Zamach na Pawła Adamowicza: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1480 bajtów ,  6 miesięcy temu
uzupełnienie o opinie o sprawcy i komentarze wokół wydarzenia, źródła/przypisy
m (WP:SK+mSK+mSI+Bn, poprawiono infobox)
(uzupełnienie o opinie o sprawcy i komentarze wokół wydarzenia, źródła/przypisy)
W okresie od 8 maja do 12 czerwca 2013 Stefan W. dokonał trzech napadów na placówki [[Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa|SKOK]] oraz jednego na oddział banku [[Credit Agricole Bank Polska|Credit Agricole]] na gdańskiej [[Zaspa|Zaspie]]<ref>{{cytuj stronę|url = https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Napadali-na-banki-zostali-oskarzeni-n74116.html|tytuł = Napadali na banki, zostali oskarżeni| autor = Piotr Weltrowski|opublikowany = trojmiasto.pl|data = 2013-11-04|data dostępu = 2019-01-20}}</ref>. W ich trakcie groził pracownikom placówek bronią, wywołując u trojga z nich długotrwały rozstrój nerwowy. Posługiwał się przy tym [[broń alarmowa|rewolwerem alarmowym]], zakwalifikowanym później przez sąd jako [[broń palna]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://orzeczenia.ms.gov.pl/content/$0022s.$0020w.$0022$0020$0022t.$0020$0142.$0022/151000000001006_II_AKa_000369_2014_Uz_2014-11-05_002 |tytuł = Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. II AKa 369/14 |autor = |opublikowany = orzeczenia.ms.gov.pl |praca = Polska |data dostępu = 2019-01-18}}</ref>. Łącznie zrabował 15 920 zł, z których odzyskano tylko 2550 zł pochodzących z ostatniego napadu, podczas którego został zatrzymany przez policję. Resztę skradzionych pieniędzy Stefan W. przeznaczył „na taksówki, jedzenie i kasyno” oraz na wyjazd na [[Wyspy Kanaryjskie]]<ref name=pr>{{cytuj stronę |url = https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Piec-i-pol-roku-wiezienia-za-cztery-napady-na-banki-n80171.html |tytuł = Pięć i pół roku więzienia za cztery napady na banki |autor = Piotr Weltrowski |opublikowany = trojmiasto.pl |praca = Polska |data dostępu = 2019-01-18}}</ref>. Za wszystkie cztery napady został 29 maja 2014 skazany przez Sąd Okręgowy w Gdańsku na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 4000 zł grzywny<ref name=zpa /><ref name=pr />. Sąd orzekł ponadto nawiązkę w kwocie po 5000 zł dla trzech spośród pokrzywdzonych pracowników placówek, na które napadł<ref name=pr />. Karę więzienia, na poczet której zaliczono mu trwający od połowy 2013 pobyt w areszcie, odbył w całości; na wolność wyszedł 8 grudnia 2018<ref name=bs>{{cytuj stronę |url = https://wiadomosci.wp.pl/byly-szef-wieziennictwa-zabojca-prezydenta-gdanska-zaplanowal-kazdy-szczegol-6338828796721281a |tytuł = Były szef więziennictwa: zabójca prezydenta Gdańska zaplanował każdy szczegół |autor = Sylwester Ruszkiewicz |opublikowany = wiadomosci.wp.pl |praca = Wiadomości |data = 2019-01-15 |data dostępu = 2019-01-16}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = https://wiadomosci.radiozet.pl/Polska/Kim-jest-Stefan-W.-Nozownik-leczyl-sie-psychiatrycznie |tytuł = „U Stefana W. rozpoznano schizofrenię”. Nowe fakty ws. nożownika z Gdańska |autor = |opublikowany = wiadomosci.radiozet.pl |praca = Polska |data = 2019-01-14 |data dostępu = 2019-01-16}}</ref>.
 
W trakcie odbywania kary Stefan W. trzykrotnie starał się o [[warunkowe przedterminowe zwolnienie]], jednak za każdym razem odmawiano mu go<ref name=bs />. Według niektórych źródeł podczas pobytu w więzieniu, w 2016, zdiagnozowano u niego [[schizofrenia paranoidalna|schizofrenię paranoidalną]] i poddano leczeniu farmakologicznemu oraz terapii – gdy w jej wyniku stan zdrowia Stefana W. się poprawił, został on skierowany na leczenie ambulatoryjne<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Maja Narbutt |tytuł = Nazywam się Stefan... |czasopismo = Sieci |data = 2019-01-21 |data dostępu = 2020-05-10 |issn = 2544-2694 |numer = 3 |url = https://www.wsieciprawdy.pl/maja-narbutt-nazywam-sie-stefan-pnews-3895.html}}</ref>. Kilka miesięcy później odmówił przyjmowania leków, choć według opiekujących się nim lekarzy był wtedy w dobrym stanie psychicznym<ref name=zpa />.
 
Tuż przed końcem kary, 30 listopada 2018, matka Stefana W. zgłosiła policji, że stan psychiczny jej syna jest zły. Stwierdziła, że czuje się on skrzywdzony wyrokiem, gdyż „napadów dokonał z atrapą broni, a nie prawdziwą bronią”. Winą zaś za swoją sytuację obarczał polityków. Matka przekazała również, że Stefan W. planuje zrobić „coś spektakularnego”, tak „by wszyscy dowiedzieli się o jego krzywdzie”<ref>{{cytuj stronę |url = http://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,24371285,matka-zabojcy-ostrzegala-policje.html |tytuł = „Zabójca Pawła Adamowicza planował „spektakularny zamach” już w grudniu. Jego matka ostrzegała policję” |autor = Katarzyna Włodkowska, Paweł Wojciechowski |opublikowany = trojmiasto.wyborcza.pl |praca = Polska |data dostępu = 2019-01-18}}</ref>. Policja przekazała te informacje [[Służba Więzienna|Służbie Więziennej]], nie podając jednak, że pochodzą one od matki osadzonego. Z tego powodu podjęte działania ograniczyły się do rozmów ze Stefanem W. i współwięźniami oraz konsultacji psychologicznej, które wykluczyły zagrożenie<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/matka-stefana-w-ostrzegala-przed-synem-policyjna-notatka,901541.html |tytuł = Śledczy muszą rozstrzygnąć, czy zgłoszenie matki zostało potraktowane poważnie |opublikowany = tvn24.pl |praca = Polska |data dostępu = 2019-01-18}}</ref>.
Natychmiast po opuszczeniu zakładu karnego Stefan W. udał się taksówką na lotnisko i poleciał do Warszawy. Tam w kasynie przegrał całą resztę pieniędzy otrzymanych z więziennego depozytu (około 2000 zł), po czym pociągiem wrócił do Gdańska i do dnia zamachu przebywał u rodziny<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.se.pl/wiadomosci/polska/matka-zabojcy-pawla-adamowicza-juz-wczesniej-ostrzegala-policje-o-dziwnym-zachowaniu-syna-aa-Hj7m-thxY-1xF4.html |tytuł = Matka zabójcy Pawła Adamowicza już wcześniej ostrzegała policję o dziwnym zachowaniu syna |opublikowany = se.pl |praca = Polska |data dostępu = 2019-01-18}}</ref>.
 
Po dokonaniu zamachu i zatrzymaniu zastępca prokuratora generalnego zapowiedział zbadanie [[poczytalność|poczytalności]] Stefana W. przez dwóch [[biegły sądowy|biegłych]] lekarzy psychiatrów<ref name=zpa />. Badanie zostało przeprowadzone 30 stycznia, jednak wyniki okazały się być niejednoznaczne<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.tvn24.pl/pomorze,42/stefan-w-trafi-na-obserwacje-psychiatryczna-decyzja-prokuratury,911306.html |tytuł = Stefan W. ma trafić na obserwację psychiatryczną. Biegli nie byli w stanie orzec, czy był poczytalny |data = 2019-02-20 |opublikowany = tvn24.pl |data dostępu = 2019-02-20}}</ref>. W związku z tym prokuratura zawnioskowała, aby Stefan W. znalazł się na obserwacji sądowo-psychiatrycznej w szpitalu przy krakowskim areszcie śledczym<ref>{{Cytuj stronę |url = http://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,24474797,zabojca-adamowicza-trafi-na-obserwacje-psychiatryczna-jest.html |tytuł = Zabójca Adamowicza trafi na obserwację psychiatryczną. Jest decyzja lekarzy |nazwisko = Wojciechowski |imię = Paweł |data = 2019-02-20 |opublikowany = trojmiasto.wyborcza.pl |data dostępu = 2019-02-20}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://niezalezna.pl/270358-zabojca-prezydenta-gdanska-na-obserwacji-w-krakowie|tytuł = Zabójca prezydenta Gdańska na obserwacji w Krakowie |data = 2019-05-07 |opublikowany = niezalezna.pl |data dostępu = 2019-06-08}}</ref>. W październiku do prokuratury wpłynęła kolejna opinia biegłych, jednak w ocenie śledczych była ona niekompletna<ref>{{Cytuj stronę |url = https://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,25330328,jest-opinia-o-poczytalnosci-stefana-w-zabojcy-prezydenta-pawla.html |tytuł = Jest opinia o poczytalności Stefana W., zabójcy prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza |nazwisko = Wojciechowski |imię = Paweł |data = 2019-10-21 |opublikowany = trojmiasto.wyborcza.pl |data dostępu = 2020-02-23}}</ref>. Tym samym zlecono dalszą obserwację Stefana W. przez inny zespół lekarzy<ref>{{Cytuj stronę |url = https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,25581593,zabojca-pawla-adamowicza-posiedze-dwa-lata-i-wyjde.html#S.DT-K.C-B.1-L.1.duzy |tytuł = Zabójca Pawła Adamowicza: Posiedzę dwa lata i wyjdę |nazwisko = Włodkowska |imię = Katarzyna |data = 2020-01-13 |opublikowany = wyborcza.pl |data dostępu = 2020-02-23}}</ref>. W wypowiedziach cytowanych przez niektóre media psychiatra sądowy Jerzy Pobocha mówił, że zdarzenie można pokazywać studentom medycyny jako klasyczny objaw zaburzeń związanych ze schizofrenią paranoidalną<ref name=":0" />.
 
== Reakcje na zamach ==
 
=== Komentarze ===
Zamach spotkał się z potępieniem ze strony środowisk politycznych w Polsce oraz za granicą. Ubolewanie wyrazili, między innymi, prezydent RP Andrzej Duda, przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk i wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej [[Frans Timmermans]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Poruszający wpis prezydenta Dudy po śmierci Adamowicza |data dostępu = 2020-05-10 |opublikowany = www.msn.com |url = https://www.msn.com/pl-pl/wiadomosci/polska/poruszaj%C4%85cy-wpis-prezydenta-dudy-po-%C5%9Bmierci-adamowicza/ar-BBSelDs}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://wiadomosci.onet.pl/kraj/pawel-adamowicz-zaatakowany-nozem-donald-tusk-pawle-jestesmy-z-toba/16z1tz8 |tytuł = Paweł Adamowicz zaatakowany nożem. Donald Tusk: Pawle, jesteśmy z Tobą |data = 2019-01-13 |opublikowany = wiadomosci.onet.pl |data dostępu = 2019-01-14}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,24360533,ze-swiata-splywaja-zyczenia-dla-adamowicza-burmistrz-londynu.html |tytuł = Ze świata spływają życzenia dla Adamowicza. Burmistrz Londynu zszokowany, Tusk prosi o modlitwy |data = 2019-01-13 |opublikowany = wiadomosci.gazeta.pl |data dostępu = 2019-01-14}}</ref>.
 
Część komentatorów wskazywała na podobieństwa między wydarzeniem w Gdańsku a [[Atak na biuro poselskie Prawa i Sprawiedliwości w Łodzi|zabójstwem Marka Rosiaka]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://oko.press/pis-boi-sie-politycznosci-gdanskiej-tragedii|tytuł = PiS: Adamowicza zabił chory bandyta, a nie polityka. Gdy w 2010 r. zginął członek PiS mówili inaczej |data = 2019-01-18 |opublikowany = oko.press |data dostępu = 2019-08-13}}</ref>, [[zamach na Gabriela Narutowicza|zamachem na prezydenta Gabriela Narutowicza]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://wiadomosci.dziennik.pl/opinie/artykuly/589279,prof-friszke-adamowicz-narutowicz-prezydent-gdansk-mordertswo.html |tytuł = Prof. Friszke: Porównanie zabójstwa prezydenta Gdańska z morderstwem Narutowicza jest w pełni uzasadnione |opublikowany = dziennik.pl |data dostępu = 2019-01-18}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/jan/17/gdansk-mayor-pawel-adamowicz-killing-poland |tytuł = The killing of Gdańsk’s mayor is the tragic result of hate speech |opublikowany = [[The Guardian]] |język = en |data dostępu = 2019-01-18}}</ref> bądź [[Zabójstwo Bronisława Pierackiego|zamachem na ministra Bronisława Pierackiego]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://klubjagiellonski.pl/2019/01/16/adamowicz-a-pieracki-konserwatysci-wobec-mordu|tytuł = Adamowicz a Pieracki. Konserwatyści wobec mordu |opublikowany = klubjagiellonski.pl |data dostępu = 2019-04-22}}</ref>.
{{CytatD|Wierzę, że życzenia Pawła byłyby dwa. Po pierwsze, by Jerzy Owsiak mimo tych tragicznych wydarzeń dalej był prezesem Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Po drugie, byśmy kontynuowali jego dzieło, jakim jest stowarzyszenie „Wszystko dla Gdańska” – ma do spełnienia 50 apolitycznych celów, jest proobywatelskie, działa dla mieszkańców. Stąd prośba rodziny, by na sobotni pogrzeb nie przynosić kwiatów i zniczy, ale by wesprzeć bliskie mężowi organizacje. Wolontariusze z puszkami będą w kościele i przed kościołem. Taka jest moja wola i wiem, że taka byłaby wola mojego męża.|Magdalena Adamowicz|}}
 
Zabójstwo Adamowicza z uwagi na wypowiadane przez nożownika zarzuty pod adresem Platformy Obywatelskiej wywołało w mediach dyskusję dotyczącą podziałów, narastającej agresji w polityce i [[mowa nienawiści|mowy nienawiści]], zwłaszcza w kontekście pojawiających się w poprzednich miesiącach gróźb i wyzwisk pod adresem Adamowicza oraz niedostatecznej – zdaniem części komentatorów – reakcji instytucji państwa na takie zjawiska<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Kołodziejczyk |imię = Marcin |tytuł = Dźwięki Ciszy |czasopismo = Polityka |wolumin = 4 (3195) |strony = 13–16 |data = 2019-01-23}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = |tytuł = Dziennikarze spierają się o motywy ataku na Adamowicza. Kurski i Chrabota: to zbrodnia polityczna |data = 2019-01-14 |data dostępu = 2020-05-10 |opublikowany = wirtualnemedia.pl |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/pawel-adamowicz-atak-nozownika-stefana-w-kurski-i-chrabota-to-zbrodnia-polityczna-podlozem-hejt-w-mediach-takze-na-wosp}}</ref>. Niektórzy zwracali też uwagę na nienawistne komentarze ze strony polityków opozycji i przychylnych jej mediów<ref name=":1" /><ref>{{Cytuj |autor = Krzysztof Feusette |tytuł = Mowa miłości |czasopismo = Sieci |data = 2019-01-21 |issn = 2544-2694 |s = 8 |cytat = }}</ref>. Kilku prezydentów miast (m.in. Wrocławia, Warszawy i Torunia) zapowiedziało przeprowadzenie w szkołach na ich terenie lekcji na temat mowy nienawiści. Zostały one jednak skrytykowane przez [[Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris|Ordo Iuris]] i Centrum Życia Rodziny pod zarzutem promowania tolerancji i postulatów feministycznych, uznawanych przez te środowiska za skrajnie lewicowe<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Siedlecka |imię = Ewa |tytuł = Prawo a mowa |czasopismo = Polityka |wolumin = 5 (3196) |strony = 16–18 |data = 2019-01-30}}</ref>. Pojawiły się również spekulacje medialne na temat możliwego wpływu zabójstwa Adamowicza na politykę polską w 2019, roku podwójnych wyborów. Bezpośrednio po zamachu zaobserwowano złagodzenie używanego przez polityków języka. Kilku polityków, wśród nich przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, zobowiązali się do dalszego wcielania w życiu ideałów, które przyświecały Adamowiczowi. Pojawiły się także komentarze o tworzeniu się nowego „mitu” politycznego, porównywanego z poglądami na katastrofę samolotu prezydenckiego w 2010 określanymi mianem „religii smoleńskiej”, tym razem wśród wyborców o poglądach liberalnych, zderzane z poglądem o małej podatności na mity w tej grupie elektoratu<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Janicki |imię = Mariusz |nazwisko2 = Władyka |imię2 = Wiesław |tytuł = Wyborczy restart |czasopismo = Polityka |wolumin = 5 (3196) |strony = 20–22 |data = 2019-01-30}}</ref>.
 
== Przypisy ==
4362

edycje