]]. Po jego upadku został wysiedlony do [[Częstochowa|Częstochowy]], gdzie pracował jako kierownik Miejskiego Obserwatorium Astronomicznego oraz kierownik stacji meteorologicznej Państwowego Instytutu Hydrologiczno-Meteorologicznego.<ref name=":1">{{Cytuj |autor = Magdalena Klarner-Śniadowska, Barbara Piotrowska |tytuł = Słownik biograficzny pracowników Głównego Urzędu Miar |data = 2019 |data dostępu = 2020-04-24 |isbn = 978-83-940756-2-0 |wydanie = 2 |miejsce = Warszawa |wydawca = Główny Urząd Miar |s = s. 220-221 |url = https://www.gum.gov.pl/ftp/pdf/Slownik_biograficzny_pracownikow_GUM-2019www.pdf}}</ref>
w latach 1966–1976 pełnił funkcję prezesa Oddziału Warszawskiego PTMA.
 
=== Okres powojenny ===
Po śmierci został pochowany na [[Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie|cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie]].
Do Warszawy wrócił pod koniec 1945. Pracował przez krótko w [[Główny Urząd Statystyczny|Głównym Urzędzie Statystycznym]], utrzymując jednak cały czas kontakt z Głównym Urzędem Miar (GUM). Oficjalne zatrudnienie w GUM podjął w połowie 1947 roku jako współpracownik naukowy i przepracował w nim ponad 20 lat do przejścia na emeryturę w 1970 roku. W trakcie swojej pracy w GUM konsultował, a następnie utworzył pracownię pomiarów czasu, która dzisiaj jest Samodzielnym Laboratorium Czasu i Częstotliwości. Zorganizował całą służbę czasu, pomieszczenia laboratoryjne wyposażył w najnowocześniejsze ówcześnie przyrządy pomiarowe (wzorce czasu, chronometry cylindryczne itp). Dzięki niemu od 1952 roku sygnał czasu nadawany jest z GUM (wcześniej - z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego).<ref name=":1" />
 
Był aktywnym miłośnikiem astronomii: był członkiem [[Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii|Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii]] od 1927 roku, w latach 1964–1979 był członkiem Zarządu Głównego, w latach 1979–1983 członkiem Głównej Rady Naukowej PTMA, a w latach 1966–1976 pełnił funkcję prezesa Oddziału Warszawskiego PTMA. W latach 1965-1982 był redaktorem naczelnym czasopisma astronomicznego ''Urania''<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Krzysztof Ziółkowski |tytuł = Ludwik Zajdler (1905-1985) |czasopismo = Urania |data = 1985 |data dostępu = 2020-04-24 |issn = 0042-0794 |wolumin = nr 7/8 |s = s. 194 |url = https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1985_07-08.pdf}}</ref>.
== Książki ==
 
* ''Dzieje zegara'', 1956, 1977, 1980
Po śmierci został pochowany na [[Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie|cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie]]<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Serwis Moje Cmentarze... |data = |data dostępu = 2020-04-24 |url = https://mojecmentarze.blogspot.com/2018/09/ludwik-zajdler.html}}</ref>.
 
== Książki i artykuły ==
* M. Bielicki, S. Domańska, W. Opalski, L. Zajdler, ''[https://www.urania.edu.pl/sites/default/files/archiwum/urania_1929_05-06.pdf Efemeryda komety Daniel'a (1909 IV)]'', [w:] „Uranja" 1929, nr 5/6, s. 70-72.
*''[https://www.urania.edu.pl/sites/default/files/archiwum/urania_1932_03.pdf Wyznaczanie dokładnego czasu za pomocą lunety południowej]'', [w:] „Uranja" 1932, nr 3, s. 43-47.
* ''Dzieje zegara'', 1956, 1977, 1980
* ''Atlantyda'', 1963, 1967, 1972, 1981, tłumaczona na język rosyjski, czeski i słowacki.
*''[https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1972.pdf 50 lat naszego Towarzystwa]'', [w:] „Urania" 1972, nr 2, s. 34-45.
* ''Planety, Gwiazdy, Wszechświat'' (współautor: [[Tadeusz Zbigniew Dworak]], [[Krajowa Agencja Wydawnicza|KAW]] 1989 {{ISBN|83-03-02491-4}})
*''[https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1978_10.pdf#page=15 50 lat sygnału czasu w Polskim Radiu]'', [w:] „Urania" 1978, nr 10, s. 301-307.
*''[https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1979_10.pdf Na marginesie sześćdziesięciolecia „Uranii"]'', [w:] „Urania" 1979, nr 10, s. 305-309.
*''[https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1985_07-08.pdf Spójrzmy w niebo]'', [w:] „Urania" 1985, nr 7/8, s. 197-201.
*''[https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1978_10.pdf#page=15 Ziemska rachuba czasu]'', [w:] „Urania" 1985, nr 7/8, s. 201-206.
*''[https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1978_10.pdf#page=15 Kometa Halleya i katastrofa Atlantydy]'', [w:] „Urania" 1985, nr 7/8, s. 207-211.
* ''Planety, Gwiazdy, Wszechświat'' (współautor: [[Tadeusz Zbigniew Dworak]], [[Krajowa Agencja Wydawnicza|KAW]] 1989 {{ISBN|83-03-02491-4}})
 
== Order, odznaczenia i wyróżnienia ==
* [[Order Odrodzenia Polski|Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski]], 1975
* tytuł Honorowego Członka PTMA, 1985.
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj pismo| autor = [[Krzysztof Ziołkowski]] |nazwisko=|imię=|tytuł=Ludwik Zajdler 1905-1985|url=https://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1985_07-08.pdf| czasopismo = [[Urania (czasopismo)|Urania]] | wolumin = nr 7–8 |data=|rok = 1985 |wydawca=|miejsce=|issn=0042-0794|data dostępu=2020-04-24| strony = 194–195194–197}}
*Magdalena Klarner-Śniadowska, Barbara Piotrowska, ''Słownik biograficzny pracowników Głównego Urzędu Miar'', wyd. 2, Warszawa: Główny Urząd Miar, 2019, s. 220-221.
 
{{Kontrola autorytatywna}}